‘Een nieuw begin’

Samenvatting verkiezingsprogramma

Geen tijd om het hele programma te lezen? Of ben je gewoon op zoek naar de hoogtepunten? We hebben het programma voor je samengevat.

Wouter Koolmees en Sigrid Kaag – Wouter Koolmees overhandigt D66-leider Sigrid Kaag het concept-verkiezingsprogramma voor de verkiezingen van 17 maart 2021.

Onze inzet voor de toekomst

Sinds 2017 hebben we onze verantwoordelijkheid genomen door te regeren. Op veel zaken zijn we trots: een grote investering in onderwijs. Een record aantal woningen voor middeninkomens. Een klimaatakkoord voor een schoner Nederland. En een pensioenakkoord dat jong en oud verbindt.

Dat past bij hoe wij geloven dat politiek zou moeten zijn: gericht op resultaat, door samen te werken aan de grote vragen van onze tijd.

Maar vier jaar is veel te kort om je idealen waar te maken. Het werk is nog niet af. Er is nog een wereld te winnen.

In het verkiezingsprogramma vindt u onze plannen voor de komende vier jaar. Wat deze plannen met elkaar verbindt, zijn vijf overtuigingen die we belangrijk vinden.

We staan voor eerlijke politiek. Geen garanties, maar wel de belofte van onze inzet. Altijd vanuit de overtuiging dat mensen gelijke kansen verdienen.

Dat mensen vrij moeten zijn zelf over hun leven te beslissen. Dat we bij elke keuze die we maken oog houden voor de toekomst. Met een overheid die onze gezamenlijke publieke belangen beschermt en met onze ogen gericht op de wereld om ons heen. Omdat we alleen zo samen vrij kunnen zijn.

Een nieuw begin

Laat iedereen vrij, maar niemand vallen.

Wij geloven dat we in Nederland met elkaar zijn verbonden door een belofte: dat je door naar school te gaan en door hard te werken een eerlijke kans hebt op goed werk, op een huis, op een mooie toekomst. Ongeacht waar je kinderbedje stond, in welke wijk je naar school ging of welke baan je ouders hebben. Dat is de basis van onze vrije en rechtvaardige samenleving.

Maar onderzoek na onderzoek laat zien dat het voor mensen de afgelopen jaren steeds moeilijker werd hun leven in eigen hand te nemen. Dit komt door een arbeidsmarkt die mensen verdeelt in groepen mét en zonder een baan om op te rekenen. Door een woningmarkt waar jongeren eindeloos zoeken naar een goed en betaalbaar huis, vaak zonder succes. En doordat kinderen nog te vaak starten met een achterstand op school en onze leraren niet altijd goed zijn toe- gerust op hun belangrijke werk. Maar ook door een internationale wereldorde die piept en kraakt, met grote gevolgen voor onze economie en onze veiligheid. Zo groeiden de scheidslijnen in onze samenleving. Tussen arm en rijk. Tussen opleidingsniveaus. Tussen mensen met Nederlandse wortels en mensen met wortels hier en elders.

Het coronavirus heeft ons land abrupt tot stilstand gebracht. Mensen worden getroffen door persoonlijk leed of zien hun bestaansgrond onder zich wegvallen. In de zorg werken mensen onvermoeibaar door. Leraren ontwikkelen razendsnel nieuwe lesmethoden. Van vakkenvullers tot vrachtwagenchauffeurs; talloze mensen staan non-stop paraat om Nederland door deze moeilijke periode te helpen.

De pandemie legt gebreken en onrechtvaardigheden bloot in onze samenleving. Deze crisis leert ons dat het loont om te investeren in een robuuste samenleving. Een samenleving die tegen een stootje kan. Waarin mensen gezond kunnen leven en de zekerheid hebben dat zij er na een tegenslag weer bovenop kunnen komen. Waarin mensen en bedrijven niet bij het minste of geringste door hun financiële buffers raken. Waarin we niet afhankelijk zijn van één bedrijf of één land voor essentiële producten als geneesmiddelen. En waarin ons klimaat niet langer onder druk staat van een wereldeconomie die constant op zoek is naar de laagste prijs. Dit is misschien niet altijd efficiënt of goedkoop, maar geeft ons wel de zekerheid dat we slechte tijden beter kunnen doorstaan. En dat we sterker uit de crisis kunnen komen.

Voor D66 is dit een extra aansporing. Want onder aan de streep is één ding duidelijk: we zien dat méér nodig is om de belofte van Nederland – van een eerlijke kans op een goede toekomst – waar te maken voor iedereen. Een Nederland waar we iedereen vrij laten, maar niemand laten vallen.

Een aantal hoogtepunten

1. Een rijke schooldag

Wij geven ieder kind een rijke schooldag, met het beste onderwijs, kunst en cultuur, sport, muziek en een gezonde lunch. Kinderopvang wordt gratis, zodat geen kind start met een achter- stand, ongeacht afkomst. Leraren worden beter toegerust en betaald. We houden mbo, hbo en universiteit toegankelijk met een nieuwe studie- beurs. We investeren in kunst en cultuur. Dat is extra belangrijk, nu de coronacrisis de sector kwetsbaar heeft gemaakt.

2. Ambitieuzer voor het klimaat

Wij halen de klimaatdoelen en doen er een flinke schep bovenop. Nederland wordt de grootste producent van windenergie in Europa, met duizenden windmolens op zee. Tot 2025 gebruiken we 30 procent minder nieuwe grondstoffen. Er komt meer ruimte voor natuur. Kringlooplandbouw wordt de norm, we werken toe naar halvering van de veestapel.

