Volg jouw D66-thema

Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven en ontvang de laatste updates op basis van jouw interesses.

Door je e-mailadres in te vullen en op "aanmelden" te klikken geef je ons toestemming om je e-mailadres op te slaan. Dit gebruiken wij om je regelmatig updates te sturen. Hier kun je meer lezen over hoe we omgaan met jouw persoonsgegevens. Hier kun je alle voorkeuren wijzigen.

Steun ons en help Nederland vooruit

Huwelijks- en samenlevingsrecht

Leefvormkeuze

Iedereen moet in vrijheid zijn of haar leefvormkeuze kunnen vastleggen. Hier zijn juridisch ook veel mogelijkheden voor, maar die zijn niet bij iedereen bekend. Mensen die een relatie aangaan of een kind krijgen zijn niet altijd goed op de hoogte van wat de wet regelt en wat zij zelf kunnen regelen. Ongehuwde samenlevers zijn zich vaak niet bewust dat het samenleven zonder samenlevingscontract en/of testament geen vermogensrechtelijke aanspraken ten opzichte van elkaar met zich meebrengt. Ook weten gehuwden vaak niet welke keuzes zij hebben (gemaakt) voor het inrichten van de vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk. Dit geldt ook voor andere leefvormthema’s, zoals het ouderschap. Ongehuwde partners ontdekken vaak pas na de scheiding dat zij het ouderlijk gezag niet hebben aangevraagd. Hiermee zijn zij niet juridisch bevoegd om het kind op te voeden en te verzorgen. D66 wil stimuleren dat mensen een bewuste keuze maken in het juridisch regelen van hun leefvorm. D66 wil daarom dat de overheid met de rechtspraktijk een geïntegreerde aanpak ontwikkelt voor neutrale leefvormvoorlichting.

Samenlevingscontract

Steeds meer partners kiezen ervoor om niet te trouwen. Ook de groep gehuwde partners verandert: sinds in 2001 de samenwoonplicht is vervallen, is het huwelijk en geregistreerd partnerschap ook opengesteld voor paren met een latrelatie. Juridisch zijn er echter nog steeds veel inconsistenties als het gaat om partners en hun leefvorm wat betreft samenleven in de praktijk. Wat betreft gehuwde of geregistreerde partners zijn er bepalingen waar deze partners niet van af mogen wijken omdat dit in de wet dwingend recht is. Toch zijn er regelingen soms evident niet van toepassing op partners, omdat zij bijvoorbeeld een latrelatie hebben. Wat betreft ongehuwde partners kunnen zij afspraken over hun relatie vastleggen in een samenlevingscontract. Het samenlevingscontract is in beginsel vormvrij; ongehuwde partners kunnen iedere bepaling opnemen, mits niet in strijd met de wet. De wet staat echter niet toe dat ongehuwde partners bepaalde wettelijke regelingen die gelden voor gehuwde en geregistreerde partners van overeenkomstige toepassing op hun relatie verklaren. Dit is met name het geval als regelingen derden raken, bijvoorbeeld schuldeisers, zoals de wettelijke regeling van de gemeenschap van goederen. D66 vindt dat samenlevers ongeacht hun leefvorm de vrijheid moeten hebben om regelingen te treffen voor hun relatie die aansluiten op hun feitelijke situatie en persoonlijke wensen. Dat betekent dat ongehuwde samenlevers regelingen voor gehuwden van overeenkomstige toepassing kunnen verklaren op hun relatie. Daarbij wil D66 dat gehuwde en geregistreerde samenlevers meer vrijheid krijgen om regelingen te treffen voor hun relatie die aansluiten op hun feitelijke situatie en persoonlijke wensen, door de dwingrechteljke bepalingen te wijzigen of schrappen.

