1966

Hans Gruijters en Hans van Mierlo tijdens een D'66-congres in 1973. Foto: Nationaal Archief / Anefo

30 april 1966

Op 30 april 1966 – Nederland had een vrije dag – kwamen 13 mensen bijeen in Hotel Krasnapolsky te Amsterdam om “met gefronste wenkbrauwen van gedachten te wisselen over het kreupele bestaan van het politieke leven in ons land”.

Initiatiefnemers: Algemeen Handelsblad-journalisten Hans Gruijters en Hans van Mierlo.

Twee van hen kunnen zich niet vinden in de besproken koers en verlaten de groep. De overige elf spreken korte tijd later opnieuw af.

In de maanden die volgen komt de – inmiddels naar 36 personen uitgebreide – groep elke zaterdag in Amsterdam samen om onder voorzitterschap van Van Mierlo te vergaderen over de grondslagen van een nieuwe partij, zoals later gepubliceerd in het Appèl.

1966
Op het Binnenhof in Den Haag. V.l.n.r.: Erik Visser, Erwin Nypels, Hans van Mierlo, Herman van Beekhuizen, Betty van Lookeren Campagne en Pieter Fetter.

15 september 1966

Een groep van 36 mensen presenteert in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag een voorstel voor politieke vernieuwing. Zij noemt zichzelf het initiatiefcomité D’66 en hun Appèl is gericht

aan iedere Nederlander / die ongerust is / over de ernstige devaluatie / van onze democratie.

Dit acht pagina’s tellende politiek pamflet is te koop voor 1 gulden per stuk bij de boekhandel. De aangehechte adhesiekaart kan tot 15 oktober 1966 worden ingestuurd. Afhankelijk van het aantal adhesiebetuigingen zal het initiatiefcomité besluiten tot het oprichten van een politieke partij.

De reacties zijn overweldigend en op zaterdag 22 oktober 1966, acht dagen na de val van het Kabinet-Cals, besluit het initiatiefcomité tot de oprichting van de Politieke Partij Democraten 66 – kortweg: D’66.

 

 

 

1966

Het Appèl

1966-appel-1

Bent u benieuwd naar wat er precies in het Appèl stond geschreven? U kunt de tekst nalezen op: d66.nl/50jaar/historische-downloads

‘66
Bekijk hier de bijzondere afsluiting van het eerste ledencongres van D'66. Fragmenten afkomstig uit ‘De Vernieuwers’ (1974), VPRO.

"Ik hoop dat u begrip hebt - enfin, u hebt er zelf aan meegewerkt - dat er op deze ongebruikelijke wijze een eind is gekomen aan een zéér ongebruikelijk, want een zéér democratisch congres!"

- D'66-partijvoorzitter Hans van Mierlo

18 december 1966

De eerste Algemene Ledenvergadering (ALV) van D’66 heeft plaats op 17 en 18 december 1966 in de RAI in Amsterdam. Maar aan het einde van de tweede congresdag is er nog geen verkiezingsprogramma of kandidatenlijst vastgesteld om deel te kunnen nemen aan de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen van 15 februari 1967.

Terwijl de honderden congresgangers in de hal afwachten – de zaalhuur is inmiddels verlopen – klimt partijvoorzitter Hans van Mierlo in een groot abstract kunstwerk (zie video) en stelt voor dit oprichtingscongres af te ronden op tweede of derde kerstdag in Hotel Krasnapolsky te Amsterdam. En zo geschiedde.

19
66

1967

Bekijk hier het inmiddels iconische, eerste verkiezingsspotje van D’66 uit 1967.

“We waren ongerust. Over de politieke situatie in ons land. Over de verwarring en de ondoorzichtigheid. Over de tanende invloed van de kiezers. Over de ontoereikendheid van de verouderde politieke spelregels.”

- D'66-Lijsttrekker Hans van Mierlo

Januari 1967

Het inmiddels iconische verkiezingsspotje van D’66 in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 15 februari 1967 werd destijds als zeer revolutionair ervaren, omdat de kijker direct wordt aangesproken. Het filmpje, bedacht door Martin Veltman van reclamebureau FHV, begint met de rommelige afsluiting van de eerste ledenvergadering op 18 december 1966 in de RAI. Vervolgens zien we lijsttrekker Hans van Mierlo, weggedoken in zijn lange jas, enigszins gehaast langs de Amsterdamse grachten lopen, waarna hij in zijn Volvo Amazone naar de studio wordt gereden om zijn bijdrage aan de ‘Zendtijd voor politieke partijen’ in te spreken.

