Bepaal welke mails jij ontvangt

Kies zelf van welke thema's jij op de hoogte blijft en schrijf je in voor een van onze nieuwsbrieven. Je ontvangt dan altijd de laatste updates op basis van jouw interesses. Wil je ook via Whatsapp op de hoogte blijven? Meld je dan direct aan.

Door je e-mailadres in te vullen en op "aanmelden" te klikken geef je ons toestemming om je e-mailadres op te slaan. Dit gebruiken wij om je regelmatig updates te sturen. Hier kun je meer lezen over hoe we omgaan met jouw persoonsgegevens. Hier kun je alle voorkeuren wijzigen.

Steun ons en help Nederland vooruit

Hoofdstuk 2: Schone groei, nieuwe welvaart

Wij willen groei. Groei geeft zuurstof. Een samenleving zonder groei bloeit niet. Groei zorgt voor dynamiek en voor kansen. Kansen op werk, op zelfstandigheid en zelfverwezenlijking. En heel basaal: groei zorgt voor de middelen om te investeren in onderwijs, in zorg, in elkaar. Wij willen schone groei. Groei die houdbaar is, evenwichtig en in balans met de wereld om ons heen. Een toekomstbestendige economie is schoon en gebouwd op de grote kansen die duurzaamheid biedt.

Wij zijn niet tevreden met de groei die verwacht wordt. Meer en schonere groei, met al haar voordelen voor iedereen, ligt binnen handbereik. Onze focus ligt daarbij op schone energie en klimaat, de omwenteling van wegwerpen naar hergebruiken, meer werk met een arbeidsmarkt die voor iedereen werkt, meer economische dynamiek en wendbaarheid en dat alles met overheidsfinanciën die schoner, simpeler en toekomstvast zijn.

Wij zijn ervan overtuigd dat er geen grenzen aan de groei zijn, maar wel aan wat de aarde aankan. We leven alsof we reserveplaneten hebben, terwijl het broeikaseffect toeneemt en dier- en plantsoorten uitsterven. We overschrijden de grens van wat onze planeet kan dragen. Wij zullen moeten leren welvarend te leven binnen die grenzen. Dat vereist dat we veel beter omgaan met de beschikbare middelen en minder verkwisten. Duurzame energie, duurzame landbouw, duurzame mobiliteit en circulaire economie zijn belangrijke bouwstenen. Dit zal op de korte termijn investeringen vragen, maar wij zijn ervan overtuigd dat op langere termijn het leven binnen duurzame grenzen tot extra economische groei leidt. Sterker nog, er zijn nu al enorme economische kansen. Nederland kan en moet vooroplopen.

Onze economie zal schoon en groen worden.

Allereerst omdat het moet. Maar ook omdat we het willen: een groeiend aantal mensen, overheden en bedrijven erkent de noodzaak van verandering. En zeker ook omdat het kan: schone technologie wordt steeds goedkoper. We kunnen hierin als Nederland vooroplopen of volgen. Wij kiezen voor het eerste: we willen nu investeren en gaan voor alle kansen die ons dat biedt. We stimuleren innovatieve, groene ondernemers om met schone en inventieve oplossingen te komen door knellende regelgeving weg te nemen en milieuwinst te belonen daar waar de overheid zelf inkoopt.

De afgelopen jaren hebben we ons als oppositiepartij al bewezen op dit gebied. We hebben ons ingespannen om kolencentrales te sluiten en we hebben gezorgd voor schone bussen. Schaliegas blijft op ons initiatief in ieder geval tot 2023 onder de grond. D66 heeft structureel € 200 miljoen extra per jaar geregeld voor natuur. We hebben het verwerken van afvalstoffen naar opnieuw bruikbare grondstoffen, de zogenaamde grondstoffenrotonde, gerealiseerd en voor € 2 miljard aan fiscale vergroening zeker gesteld. Op die lijn gaan we door. Kolencentrales en niet-duurzame landbouw, die sowieso tot het verleden gaan behoren, zetten we versneld aan de kant en maken plaats voor de toekomst.

 

Ambitieus energie- en klimaatbeleid.

Klimaatverandering is en blijft een enorme uitdaging die wij als mensheid moeten oplossen. Het raakt ons allemaal, bedreigt het welzijn en de welvaart van iedereen en vraagt actie van elk van ons. De afgelopen decennia is er veel tijd verspild aan het ontkennen van het probleem en het wijzen op het gebrek aan actie van anderen. Gelukkig is er tegelijkertijd veel technologische voortgang geboekt. Groene energie wordt met rasse schreden goedkoper en over zo’n vijftien jaar zal bijvoorbeeld zonne-energie in combinatie met batterijen goedkoper zijn dan vieze stroom. Tegelijkertijd zijn schone oplossingen voor lucht- en scheepvaart en voor bepaalde zware industrieën nog minder uitgekristalliseerd. Europa speelt hier een leidende rol in het agenderen van de uitdaging en het werken aan de oplossing. Daarbij is energieonafhankelijkheid een factor van belang – wij willen niet afhankelijk zijn van Rusland of Saoedi-Arabië. Binnen Europa hangen wij als Nederland in daden echter achteraan en dat heeft effect op ons recht van spreken. D66 wil meer ambitie en hardere afspraken, waardoor we onze bijdrage leveren, maar ook de grote kansen pakken die de aanpassing van de fundamenten van de economie ons biedt. Door voorop te lopen maken wij het mogelijk voor Nederlandse ondernemers om tot de winnaars van de nieuwe economie te behoren.