Borging van de volwaardige scheiding

Alle Nederlanders hebben recht op de ontbinding van het huwelijk. In de praktijk is dit recht echter niet voor iedereen toegankelijk. Er zijn gemeenschappen waarin een scheiding maatschappelijk niet door iedereen wordt geaccepteerd. In sommige gemeenschappen worden vrouwen onder druk gezet om niet te scheiden en blijven zij onder dwang getrouwd. Ook in Nederland kunnen vrouwen die voor de wet de scheiding doorzetten, gevolgen ondervinden omdat de ex-man en diens familie de scheiding niet accepteren wanneer dit in een ander land is gesloten. De vrouwen zijn daarmee in het huwelijk gevangen. Het huwelijk is alleen voor de Nederlandse wet ontbonden en daarom niet volwaardig. We spreken over ‘huwelijksdwang’ als vrouwen onder dwang getrouwd blijven en over ‘huwelijkse gevangenschap’ als vrouwen enkel voor de Nederlandse wet zijn gescheiden. Vrouwen in huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap kunnen te maken krijgen met agressie of vrijheidsberoving, of in financiële of sociaal-emotionele problemen komen. Over de omvang en de oorzaken van huwelijkse gevangenschap in het bijzonder is nauwelijks onderzoek beschikbaar. D66 vindt dat het recht op een volwaardige scheiding fundamenteel is voor vrijheid van leefvormkeuzes. Het is daarentegen erg lastig is vrouwen in huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap te bereiken met voorlichting en hulpverlening. D66 wil daarom dat de problemen van huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap beter erkend en onderkend worden in Nederland, door onderzoek uit te voeren naar de omvang en de oorzaken van huwelijkse gevangenschap. Hierbij is het van belang dat er aandacht is voor culturele verschillen tussen gemeenschappen. Op basis van de onderzoeksresultaten pleit D66 voor de ontwikkeling van effectievere interventies voor voorlichting en hulpverlening.

Partneralimentatie

D66 wil dat partneralimentatie eerlijker en  simpeler wordt. Op dit moment is het huidige wettelijke stelsel van partneralimentatie en de daarop door de rechterlijke macht ontwikkelde berekeningssystematiek aan herziening toe. Er wordt in Nederland relatief veel over het fenomeen partneralimentatie geprocedeerd. D66 heeft daarom samen met de VVD en de PvdA een wetsvoorstel ingediend om de partneralimentatie te moderniseren ter bevordering van zelfredzaamheid. In het wetsvoorstel wordt de grondslag veranderd, wordt de berekeningsmethode vereenvoudigd en wordt de duur van de alimentatie verkort. In het nieuwe wetsvoorstel zijn de kansen op de arbeidsmarkt uitgangspunt, bijvoorbeeld wanneer die kansen kleiner zijn als gevolg van een eventuele langdurige afwezigheid van de arbeidsmarkt tijdens het huwelijk. Het wetsvoorstel voorziet ook in een prikkel om weer zelfstandig op eigen benen te gaan staan. Momenteel is het wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer en wachten we op het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State. Wanneer dat binnen is, dan de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel starten. U kunt de behandeling van het wetsvoorstel hier volgen.

Beperken wettelijke gemeenschap van goederen

D66 wil het huwelijksvermogensrecht hervormen. Momenteel trouwt iedereen standaard in een volledige gemeenschap van goederen. Steeds meer mensen maken daarop bij huwelijkse voorwaarden uitzonderingen. D66 heeft daarom samen met de PvdA en VVD een initiatiefwet ingediend om de wettelijke gemeenschap van goederen te beperken. Voortaan valt al het voorhuwelijkse vermogen buiten de gemeenschap van goederen evenals schenkingen en erfenissen. Uiteraard staat het een ieder vrij om bij huwelijkse voorwaarden anders te regelen. Voor bestaande huwelijken geldt een overgangsrecht. De wetswijziging ziet dus vooral op jonge mensen die voor het eerst gaan trouwen en hertrouwers op latere leeftijd, die veelal een samengesteld gezin hebben. U kunt de behandeling van het wetsvoorstel hier volgen.

Laatst gewijzigd op 14 april 2016