 

19
67

15 februari 1967

Bij de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen wint nieuwkomer D’66 maar liefst 7 zetels (4,47 procent van de stemmen). Dit wordt uitbundig gevierd in Hotel Krasnapolsky te Amsterdam, zoals te zien op deze persfoto, die later de hele wereld over gaat.

Twee dagen na de verkiezingen prijkt de stralende lijsttrekker Hans van Mierlo zelfs op de voorpagina van de prestigieuze New York Times onder de kop: Star Rises in Dutch Politics.

 

 

‘67

23 februari 1967

De zevenkoppige Tweede Kamerfractie van D’66 zit voor het eerst samen – en nog wat onwennig – in de Kamerbankjes. Op het voorste bankje zitten Sef Imkamp en Anneke Goudsmit naast elkaar; op de tweede rij zitten Aar de Goede, Erik Visser en Hans van Mierlo; op de derde rij zitten Erwin Nypels (achter De Goede) en Minne Dijkstra (achter Visser).

De Tweede Kamerverkiezingen van 1967 zorgen voor flinke verschuivingen in de politieke verhoudingen: niet alleen nieuwkomer D’66 haalt maar liefst 7 zetels; ook de ‘protestpartij’ van Hendrik ‘boer’ Koekoek gaat van 3 naar 7 zetels. Daarnaast is er flink verlies voor KVP (van 50 naar 42) en PvdA (van 43 naar 37).

 

 

1967

1971

Affiches 1967 en 1971

Verkiezingsaffiches van D’66 voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 februari 1967 (onder) en 28 april 1971 (links).

 

1967

1971

16 april 1971

De samenwerkende partijen PvdA, D’66 en PPR presenteren het Schaduwkabinet-Den Uyl in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 28 april 1971. Dit schaduwkabinet – de eerste in de Nederlandse parlementaire geschiedenis – wordt geleid door Joop den Uyl (PvdA) en bestaat uit 16 posten: 10 voor de PvdA, 4 voor D’66 en 2 voor de PPR.

De vier schaduwministersposten van D’66 worden ingenomen door: Hans van Mierlo (vicepremier en Grondwetszaken), Anneke Goudsmit (Justitie), Max Rood (Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk) en Wiebe Draijer (Volksgezondheid en Milieuhygiëne).

 

‘71

1973

11 mei 1973

Het meest progressieve kabinet uit de parlementaire geschiedenis op het bordes van Huis ten Bosch na beëdiging door koningin Juliana: het Kabinet-Den Uyl, met daarin de ‘progressieve drie’ PvdA, D’66 en PPR, en de twee confessionele partijen KVP en ARP.

D’66 levert één minister – Hans Gruijters (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening), uiterst rechts op de foto – en drie staatssecretarissen: Laurens Jan Brinkhorst (Buitenlandse Zaken), Jan Glastra van Loon (Justitie) en Aar de Goede (Financiën).

Ondanks haar eerste regeringsdeelname, verkeert de partij in mineur: D’66 verloor 5 zetels (van 11 naar 6) bij de verkiezingen van 29 november 1972.

1973

26 juni 1973

Tijdens een persconferentie maakt Hans van Mierlo bekend dat hij aftreedt als fractievoorzitter van D’66. Kernfysicus Jan Terlouw (rechts) volgt hem op. Terlouw kiest voor een nieuwe koers. Omwille van de herkenbaarheid – en het herstel – van D’66 besluit hij meer afstand te nemen van de politieke samenwerking met PvdA en PPR. De PvdA gaf al sinds de verkiezingen van 1972 signalen af dat een gezamenlijke Progressieve Volkspartij (PVP) niet langer breed gesteund werd. Hiermee is het ‘krankzinnig avontuur’ van D’66 definitief ten einde.

‘73

1974

Bekijk hier het mislukte ‘opheffingscongres’ van D'66. Fragmenten uit de documentaire ‘De Vernieuwers’ (1974), VPRO.

D'66 opheffen? 242 stemmen vóór en 188 stemmen tégen...

21 september 1974

Op het najaarscongres in Marcanti in Amsterdam staat er maar één onderwerp op de agenda: de toekomst van D’66. Na de dramatisch verlopen Provinciale Statenverkiezingen, wordt een motie ingediend om de partij op te heffen. De motie wordt met 242 stemmen vóór en 188 stemmen tégen aangenomen, maar daarmee wordt de statutair benodigde tweederde meerderheid niet gehaald.