Het klimaatakkoord van Parijs vinden we een goed akkoord. Het is goed dat alle landen in de wereld de uitdaging erkennen en zich hebben gecommitteerd aan een ambitie. En het is goed dat we de temperatuurstijging willen beperken tot maximaal 1,5 graad. Deze afspraken en doelen mogen geen loze woorden blijken, maar moeten vertaald worden in concrete handhaafbare verplichtingen in Nederland en in Europa. Na het klimaatakkoord van Parijs moeten Europa en Nederland de ambities verhogen – in 2030 moet onze CO2-uitstoot tenminste 50% lager zijn, in 2050 95% lager.

 

Energie en klimaatuitdagingen oplossen met Europa

Het meest effectieve energie- en klimaatbeleid vraagt samenwerking met de landen om ons heen en in Europa. In Europa zorgen we met de Energie Unie voor investeringen in innovatie. We investeren in internationale energienetwerken, in de veiligheid van kerncentrales en in een klimaatbeleid, in Europa en in de wereld, dat leidt tot een gelijk speelveld en kansen voor duurzame ondernemers. Europa neemt ook de leiding in onze relaties met grote energieleveranciers als Rusland en Saoedi-Arabië. We mogen Europa echter nooit gebruiken als excuus om niet zelf ons huiswerk te doen. We werken samen in Europa, maar willen altijd tot de koplopers behoren die de economische kansen pakken.

 

Zon, wind en water hebben de toekomst, kolen en olie zijn het verleden

Vieze energie van kolen is, alle kosten meegerekend, veel duurder dan schone energie. Helaas worden alle kosten nog niet meegenomen in de prijs. Daarom moeten we de markt soms een handje helpen. D66 wil dat alle kolencentrales in Nederland dicht gaan – beginnend bij de oude en meest vervuilende. We stellen de stroomvoorziening veilig door de groei van het aandeel van duurzame stroom, de inzet van gascentrales en door goede transportverbindingen met ons omringende landen.

De opwekking van duurzame energie moet de komende jaren gestimuleerd worden. We heffen geen belasting meer op zelfopgewekte groene stroom en bouwen de bestaande vrijstellingen op energiebelasting af. D66 wil de energiebelasting koppelen aan CO2-uitstoot. Wie veel uitstoot, betaalt ook meer. Verder steunen we de groei van duurzame energie door ruimte te maken voor windmolens en zonneparken – met waarborgen voor inspraak – en het inperken van eventuele welstandseisen voor zonnepanelen. D66 wil dat bij de aanleg van windmolens en zonneparken telkens goed wordt gekeken naar de ruimtelijke inpassing, bijvoorbeeld door waar mogelijk naast bestaande infrastructuur te bouwen. Ook omwonenden moeten de mogelijkheid krijgen om in te stappen in de aanleg van windmolens en zonneparken en op die manier financieel te profiteren. D66 wil af van het jojobeleid van afgelopen jaren en een eenvoudige en heldere regeling voor het opwekken van eigen energie. Daarbij moet het niet uitmaken of de zonnepanelen op eigen dak, of op het dak van de buurman liggen.

Vanaf 2025 heeft schone energie minder hulp nodig, omdat ze economisch steeds meer op eigen benen kan staan. Dan ligt de uitdaging veel meer in het snel afbouwen van vieze stroom en het zekerstellen van een zogenaamde baseload en de toegankelijkheid van schone stroom voor iedereen. In 2030 wil D66 dat meer dan 30% van onze energievoorziening duurzaam is en dat we veel minder energie gebruiken. In 2050 zijn we volledig duurzaam. De (semi-)publieke netwerkbedrijven en Tennet dragen zorg voor een intelligent netwerk en slimme meters die ruimte bieden aan duurzame en decentraal opgewekte energie en zorgen voor goede internationale verbindingen.

Kernenergie speelt geen lange termijnrol in onze energievoorziening. D66 wil geen nieuwe kerncentrale in Nederland. Zorgen van omwonenden van de bestaande kerncentrale moeten beter gehoord worden, communicatie moet beter, en buurlanden moeten kunnen meepraten over heropening van nabijgelegen kerncentrales na een incident.