3. Gezondheidsongelijkheid aanpakken

Wij gaan de strijd aan met de gezondsheidsongelijkheid. Het is schrijnend dat mensen met een praktische opleiding of een lager inkomen jaren korter leven, in slechtere gezondheid. We investeren in alles wat dit verschil verkleint: van goed onderwijs tot een gezonde leefomgeving en levensstijl en persoonlijke zorg dichtbij huis. Preventie van chronische ziekten en overgewicht verdient meer prioriteit dan symptoombestrijding met medicijnen.

4. Werk als basis voor een vrij en waardig bestaan

Wij willen dat werk de basis is voor een vrij en waardig bestaan. We maken het voor werkgevers aantrekkelijker vaste contracten te geven. De verschillen tussen werkenden maken we kleiner, zodat iedereen zekerheid heeft. Wie geen baan heeft, krijgt hulp om zich om te scholen. We schaffen het ingewikkelde toeslagenstelsel af. Iedere Nederlander krijgt een belastingkorting of een vast netto bedrag als je te weinig verdient.

5. Eén miljoen huizen bouwen

Wij gaan een miljoen nieuwe huizen bouwen, zodat de stille ramp op de woningmarkt stopt en mensen de basis hebben van een goed en fijn huis. We beschermen huurders en verkleinen de verschillen tussen huur en koop.

6. Een sterke overheid

Wij staan voor een sterke overheid. Dat begint met investeren in publiek werk, dat ons samenleven mogelijk maakt. Want niemand kan leven van waardering alleen. Maar we kunnen de problemen ook niet alleen afdoen met een salarisverhoging. De politiek moet weer durven mensen te vertrouwen en de ruimte te geven in hun werk.

Wij willen dat de overheid de publieke belangen van ons allemaal beschermt. Wij geven mensen grip op de razend- snelle veranderingen om hen heen. En de overheid moet ook zorgen voor transparantie en eerlijke concurrentie. Mededingingsautoriteiten moeten moderne waakhonden zijn. De macht van Big Tech, Big Pharma en andere grote ondernemingen mag nooit ten koste gaan van fundamentele rechten als individuele vrijheid, democratie of de volksgezondheid.

7. Investeren in de rechtsstaat

Wij investeren fors in de rechts- staat: rechtspraak, OM, reclassering en sociale advocatuur. Omdat mensen zonder toegankelijk recht niet echt vrij zijn, maar ook omdat veiligheid en het terugdringen van criminaliteit belangrijke voorwaarden zijn voor onze vrijheid. Daarom willen we politie-inzet nadrukkelijk richten op misdaden die onze samenleving het hardst raken, zoals zware gewelds- delicten en grootschalige oplichting.

8. We vernieuwen onze democratie

Wij vernieuwen onze democratie. Zeggenschap staat voor ons centraal. We moderniseren het kiesstelsel, we willen een gekozen premier en we geven mensen meer inspraak op alle niveaus. We treden hard op tegen racisme en discriminatie, ter verdediging van een open en inclusieve samenleving.

9. Vol inzetten op emancipatie

Nog altijd hebben geslacht en gender invloed op kansen. Daarom zetten we vol in op emancipatie. Van gevarieerde sollicitatiecommis- sies tot quota en betere CAO’s.

We strijden tegen zwangerschapsdiscriminatie op werk en tegen geweld achter de voordeur. We staan pal voor gratis anticonceptie en de abortuspil komt bij de huisarts beschikbaar.

10. Waarborgen zelfbeschikking

Wij waarborgen zelfbeschikking over het eigen lichaam, ook in een toekomst vol nieuwe medische mogelijkheden. Dat vraagt om onderzoek en ethische discussie, bijvoorbeeld over het kweken van embryo’s voor onderzoek, embryomodificatie en meer ruimte voor stamcelonderzoek.

11. Digitalisering: rechten beschermen en kansen pakken

Wij beschermen de rechten van mensen bij het grijpen van de grote kansen van digitalisering. Meer zeggenschap van mensen over hun data. Meer controle op dataverzame- ling door bedrijven en overheden, ook in de publieke ruimte. We zorgen dat besluitvorming door algoritmes altijd een menselijke ‘check’ heeft. Alleen zo kunnen we vrij zijn in een digitale wereld.

12. Waardengedreven bedrijfsleven

Wij stimuleren de overgang van een waarde- naar een waardengedreven bedrijfsleven. Ambitieuze bedrijven die economisch succes én meerwaarde voor de samenleving nastreven, bieden we een zo goed mogelijk vestigingsklimaat en ondersteuning bij innovatie en digitalisering. Dat geldt ook voor het mkb. Zij zijn de motor van goede banen voor iedereen in Nederland, nu en in de toekomst.

13. Internationale samenwerking

Wij zetten trots onze traditie van internationale samenwerking voort en willen dat Nederland in Europa weer een voortrekkersrol speelt. Samen kunnen we ons grondgebied en onze belangen verdedigen. Samen kunnen we zorgen voor veilige routes om arbeidsmigranten een kans te geven onze economie te versterken. Samen bieden we humane opvang aan vluchtelingen. Samen voorkomen we conflicten
en grijpen in waar nodig.

Want D66 gelooft dat de nationale staat zijn eigen rechtsorde alleen kan beschermen in samenwerking met anderen.