D’66 blijft dus voortbestaan. Dat verklaart wellicht de vrolijke gezichten van oud-partijvoorzitter Ruby van der Scheer, partijvoorzitter Jan ten Brink en fractievoorzitter Jan Terlouw tijdens dit emotionele ‘opheffingscongres’.

 

19
74

1977

Bekijk hier de ludieke oproep van Jan Terlouw. Fragmenten uit de documentaire 'Vijfentwintig jaar Democraten 66' (1991), VPRO.

88.938 handtekeningen en 4.410 nieuwe D66-leden in drie maanden tijd

28 januari 1977

D’66-fractievoorzitter Jan Terlouw schudt samen met fractiemedewerker en campagneleider Ernst Bakker een volle postzak met handtekeningen en nieuwe ledenaanmeldingen uit. De overweldigende postzending volgt op Terlouws ludieke oproep aan het congres, ruim twee maanden eerder, dat een lijsttrekker moet kiezen in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 1977.

Terlouw had gezegd zich alleen verkiesbaar te willen stellen als er binnen drie maanden 66.000 handtekeningen en 1666 nieuwe leden binnen zouden komen. Uiteindelijk worden er – drie maanden na Terlouws oproep – maar liefst 88.938 handtekeningen en 4.410 nieuwe leden geteld.

19
77

1979

24 maart 1979

Lijsttrekker voor de Europese Parlements-verkiezingen Aar de Goede spreekt de leden toe tijdens het 24ste partijcongres in Amsterdam.

D’66 zal op 7 juni voor het eerst meedoen aan de Europese verkiezingen. De leden zijn echter verdeeld over de toekomstige positie van D’66 in Europa: gaat de partij zich aansluiten bij een bestaande federatie van partijen, en zo ja welke? Een besluit wordt voorlopig uitgesteld.

Bij een opkomst van slechts 58 procent behaalt D’66 9 procent van de stemmen en krijgt daarmee 2 zetels in ‘Brussel’, die worden ingenomen door De Goede en Suzanne Dekker.

1979-Europa

1979

1981

25 april 1981

Laurens Jan Brinkhorst, D’66-Tweede Kamerlid en nummer 2 op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van 26 mei 1981, trapt – samen met campagneleider Wim Dik – de landelijke verkiezingscampagne ‘Het Redelijk Alternatief’ op klompen af in congrescentrum Casino in Den Bosch.

De partij staat er goed voor, de peilingen zijn veelbelovend en de campagnesfeer is opgetogen. Het verkiezingsresultaat is desondanks verbluffend: D’66 wint onder leiding van Jan Terlouw maar liefst 9 zetels, en gaat van 8 naar 17 zetels in de Tweede Kamer.

 

1981-1

 

1981

8 september 1981

Dries Van Agt (CDA, 48 zetels) in gesprek met Jan Terlouw (D’66, 17 zetels) tijdens de onderhandelingen voor een tweede Kabinet-Van Agt op het Catshuis; Joop den Uyl (PvdA, 44 zetels) ijsbeert een paar meter verderop in afwachting van zíjn gesprek met de CDA-leider.

Al na acht maanden valt dit ‘rampenkabinet’ vanwege een conflict over de financiering van het werkgelegenheidsbeleid, waarna de PvdA-ministers hun ontslag indienen.

Na de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen van 8 september 1982, waarbij D’66 11 zetels verliest (van 17 naar 6), maakt Terlouw bekend dat hij aftreedt als fractievoorzitter. Hij wordt opgevolgd door Maarten Engwirda.

1981

1985

5 januari 1985

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 1986 wordt een speciale nieuwjaarsbijeenkomst voor alle afdelings- en regiobestuurders van D’66 georganiseerd in Musis Sacrum in Arnhem. De campagnebijeenkomst wordt bijzonder goed bezocht, wat wellicht te maken heeft met de komst van D’66-Eerste Kamerlid Hans van Mierlo, die er een motiverende speech zal houden.

Peter van den Brandhof uit Doesburg was erbij: “Alle lijsttrekkers konden met Hans en hun plaatsnaambord op de foto voor de campagne. Ik zat niet in een gemeenteraad, dus ik besloot als lijsttrekker van het fictieve Juinen (© Van Kooten en De Bie) naar Arnhem te komen”.