 

Schone wet- en regelgeving

Bestaande wet- en regelgeving staat verduurzaming soms onbedoeld in de weg. D66 wil daarom, in navolging van vergelijkbare lokale initiatieven, zoals in Amsterdam, rijksbreed alle bestaande wetgeving scannen op onnodige belemmeringen voor verduurzaming. Burgers moeten de ruimte krijgen om deze belemmeringen aan te vechten. Er geldt bijvoorbeeld nog steeds een verplichting voor het hebben van een rioolaansluiting, zelfs wanneer je geïnvesteerd hebt in je eigen waterfilter. Ook is het verplicht een huis aan te sluiten op het gasnet. Met bedrijven zorgen we ervoor, dat maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen, ook gerealiseerd worden. Betere handhaving speelt ook een belangrijke rol: onlangs is nog weer eens bevestigd dat handhaven loont: in Den Bosch heeft een handhavingsteam van 1,2 fte evenveel energie bespaard als vijf windmolens in een jaar opwekken! Het is dus aan de overheid om mensen en de markt hier een handje te helpen.

In geval van een algemeen belang staat mededinging niet in de weg van samenwerking. Het mededingingsbeleid moet ook in verduurzaming van productieketens ruimte bieden om binnen sectoren afspraken te maken.

 

Betrouwbaar energiebeleid

De gewenste energietransitie vraagt om structureel en voorspelbaar energiebeleid. Alleen dan kunnen investeerders, bedrijven en burgers de transitie drijven. Dat begint met heldere doelen van de overheid en vervolgens een uitgestippeld pad naar een volledig schone en zelfvoorzienende energievoorziening in de komende decennia. Met het eerste akkoord hebben overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties de krachten gebundeld en zich gecommitteerd aan verandering. De ambitie en snelheid moeten echter significant omhoog. Daarbij moeten we ons de eerste jaren richten op een versnelling van de transitie en het wegnemen van barrières voor duurzame energie. Dit moet ook gelden voor de zware industrie, het hergebruik van restwarmte en de uitstoot door landbouw en lucht- en scheepvaart.

 

Een duurzaam huis moet lonen

Ons energieverbruik moet omlaag. In 2030 wil D66 dat drie miljoen huizen klimaatneutraal zijn. Om dat te bereiken moeten, zowel bij huurwoningen als bij koopwoningen, grote stappen worden gezet. Bestaande sociale huurwoningen zullen energiezuiniger en dus geïsoleerd moeten worden. Woningcorporaties worden gestimuleerd dit te doen, doordat zij in ruil voor verbeteringen een vergoeding mogen vragen. Deze moet echter niet te hoog zijn, want we willen dat de huurder niet enkel profiteert van een beter huis, maar ook van lagere kosten. Naast huurwoningen, worden ook koopwoningen verbeterd. Terwijl de eigenaar van een rijtjeshuis of een vrijstaand huis zijn weg naar energiebesparing al kan vinden, lukt dit verenigingen van eigenaren vaak nog niet. Door het aanleggen van een fonds en goede informatievoorziening kan ook hier het energieverbruik omlaag gaan. We willen gebouwgebonden financieringen mogelijk maken, waarbij bijvoorbeeld een leaseconstructie voor zonnepanelen overgaat van vertrekkende op nieuwe bewoner. Zo is er meer zekerheid dat investeringen in energieopwekking lonen. Bij grote nieuwbouwprojecten willen wij dat lokale duurzame energieopwekking een standaardonderdeel is. Met snel ingevoerde ‘nul-op-de-meter’-normen verplichten wij energie-efficiëntie bij nieuwbouw. In 2050 moeten alle huizen klimaatneutraal zijn. Gemeenten maken een plan waarin ze aangeven hoe ze iedere wijk klimaatneutraal gaan maken. Goede voorbeelden van energieneutrale wijken zijn de Stad van de Zon in Heerhugowaard en de wijk Leesten in Zutphen. Voor kantoren en overheidsgebouwen scherpen we de bouwnormen ook flink aan. We willen zorgen dat alle nieuwe gebouwen klaar zijn voor de toekomst en dat in 2030 alle openbare gebouwen klimaatneutraal zijn. Ook bij bestaande kantoren kunnen in energiebesparing nog flinke stappen worden gezet. Hierin moet de overheid vooroplopen. D66 kijkt bij energiebesparing echter niet enkel naar gebouwen. Daarom steunen wij grote en kleine lokale initiatieven voor stroomopwekking en isolatie.

 

Ook industrie, landbouw en transport gaan om

Als Nederland haar klimaatverplichtingen en -ambities wil waarmaken, dan moeten we ook grote stappen zetten in het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen van zware industrie, landbouw en transport. De prikkels daarvoor komen allereerst vanuit een hogere CO2-prijs. Die geldt al voor de industrie en wordt aangevuld met maatregelen voor landbouw en transport. Ons ideaal is een wereldwijde CO2-prijs, maar die is er (nog) niet. In Europees verband zorgen we daarom voor een hogere CO2-prijs met name door de emissiehandel aan te scherpen. Als onderdeel van het nieuwe energieakkoord willen wij ook harde meerjarige afspraken met de grote industrie over de afbouw van energieverbruik, het hergebruiken van warmte en de opslag van CO2. Deze omwenteling is niet alleen noodzakelijk vanwege klimaatverandering. De Nederlandse economie en industrie is zeer CO2-intensief. Om onze welvaart en werkgelegenheid te behouden moeten deze industrieën verduurzamen.

Met de landbouw en voedselindustrie maken we afspraken over het stoppen van ontbossing voor voedsel of diervoeding, het terugdringen van de uitstoot van methaan en het bevorderen van een gezonder en duurzamer dieet.

De lucht- en scheepvaart vragen om mondiale afspraken die aansluiten bij de afspraken van de klimaattop in Parijs. In Nederland en Europa werken we samen met de lucht- en scheepvaartsector aan schonere motoren en biobrandstoffen en beperken we uitstoot door efficiënter vervoer. Dit kan onder andere via een Single European Sky: één Europees luchtruim waarin we niet meer omvliegen. Dat levert een lagere ticketprijs op voor de consument, versterkt de concurrentiepositie van de Europese (en dus Nederlandse) luchtvaartsector en levert direct een substantiële besparing op van brandstof en dus van CO2-uitstoot. D66 wil dat scherp wordt toegezien op de bestaande regels voor scheepvaart in lage emissiezones. Het mag niet lonen om boetes te riskeren. Deze zones breiden we in Europa en mondiaal uit. D66 wil de binnenvaart helpen groener te worden met financieringsmogelijkheden op maat en innovatie, en daarmee de uitstoot van stikstofoxiden en fijnstof drastisch terugbrengen.

 

Gas speelt een, steeds kleiner wordende, rol in transitie

D66 wil dat de gaswinning structureel laag blijft – wij willen niet nog meer lasten en risico’s afwentelen op Groningers. Door het afbouwen van de gaswinning in Groningen is de Nederlandse begroting al minder afhankelijk geworden van gaswinning. D66 wil dat gasinkomsten ingezet worden voor investeringen in verduurzaming en niet voor reguliere overheidsuitgaven. Daarom is op initiatief van D66 in navolging van Noorwegen het innovatiefonds opgericht.

Nederland heeft een goede gasinfrastructuur en een sterke positie in de Europese gasrotonde: Nederland is een logistiek knooppunt van aardgas in Europa. Vanuit deze positie wordt ingezet op groen gas en de vervanging van elektriciteitsopwekking uit kolen door gas. Wij willen niet boren naar schaliegas in Nederland. De voordelen van schaliegas wegen niet op tegen de nadelen. Bovendien zou het pas rond 2040 echt een rol kunnen spelen, en dan moeten we wat D66 betreft al in belangrijke mate onafhankelijk zijn van gas.

D66 wil geen nieuwe mijnbouwinstallaties in beschermde natuurgebieden (Natura2000 gebieden) en Unesco erfgoed. Zo beschermen we niet alleen de Waddenzee, maar ook de Veluwe, het Naardermeer en de Biesbosch. Winning ónder gebieden sluiten we niet uit, op voorwaarde dat de natuur er niet onder te lijden heeft.

 

Gaswinning moet voor iedereen veilig zijn

In Groningen moeten mensen even veilig kunnen wonen als in de rest van Nederland. Daarop moet de gaswinning worden aangepast. Mensen in Groningen hebben er niet om gevraagd, maar zitten wel met de gevolgen. D66 wil dat schade veroorzaakt door vormen van mijnbouw, zoals gaswinning, altijd vergoed wordt. Er moet één aanspreekpunt voor schade zijn, waar mensen terecht kunnen. Besluitvorming hierover moet onafhankelijk van de NAM plaatsvinden en er moet snel een onafhankelijk onderzoeksprogramma komen, zodat we voor besluiten over de gaswinning ook niet afhankelijk zijn van de informatie van de NAM. Daarnaast moet schade aan huizen vergoed en snel gerepareerd worden. Huizen, scholen, ziekenhuizen en dijken moeten veilig en duurzaam worden gemaakt. D66 wil in Groningen bijzondere aandacht voor het behoud van het cultureel erfgoed.

 

Van fossiel gas naar duurzame warmte

In Nederland zijn we gewend ons huis te verwarmen met gas. Er geldt zelfs een aansluitplicht van huizen op het gasnetwerk. Mensen willen echter niet per definitie gas, ze willen warmte. D66 wil de aansluitplicht op gas vervangen door een aansluitrecht op warmte. Warmtenetten worden net als gasnetten behandeld, als gesocialiseerde en gecontroleerde voorzieningen.