Scan foto Hans van Mierlo en Peter van den Brandhof 5 januari 1985 raads en statenlededag Arnhem _28Juinen_29

 

1985

15 juni 1985

Aan het einde van zijn congresspeech Een reden van bestaan, die hij samen met zijn mede-senatoren Aad Nuis en Jan Vis schreef, kondigt Hans van Mierlo zijn kandidatuur aan voor het lijsttrekkerschap voor de Tweede Kamer-verkiezingen van 21 mei 1986. Het congres in Amersfoort barst los in een minutenlang applaus. (Rechts op de foto: fractievoorzitter Maarten Engwirda).

Op ditzelfde congres wordt het nieuwe partijlogo van D’66 gepresenteerd – vanaf dit moment schrijven we D66 zónder apostrof!

Reden

2114.tif

1985

1993

Campagne 1993 / 1994

Het winnende affiche (links) van de ontwerpwedstrijd die campagneleider Lennart van der Meulen heeft uitgeschreven in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 3 mei 1994. De campagne wordt echter hoofdzakelijk gevoerd met een poster met een enorme close-up van lijsttrekker Van Mierlo.

D66 maakt zich op voor een intensief verkiezingsjaar: gemeenteraadsverkiezingen in maart, Tweede Kamerverkiezingen in mei en in juni verkiezingen voor het Europees Parlement.

1994-1

1993

1994

9 juni 1994

Het D66-congres kiest Jan Willem Bertens opnieuw tot lijsttrekker van de Europese Parlementsverkiezingen. De verkiezingen op 9 juni zijn een groot succes: na vier jaar als enige D66-parlementariër in het Europees Parlement te hebben doorgebracht, krijgt Bertens (staand op de foto) er drie collega’s bij: Johanna Boogerd, Laurens Jan Brinkhorst en Doeke Eisma.

 

1994-Europa

1994

19 mei 1994

Op 3 mei 1994 haalt D66 haar grootste verkiezingswinst ooit: 24 zetels in de Tweede Kamer. Niemand kan meer om D66 heen. Van Mierlo wil een coalitie zonder het CDA – een zogenoemd ‘paars kabinet’.

Hoewel de PvdA maar liefst 12 zetels verloor, is zij toch de grootste partij geworden en daarmee is Wim Kok aan zet. Kok loopt echter niet meteen warm voor samenwerking met ‘aartsvijand’ VVD. Die afwezige liefde is wederzijds: VVD-leider Frits Bolkestein zit ook niet op samenwerking met de PvdA te wachten. Maar na een voorverkenning lijkt Van Mierlo’s wens toch in vervulling te gaan: op 14 mei worden drie informateurs aangewezen ten einde een paarse coalitie te smeden: Klaas de Vries (PvdA), Gijs van Aardenne (VVD) en Jan Vis, voorzitter van de D66-fractie in de Eerste Kamer.

1994

Zomer 1994

D66-fractievoorzitter Hans van Mierlo verlaat het Binnenhof na een zoveelste onderhandelingsronde met de PvdA en de VVD over een ‘paars kabinet’. De onderhandelingen gaan erg moeizaam en lopen op 27 juni uiteindelijk stuk; de ‘paarse droom’ van Van Mierlo lijkt definitief ten einde.

Maar op 7 juli wordt Wim Kok benoemd tot informateur. Drie weken later presenteert hij zijn conceptversie van het regeerakkoord. Daarop wordt Kok op 29 juli tot formateur benoemd en op 13 augustus gaan PvdA, VVD en D66 akkoord met het regeerakkoord Keuzen voor de toekomst.

Op 22 augustus 1994 wordt het eerste ‘paarse’ Kabinet-Kok beëdigd door koningin Beatrix. D66 levert vier ministers: Hans van Mierlo (vicepremier en Buitenlandse Zaken), Winnie Sorgdrager (Justitie), Hans Wijers (Economische Zaken) en Els Borst (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Daarnaast leveren de Democraten drie staatssecretarissen: Jacob Kohnstamm (Binnenlandse Zaken), Aad Nuis (Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen) en Dick Tommel (Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer).

1994

1997

22 april 1998. D66-lijsttrekker én minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Els Borst belt op Centraal Station Utrecht met haar ministerie tijdens de verkiezingscampagne.

31 mei 1997

De partijtop drinkt een kopje koffie in de lobby van Hotel Krasnapolsky in Amsterdam, voordat D66-partijleider Hans van Mierlo bekend zal maken wie zijn beoogd opvolger is als lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 6 mei 1998. V.l.n.r.: Tom Kok (partijvoorzitter), Gerrit Jan Wolffensperger (voorzitter Tweede Kamerfractie), Thom de Graaf, Roger van Boxtel (beiden Tweede Kamerlid), minister Els Borst en Van Mierlo.

Even later spreekt Van Mierlo de legendarische woorden: “Het is een meisje en we noemen haar Els.”

1998-TK

1997

1998

Bekijk hier het RTL-verslag van de 'opschudding' tijdens het 67ste D66-congres. Fragmenten uit de journaalreportage van RTL Nieuws, 1998.

"Opschudding is niet niks"

- D66-fractievoorzitter Thom de Graaf

21 november 1998

De interne vernieuwingsbeweging ‘Opschudding’ presenteert zich – onder aanvoering van Ageeth Telleman en Lousewies van der Laan – voor het eerst aan de leden van D66 tijdens het 67ste congres in de Stadsschouwburg in Gouda. RTL Nieuws is erbij en wijdt in haar journaal maar liefst vier minuten aan de opschudding bij D66.

De ‘opschudders’ willen een duidelijker signatuur en dienen daartoe 27 moties in, waaronder de invoering van de ondertitel ‘sociaal-liberaal’. Uiteindelijk worden 25 van de 27 moties door het congres aangenomen, waaronder het nieuwe predicaat ‘sociaal-liberaal’. De moties voor de kleurverandering (van groen naar geel) en een fulltime betaalde partijvoorzitter worden weggestemd.

19
98

25 juni 1998

Tijdens de formatie voor een tweede ‘paars’ kabinet onderbreken informateurs Wim Kok (PvdA) en Els Borst (D66) de onderhandelingen voor de wedstrijd Nederland-Mexico tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Frankrijk (de wedstrijd eindigde in 2-2).

Op 3 augustus 1998 wordt het Kabinet-Kok II (‘Paars II’) beëdigd door koningin Beatrix. D66 levert dit keer drie ministers: Els Borst (vicepremier en Volksgezondheid, Welzijn en Sport), Roger van Boxtel (Grote Steden- en Integratiebeleid) en Haijo Apotheker (Landbouw, Natuurbeheer en Visserij). Daarnaast leveren de Democraten twee staatssecretarissen: Gerrit Ybema (Buitenlandse Handel) en Annelies Verstand (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Thom de Graaf blijft fractievoorzitter in de Tweede Kamer.

1998

2002

Arts, hoogleraar, minister van Volksgezondheid en minister van Staat Els Borst (1932 – 2014).

1 april 2002

Op 1 april 2002 treedt de Euthanasiewet (‘Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding’) in werking: euthanasie is niet langer strafbaar indien aan een aantal zorgvuldigheids-eisen is voldaan.

De legalisering van euthanasie is een lang gekoesterde wens van D66. Al in 1984 diende D66-Tweede Kamerlid Elida Wessel-Tuinstra een initiatiefwetsvoorstel in om euthanasie wettelijk te regelen – zonder succes. In 1998 dient D66-Tweede Kamerlid Roger van Boxtel – vlak voor de verkiezingen van 6 mei 1998 – opnieuw een initiatiefwetsvoorstel in om euthanasie te legaliseren, waarna D66-minister van Volksgezondheid Els Borst het wetsvoorstel door de Tweede en Eerste Kamer loodst.

Het kabinetsvoorstel wordt op 10 april 2001 met 46 stemmen voor en 28 stemmen tegen aangenomen door de Eerste Kamer. Nederland is hiermee het eerste land ter wereld waar euthanasie wettelijk geregeld is.

    Roger van Boxtel

 

2002

2005

22 maart 2005

D66-minister Thom de Graaf (Bestuurlijke vernieuwing en Koninkrijkrelaties) na afloop van de stemming in de Eerste Kamer over het voorstel om de Kroonbenoeming van de burgemeester uit de Grondwet te halen. Hierdoor zou de gekozen burgemeester – een van de ‘kroonjuwelen’ van D66 en een zeer gewenste bestuurlijke vernieuwing van De Graaf – mogelijk worden. De tegenstem van oppositiepartij PvdA geeft de doorslag; het wetsvoorstel wordt verworpen. De Graaf treedt de volgende dag af

2003

2005
Bekijk hier een ingekort verslag van het dramatische D66-congres. Fragmenten uit de NOS-live-registratie van Congres 80A, 2 april 2005.

"Ik heb nog nooit voor zo’n grote, volle zaal gestaan, en ik ben er ook trots op dat ik zoveel D66’ers zie."