 

Duurzame biomassa

Biomassa speelt een belangrijke rol bij de grote veranderingen die transport, chemie en industrie moeten doormaken op weg naar een CO2-arme en duurzame toekomst. Wij moeten biomassa zo hoogwaardig mogelijk gebruiken. Dat vraagt om zogenaamde cascadering van biomassa en het voorkomen van verbranding van hoogwaardige materialen voor energieopwekking. Niet duurzaam verbouwde biomassa is ongewenst. D66 wil niet dat er € 4 miljard aan de bijstook van biomassa in kolencentrales wordt uitgegeven, maar samenwerken met industrie om eerst waardevolle grondstoffen uit de biomassa te halen. Dit draagt bij aan werkgelegenheid in Nederland.

 

Niet wegwerpen maar hergebruiken

Onze huidige economie stoelt op verbruiken, verbranden en vernielen. Dat kan en loont niet meer. Een duurzame toekomst vereist een zogenaamde circulaire economie, waarin we hergebruiken en verbeteren. Steeds meer grote en kleine bedrijven delen die ambitie en laten zien dat het kan. Nederland heeft de kans koploper te zijn in die nieuwe economie, met onze kennis, ons bedrijfsleven en onze logistieke positie als grondstoffenrotonde in Europa. D66 wil dat vervuilers betalen, dat schoon en gezonder loont en dat de overheid barrières wegneemt voor nieuwe schone oplossingen en voordelen voor oude vieze oplossingen afbouwt. Dat deden we in het Herfstakkoord 2013 door een heffing in te voeren op kunstmest en op het storten of verbranden van herbruikbare grondstoffen. Nu willen we regelgeving die cleantech en het duurzaam gebruik van energie en grondstoffen in de weg staat, afbouwen. We handhaven de groene heffingskorting en vergroten mogelijkheden voor belastingaftrek voor investeringen in energiebesparing en milieu, zoals de zogenaamde EIAVAMIL-regelingen.

In navolging van het energieakkoord wil D66 een grondstoffenakkoord met de sector om belemmeringen voor de circulaire economie weg te nemen, ruimte te maken voor (grootschalige) demonstratieprojecten en internationale samenwerking te bevorderen.

We bouwen voort op het reeds gerealiseerde D66-idee van de Noordzee Grondstoffenrotonde en zorgen dat de markt voor duurzame grondstoffen van de grond komt in het Schengengebied door eenvoudiger grensoverschrijdend vervoer.

Wij zien grote kansen in een op hergebruik gebaseerde economie. Onze kennis van logistiek, van voedsel en chemie en onze ligging en infrastructuur geven ons een uitstekende startpositie. Wij bieden ruimte voor experimenten en samenwerking binnen ketens en tussen bedrijven. Met gerichte maatregelen treden we op tegen verspilling van grondstoffen. We investeren in innovatie om de plasticsoep in oceanen aan te pakken, maar ook in het terugdringen van restafval of verspilling van voedsel. D66 wil zwerfafval effectief aanpakken, desnoods door het uitbreiden van het statiegeldsysteem.

Anders kijken naar afval

Afval wordt steeds meer gezien en gebruikt als een grondstof en levert nu al een belangrijke bijdrage aan de circulaire economie. Dit kan nog veel beter. Beleid moet veel meer gericht zijn op het stimuleren van hergebruik. Iedere producent is verantwoordelijk voor het afval van zijn eigen producten. Dat geldt ook voor zaken als zonnepanelen, accu’s, batterijen en windmolens. Partijen die niet serieus werk maken van hergebruik moeten voor de maatschappelijke kosten opdraaien. Dit kan een producent zijn die zijn verpakking van niet-herbruikbaar materiaal maakt, maar ook een consument die zijn afval niet scheidt. Bovendien moeten innovaties waarin secundaire grondstoffen worden gebruikt worden gestimuleerd, omdat dit ervoor kan zorgen dat afval ook een positieve economische waarde krijgt en de cirkel echt wordt gesloten.

 

Overheid koopt duurzaam in

De Nederlandse overheden kopen jaarlijks voor € 60 miljard aan goederen en diensten in. Daarmee kan de overheid een schone economie een enorme zet in de rug geven. Door bijvoorbeeld via inkoop de infrastructurele sector te vergroenen kan de overheid een impuls geven aan innovaties die ook in andere sectoren, zoals de bouw, toepasbaar zijn. Te vaak is duurzaam inkopen bij woorden gebleven en dit kabinet laat veel te weinig daadkracht zien. D66 wil de komende kabinetsperiode met gemeenten, provincies en waterschappen bereiken dat 100% van alle overheidsinkopen duurzaam zijn, zonder dat we criteria afzwakken. Wij verwachten van de overheid dat zij verantwoordelijkheid neemt voor duurzaam handelen en snel afvalvrij wordt.