- D66-fractievoorzitter Boris Dittrich

2 april 2005

In het bomvolle World Forum krijgt D66-fractievoorzitter Boris Dittrich luid applaus na instemming van het congres met het zogenoemde Paasakkoord. Zonder deze instemming zou verdere deelname aan het Kabinet-Balkenende II (CDA, VVD en D66) aan een zijden draadje komen te hangen.

Het Paasakkoord betreft een wijziging van het regeerakkoord die D66 heeft afgedwongen naar aanleiding van het verworpen wetsvoorstel met betrekking tot de gekozen burgemeester en het daaropvolgende aftreden van D66-minister Thom de Graaf tien dagen eerder. In het akkoord staan afspraken over onder meer extra geld voor onderwijs en over bestuurlijke vernieuwing.

De ministerspost van De Graaf wordt overgenomen door D66-partijvoorzitter en burgemeester van Wageningen Alexander Pechtold.

20
05

2006

29 juni 2006

D66-ministers Alexander Pechtold en Laurens Jan Brinkhorst en politiek adviseur Carla Pauw kijken naar het Tweede Kamerdebat op de werkkamer van D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan – die premier Jan Peter Balkenende tijdens het verhitte debat zal vragen te kiezen tussen VVD-minister Rita Verdonk en haar fractie. Balkenende kiest niet, waarop D66 het Kabinet-Balkenende II laat vallen door het ontslag van haar twee ministers Pechtold en Brinkhorst en staatssecretaris Medy van der Laan aan te bieden.

Directe aanleiding voor het ongenoegen van D66 jegens de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie is Verdonks handelen rondom de wel of niet juist verkregen Nederlandse nationaliteit van haar partijgenoot Ayaan Hirsi Ali.

2006

21 november 2006

Kersverse D66-lijsttrekker Alexander Pechtold en PVV-leider Geert Wilders vlak voor het NOS-lijsttrekkersdebat op de avond voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2006. De PVV haalt uit het niets 9 zetels; D66 zakt van 6 naar 3 zetels.

Pechtold is daarna de enige politicus in de Tweede Kamer die Wilders een weerwoord kan, wil of durft te geven. Pechtold: “Vanuit de gedachte dat er toch echt eens weerwoord moest komen op zijn xenofobe uitlatingen, ben ik het debat met hem aangegaan en dat heeft geleid tot scherpe confrontaties. Daarbij heb ik het altijd over zijn ideeën en niet over hém. Ik val zijn opvattingen aan, niet de persoon en ook niet zijn kiezers. Met hen zal ik altijd het gesprek blijven zoeken.”

2006-1

2006

2007

Bekijk hier een ingekort verslag van de registratie van D66-congres 85 in Rotterdam (2007).

"Ik kreeg van mijn voorganger, Gerard Schouw, een opdracht mee: Klaar voor klim."

- D66-partijvoorzitter Ingrid van Engelshoven

12 mei 2007

Op 12 mei 2007 wordt Ingrid van Engelshoven tot nieuwe partijvoorzitter gekozen tijdens het voorjaarscongres in De Doelen in Rotterdam. Haar wacht de zware taak om de partij uit het diepe dal te loodsen. Het congres heeft heeft tijdens dit congres ook haar akkoord gegeven aan het rapport Klaar voor de klim, waarin scheidend interim-partijvoorzitter Gerard Schouw vijf concrete voorstellen presenteert, waaronder: het instellen van een permanente programmacommissie, een opleidingstraject voor nieuwe vertegenwoordigers en een ledenwerfcampagne.

20
07

2009

Bekijk hier de speech van Sophie in 't Veld aan het einde van de verkiezingsavond van de Europese Parlementsverkiezingen van 4 juni 2009.

"De burger heeft Ja gezegd tegen Europa"

- D66-lijsttrekker voor de Europese Parlementsverkiezingen Sophie in 't Veld

4 juni 2009

D66-lijsttrekker Sophie in ’t Veld kiest voor geel – de kleur van de Europese zusterpartijen van D66 – tijdens de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen van 4 juni 2009.

D66 is de enige Nederlandse partij die zich – onder leiding van campagneleider Fleur Gräper-van Koolwijk – ronduit pro-Europees opstelt met de slogan Europa? Ja. Met succes: D66 wint drie zetels. Naast fractievoorzitter In ’t Veld, die de afgelopen vijf jaar de enige D66-zetel in het Europees Parlement bezette, nemen Gerben-Jan Gerbrandy en Marietje Schaake de andere twee zetels in.

2009-EP

20
09

2010

Bekijk hier de documentaire 'Hans van Mierlo: Wat ik nog steeds te schrijven droom' (VPRO / Holland Doc) uit 2006.

"Het was een soort vliegwiel dat je op gang hebt gebracht, ik kon helemaal niet meer terug."

- Hans van Mierlo (2006)

11 maart 2010

Op 23 maart 2010 herdenkt D66 haar (mede-)oprichter en eerste partijleider Hans van Mierlo – die op 11 maart 2010 op 78-jarige leeftijd overleed – tijdens een bijeenkomst in de Rode Hoed in Amsterdam. Partijleider Alexander Pechtold, oud-partijleiders Els Borst en Jan Terlouw en oud-premier Ruud Lubbers houden speeches, en de prachtige documentaire Hans van Mierlo: Wat ik nog steeds te schrijven droom (2006) van Hans Fels en Edmond Hofland wordt vertoond.

20
10

21 juni 2010

Tijdens de lunch komen Alexander Pechtold (D66) en Mark Rutte (VVD), Femke Halsema (GroenLinks) en Job Cohen (PvdA) tegen bij de Korte Vijverberg in Den Haag. De vier fractievoorzitters zitten samen middenin de onderhandelingen voor een Paars-plus-kabinet.

D66 behaalt 10 zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni; 7 zetels meer dan in 2006. Ondanks het intensieve overleg en de vrolijke onderlinge sfeer tussen de vier fractievoorzitters, mislukken de onderhandelingen. Op 14 oktober 2010 wordt het Kabinet-Rutte I beëdigd, een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV.

20010

2010

2011

Gay Pride 2011: Weiger de weigerambtenaar! (Vooraan op de D66-boot: Boris Dittrich).

6 augustus 2011

In 2011 is het tien jaar geleden dat (op 1 april 2001) het eerste homohuwelijk ter wereld werd gesloten in Amsterdam. Dit wordt gevierd met toepasselijke dresscode aan boord van de D66-boot tijdens de jaarlijkse Gay Pride / Canal Parade door de Amsterdamse grachten.

Eregast op de D66-boot is Boris Dittrich, het voormalig D66-Tweede Kamerlid dat aan de wieg stond van de invoering van de wet waardoor mensen van gelijk geslacht sinds 2001 met elkaar kunnen trouwen in Nederland. Naast Dittrich varen ook Europarlementariër Sophie in ’t Veld en Tweede Kamerlid Pia Dijkstra mee.

 

 

2011

2012

26 april 2012

In de fractiekamer van D66 wordt het Lenteakkoord afgerond door de zogenoemde ‘Kunduzcoalitie’ (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie), nadat het Kabinet-Rutte I (VVD en CDA met gedoogsteun van PVV) is gevallen.

In dit akkoord worden veel hervormingen doorgevoerd die lange tijd onbespreekbaar waren en waar D66 al veel langer op aandrong, zoals de aanpassing van de hypotheekrenteaftrek en de versnelde invoering van een verhoging van de AOW-leeftijd.

D66-2012_imagelarge

2012
Bekijk hier de kick-off van de D66-campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 in Utrecht.

"Gratis geld bestaat niet"

- D66-lijsttrekker Alexander Pechtold

1 augustus 2012

Terwijl Nederland vakantie viert, trapt het D66-campagneteam onder leiding van lijsttrekker Alexander Pechtold in Utrecht de campagne En nu vooruit af.

Bij deze (vervroegde) Tweede Kamerverkiezingen van 12 september wint D66 2 zetels en gaat van 10 naar 12 leden in de Tweede Kamer.

De daaropvolgende kabinetsformatie is de eerste waarin het staatshoofd geen actieve rol meer speelt; op 27 maart 2012 heeft de Tweede Kamer – op initiatief van D66-Kamerleden Gerard Schouw en Boris van der Ham – het Reglement van Orde gewijzigd, waardoor informateurs voortaan door de Kamer worden benoemd, in plaats van door het staatshoofd.

20
12

2014

18 februari 2014

Een geschokte en verdrietige Tweede Kamer herdenkt Minister van Staat Els Borst.

De voormalig arts, hoogleraar en oud-D66-minister werd op 8 februari op 81-jarige leeftijd vermoord. Borst was die dag nog aanwezig geweest op het 99ste D66-congres in de Amsterdamse Beurs van Berlage.

Pas op 10 februari wordt haar lichaam gevonden in de garage van haar huis in Bilthoven. Lange tijd blijft onduidelijk wat er precies is gebeurd, tot er – na maandenlang politieonderzoek – een DNA-match wordt gevonden met een verdachte in een andere moordzaak.