 

Fiscale vergroening

De manier waarop wij belasting heffen, heeft grote gevolgen voor de relatieve prijzen van vuil en schoon gedrag. Te vaak bevorderen belastingregels het gedrag dat we juist niet willen. De afgelopen jaren heeft D66 gezorgd voor fiscale vergroening, bijvoorbeeld door belastingvrijstellingen op vervuilende zaken als rode diesel te schrappen en schone activiteiten minder te belasten, zoals lagere energiebelasting op elektrische auto’s. D66 zal deze lijn voortzetten. Binnen de te heffen belastingen willen wij werk en schone activiteiten bevorderen en vervuiling zwaarder belasten.

 

Vervuilen is economisch onverstandig, maar bovenal ongezond

Het opruimen van vervuiling uit water, lucht of bodem is eigenlijk altijd duurder dan het voorkomen van die vervuiling. Vaak zijn de negatieve gevolgen voor gezondheid ook vele malen duurder dan het voorkomen van vervuiling. D66 wil dat de vervuiler betaalt en via strikte normen en handhaving wordt gedwongen vervuiling te voorkomen. Daarbij streven wij naar strenge (Europese) kwaliteitseisen voor lucht, water en bodem, die wij ook strikt zullen handhaven. De positieve gevolgen voor bijvoorbeeld de luchtkwaliteit in onze wijken zullen groot zijn. Met alle gezondheidswinst van dien.

 

Gezondheid centraal in het milieubeleid

Schone lucht lijkt een vanzelfsprekendheid, maar één miljoen mensen in Nederland hebben longklachten en ook voor gezonde mensen leidt vieze lucht tot een kortere levensverwachting. De lucht in de steden en rondom de intensieve veehouderij is nog steeds te vies. Daarom wil D66 blijven werken aan schone lucht. Gemeenten moeten meer mogelijkheden krijgen om de gezondheid van hun inwoners te beschermen. D66 stelt gemeenten in staat om te zorgen voor schone lucht voor hun inwoners, door bijvoorbeeld heel vuile auto’s en vrachtwagens te weren, inwoners mee te laten praten over de maximum snelheid op ringwegen en schone auto’s korting te geven op parkeren. D66 wil dat al het openbaar vervoer rijdt op groene stroom of waterstof. Op nationaal niveau wil D66 een verlenging tot 2021 van een aangescherpt Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. Daarbinnen krijgen roet en fijnstof bijzondere aandacht vanwege de lokale gezondheidseffecten. D66 wil goede Europese maatregelen om sjoemeldiesels uit te bannen.

 

Welvaart anders meten

Wij kunnen aan de wereld laten zien hoe welvaart en welzijn samen kunnen gaan met het leven binnen het eerlijke deel van onze menselijke voetafdruk op deze aarde. D66 wil daarom dat wij niet alleen ons nationaal product meten en regelmatig met elkaar bespreken als maatstaf van succes, maar dat we breder kijken naar welvaart en welzijn. Onze (ecologische) voetafdruk op de aarde moeten we daarbij net zo transparant maken en onderwerp van discussie laten zijn als onze toegevoegde financiële waarde.

 

Natuur en ruimte zijn van grote waarde

Onze voorstellen rond energie en grondstoffen gaan sterk over economische kansen en rationele keuzes. Voor ons zijn natuur en ruimte meer dan alleen gebruiksmiddelen voor ons onmiddellijke nut. Onze verbondenheid met de natuur is veel groter. D66 wil dat natuur beschermd wordt, omdat wij de wereld beter door willen geven aan onze kinderen dan wij haar aantroffen. Onze kinderen moeten ook de kans krijgen te genieten van bossen, zeeën en de veelheid aan diersoorten.

Paradoxaal genoeg kan de natuur heel goed zonder de mens, maar de mens niet zonder de natuur. Zonder bestuivers als hommels en bijen is landbouw onmogelijk. De eigen waarde van natuur is groot genoeg om ons maximaal in te spannen voor het behoud. Maar daar bovenop komt nog de ongekende economische waarde van de natuur. De ecosystemen waar wij in leven bieden ons cruciale diensten als schoon water, schone lucht, hout, bestuiving, natuurlijke kustbescherming, CO2-opvang en het tegengaan van verwoestijning. Deze functies zijn niet alleen onmisbaar, maar leiden heel vaak ook tot bedrijvigheid. In Noord-Brabant komt perfect gezuiverd water vanuit de Ardennen in de grond omhoog. Veel bedrijven die schoon water nodig hebben, zijn daarom daar gevestigd. De duinen vormen een perfecte kustbescherming en waterzuivering. Beide diensten zouden onbetaalbaar zijn als we de natuur die hiervoor zorgt zouden verwaarlozen. Wereldwijd wordt het economisch verlies door de achteruitgang van biodiversiteit jaarlijks geschat op 3% van het bruto nationaal product. Met de economische groei van de laatste jaren van nog geen 1% is dat iets om over na te denken.

 

Natuur en ruimte beschermen en herstellen

Van de oorspronkelijke biodiversiteit in Nederland is nog maar 15% over. Daarom wil D66 dat het nieuwe kabinet ambitieuze biodiversiteitshersteldoelen stelt. Want biodiversiteit maakt onze natuur weerbaar. Aan kwetsbare natuur hebben we niets. Daarin kunnen we niet recreëren, niet wandelen, niet fietsen. Ze moet voortdurend door ons beschermd worden. Weerbare natuur met veel verschillende planten- en diersoorten houdt zichzelf in stand. Van deze natuur kunnen we genieten en gebruik maken en is daarmee ook van grotere toegevoegde waarde. Gelukkig is natuur uitzonderlijk veerkrachtig en dynamisch en loont het haar te beschermen, behouden en sterker te maken. D66 wil kwetsbare natuur weer weerbaar maken. In de eerste plaats moet Nederland daarom beter zijn best doen om Europese natuurregelgeving, zoals de vogel- en habitatrichtlijn, die de meest kwetsbare dier- en plantsoorten en hun leefgebieden beschermt, uit te voeren. We presteren op het moment ondermaats. Herstelplannen blijven de verantwoordelijkheid van de provincies. Binnen Nederland blijft de Ecologische Hoofdstructuur met de Natura2000 gebieden voor ons de basis. Deze samenhangende natuur willen we afmaken, verbinden en beschermen. De gebieden worden vrijgemaakt of -gehouden van beschadigende activiteiten, zoals schelpenvisserij of gasboringen. De Waddenzee, zeearmen en kwetsbare duinen krijgen bijzondere aandacht. Naast de natuur in Nederland en het overige Koninkrijk investeren wij ook in natuurbescherming en -herstel in kwetsbare delen van de wereld.

 

Ruimte voor water

Vooruitlopend op de effecten van klimaatverandering kiezen wij voor rivieren die de ruimte krijgen. Zo wordt Nederland niet alleen beter tegen eventuele overstromingen beschermd, maar worden rivieren ook ecologisch sterker. De inzet van het Deltafonds moet zoveel mogelijk met aandacht voor behoud, herstel en ook creatie van natuur zorgen. Hiervoor komen ook middelen beschikbaar. De budgetten in het Deltaprogramma en Deltafonds worden gecombineerd. Naast behoud, herstel en creatie van natuur investeren we, samen met buurlanden, in de kwaliteit van water. Als we goedkoper en efficiënter over de grens maatregelen kunnen nemen om wateroverlast bij extreem weer te voorkomen, dan behoren die ook tot de mogelijkheden. In Nederland willen we een doelmatige waterketen waarin de vervuiler betaalt en iedereen betaalt per liter water die gebruikt wordt.

 

Beschermen oceanen

Enigszins aan ons oog onttrokken, bevatten de oceanen het grootste deel van de natuur op onze planeet. Honderden miljoenen mensen zijn van deze natuur afhankelijk voor hun voedsel en inkomen. De oceanen staan onder druk door overexploitatie, vervuiling en verzuring en de plasticsoep. Nederland heeft zich met veel andere landen verplicht tot het vestigen en actief beheren van beschermde gebieden op de wereldzeeën. Wij beginnen hiermee in de Noordzee met een netwerk van gebieden als de Doggersbank het Friese Front en de Klaverbank. Met Europa doen we hetzelfde met de Middellandse Zee, de Atlantische Oceaan, de Arctische kraamkamers en met landen waar wij hulp bieden of mee samenwerken. Nederland investeert ook in het ontwikkelen van een helder overzicht van de ecologisch en economisch optimale plekken voor al die wereldwijde beschermde gebieden – een onderwerp waar Nederlandse wetenschappers nu al in vooroplopen.

 

Productieve landbouw, dierenwelzijn en biodiversiteit gaan samen

De Nederlandse landbouw is zeer innovatief, productief en koploper in de wereld. Dat is een kracht: het bevordert onze welvaart en helpt wereldwijde voedselschaarste voorkomen. Tegelijkertijd moeten de negatieve effecten van landbouw op natuur en dierenwelzijn beperkt worden. Dat begint met de wereldwijde ambitie dat ontbossing door landbouw wordt gestopt, de landbouwbijdrage aan klimaatverandering gehalveerd wordt en beslag op water, bodem en grondstoffen duurzaam is, met veel meer hergebruik. Wij willen een duurzame, hoogwaardige en concurrerende landbouw. Herstel van biodiversiteit, vooral in bodem en water, het terugdringen van de uitstoot van methaan, beheersing van de mestproductie en dit alles in harmonie met de omgeving en dierenwelzijn. Daarvoor zijn heldere kaders voor en samenwerking binnen de hele voedselketen nodig.