‘14

19 maart 2014

Een golf van euforie zindert door grandcafé Winkel van Sinkel in Utrecht, als de eerste resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen op het scherm verschijnen.

De campagne Nu vooruit heeft zijn vruchten afgeworpen; twaalf van de twintig grootste gemeenten in Nederland kleuren groen: naast Amsterdam, Utrecht en Den Haag wordt D66 ook de grootste in Tilburg, Groningen, Enschede, Apeldoorn, Haarlem, Zaanstad, Zoetermeer, Amersfoort en Arnhem. Maar ook in kleinere gemeenten, zoals Haren, De Bilt, Renkum en Velsen, behalen lokale D66-afdelingen flinke winst. 850 van de 8570 raadszetels zijn voor D66, een winst van 310 zetels.

2014

22 mei 2014

Op 22 mei gaat het dak er weer af tijdens de uitslagenavond van de Europese Parlementsverkiezingen in De Vereeniging in Nijmegen.

Het grootste percentage van de Nederlanders kiest deze dag voor het pro-Europese D66-geluid; de partij wint 1 zetel en kan daardoor vier parlementariërs naar Brussel afvaardigen: naast lijsttrekker Sophie in ’t Veld, Gerben Jan Gerbrandy en Marietje Schaake – die alle drie al vijf jaar in het Europees Parlement zitten – gaat de vierde zetel naar Matthijs van Miltenburg.

EP 2014

2014

Juli 2014

Het aantal leden van politieke partijen daalt al jaren gestaag. Nog geen 300 duizend Nederlanders zijn lid van een landelijke partij. D66 vormt een positieve uitzondering; het ledental is de afgelopen jaren bijna verdrievoudigd.

Elisabeth Osterloh uit Enschede meldde zich in juli 2014 aan en was daarmee het langverwachte, 25.000ste lid van D66.

25.000 lid D66 01

2014

2015

De 12 D66-lijsttrekkers van de Provinciale Statenverkiezingen van 2015 (coverafbeelding 'Democraat').

18 maart 2015

De Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart 2015 worden de achtste verkiezingswinst op rij voor D66. 90 procent van de Nederlanders wordt in het provinciebestuur vertegenwoordigd door D66 (in 2011 was dit 60 procent).

De partij telt nu 67 Statenleden en heeft in 9 van de 12 provincies zitting in het college van Gedeputeerde Staten.

Nadat de gekozen Statenleden op 26 mei de 75 leden van de Eerste Kamer hebben gekozen, blijkt dat D66 haar vertegenwoordiging in de senaat heeft weten te verdubbelen – van 5 naar 10 zetels.

D66verkiezingsposter-Democraat

2015
De Eerste Kamer-fractie van D66 in 2015 (Annelien Bredenoord staat niet op de foto).

26 mei 2015

Op 9 juni 2015 wordt de nieuwe Eerste Kamer officieel geïnstalleerd. D66 behaalde tien zetels en wist haar vertegenwoordiging in de senaat daarmee te verdubbelen.

Dit zijn ze dan! V.l.n.r. staand: Paul Schnabel, Joris Backer, Henriëtte Prast, Henk Pijlman, Herman Schaper; zittend: Alexander Rinnooy Kan, fractievoorzitter Thom de Graaf, Petra Stienen, Hans Engels. Op de foto ontbreekt Eerste Kamerlid Annelien Bredenoord:

08-9 Annelien Breedenoord_foto Johanniels.com

Fractievoorzitter Thom de Graaf, Hans Engels en Joris Backer zitten al sinds 2011 in de Eerste Kamer; voormalig fractievoorzitter Roger van Boxtel en oud-senator Marijke Scholten stelden zichzelf niet opnieuw kandidaat.

2015

2016

2016

‘16
Bekijk hier het (ingekorte) presentatiefilmpje van het nieuwe jubileumbeeldmerk '50 jaar D66'.

d66.nl/50jaar

23 januari 2016

De ondertekenaars van het Appèl hadden het in 1966 niet durven dromen: Democraten 66 bestaat dit jaar 50 jaar! Op 23 januari 2016 presenteerde D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold het kersverse D66-jubileumfotoboek én het speciaal ontworpen jubileumbeeldmerk tijdens zijn speech op de nieuwjaarsreceptie van D66 Amsterdam in de Rode Hoed.

Jubileumboek bestellen? Ga naar: d66.nl/50jaar/jubileumboek

20
16