 

Dieren draaien niet op voor onze groei

In Nederland en in Europa worden dieren de laatste jaren gelukkig beter beschermd, mede dankzij D66. Die hoge normen voor dierenwelzijn worden geborgd in handelsverdragen, handelsmissies en regels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. In de komende jaren wil D66 dat in Nederland en in Europa verdere stappen worden gezet om dierproeven in sterke mate verder terug te dringen, onverdoofd slachten zoveel mogelijk te beperken – waarbij ook voor vissen oplossingen gevonden moeten worden – en om ervoor te zorgen dat bij het fokken van dieren het welzijn en niet hoge productie of uiterlijke raskenmerken voorop staan.

 

Zorgen voor dieren in de veeteelt

Een goede boer zorgt goed voor zijn dieren. We zien echter nog steeds gebruiken in de veeteelt die ten koste gaan van het welzijn van dieren. D66 wil dat de goede zorg voor dieren verder wordt versterkt. Dat vraagt om veetransporten die korter en comfortabeler worden. En om het stoppen van het doden van slachtvarkens en ganzen met CO2 en met de inzet van CO2-vergassing bij het ruimen van pluimvee. D66 is voorstander van een gedeeltelijke vervanging van dierlijke eiwitten in voedsel door plantaardige alternatieven, omdat dit beter is voor dieren, voor de planeet en voor de consument. Met de voedingssector en supermarkten werken we samen aan minder kiloknallers, meer verantwoord vlees, meer en betere plantaardige voeding en succesvollere promotie hiervan. Nederland weert, zoveel mogelijk in Europees verband, textielproducten waarvoor dieren zijn mishandeld, zoals bepaalde soorten wol, bont, dons en exotisch leer.

 

Tegengaan verrommeling van de ruimte

D66 wil een heldere rijksvisie op het gebruik van ruimte om weidsheid en openheid te bewaken en verrommeling te voorkomen. Daarbij krijgen lokale en regionale overheden ruimte voor een ambitieus milieu- en natuurbeleid, kunnen zij sturen op gezondheid en maximaliseren zij door middel van participatie de betrokkenheid van mensen bij hun omgeving.

 

Optreden tegen milieucriminaliteit

In Nederland en daarbuiten bestaat uitgebreide wetgeving ter bescherming van milieu en natuur. Te vaak schiet handhaving tekort of zijn straffen onvoldoende afschrikwekkend. Wereldwijd gaat in milieucriminaliteit bijna net zoveel geld om als in mensensmokkel of drugshandel. D66 wil dat veelplegers van milieudelicten en -overtredingen in Nederland extra aangepakt worden via een strafpunten systeem. Daarnaast moet Nederland haar rol spelen in het bestrijden van internationale milieucriminaliteit zoals stroperij (wildlife crime) en het illegaal dumpen van afval. Dat begint met het opsporen van activiteiten die plaatsvinden in Nederland en door Nederlanders en Nederlandse bedrijven en overgaan tot vervolging van overtreders. Maar ook door het steunen van internationale acties, bijvoorbeeld in Europees verband, of door gerichte investering in projecten om vraag te stoppen en overtreders te vervolgen. De Europese Unie moet lessen trekken uit milieuschandalen, zoals het gebruik van sjoemelsoftware in dieselauto’s en fraude met CO2-emissiehandel. De Europese Commissie moet meer handhavingsbevoegdheden krijgen voor Europese milieuregels en boetes op het overtreden van milieuregels moeten overal in Europa even streng zijn. Tenslotte wil D66 dat een internationaal milieuhof wordt ingesteld, zodat iedereen op deze wereld zijn milieurecht kan halen.

 

Vooroplopen in duurzaam en sociaal ondernemen

Nederland is een wereldwijde koploper in duurzaam en sociaal ondernemen. D66 is trots op grote en kleine Nederlandse bedrijven die de kansen en noodzaak zien om hun bedrijfsvoering fundamenteel te verduurzamen, verantwoordelijkheid nemen voor hun impact op de wereld om hen heen, zichzelf doelen stellen en hierover transparant rapporteren. D66 wil dat de overheid deze beweging steunt, bijvoorbeeld door samenwerking in duurzame ketens te vereenvoudigen en te stimuleren en door sociale ondernemingen de ruimte en een bruikbare rechtsvorm te geven.

 

Laatst gewijzigd op 26 augustus 2016

Nu is het moment.

D66 zal altijd blijven strijden voor een vrije en open samenleving. Waarin het niet uitmaakt waar je vandaan komt, van wie je houdt of waar je in gelooft. Wij vechten voor respect voor elkaar. Voor tolerantie. En dat zullen we altijd blijven doen. Dit is het moment, meer dan ooit, om je uit te spreken. Steun het optimisme.

Word nu lid
Rob Jetten

Hi,
Heb je een vraag? Neem dan contact op met mijn collega's via WhatsApp of ga naar onze contactpagina.
Groet, Rob

Whatsapp ons 06 11 91 25 48