Blijf op de hoogte

Kies zelf van welke thema's jij op de hoogte blijft en schrijf je in voor een van onze nieuwsbrieven. Je ontvangt dan altijd de laatste updates op basis van jouw interesses. Wil je ook via Whatsapp op de hoogte blijven? Meld je dan direct aan.

Door je e-mailadres in te vullen en op "aanmelden" te klikken geef je ons toestemming om je e-mailadres op te slaan. Dit gebruiken wij om je regelmatig updates te sturen. Hier kun je meer lezen over hoe we omgaan met jouw persoonsgegevens. Hier kun je alle voorkeuren wijzigen.

Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 23 februari 2018

Over het referendum

De Tweede Kamer heeft op donderdag 22 februari ingestemd met het wetsvoorstel om het raadgevend referendum in te trekken. In het regeerakkoord is afgesproken het raadgevende referendum af te schaffen. Daarnaast heeft D66 ook inhoudelijke bezwaren met betrekking tot het raadgevende referendum.

Het raadgevend referendum is slechts een advies aan de Tweede Kamer en het kabinet. Het vraagt het kabinet om een beslissing te heroverwegen. Er is geen verplichting om dat advies op te volgen.

De vrijblijvendheid die inherent is aan een advies leidt tot discussies over de uitslag en teleurstellingen bij de kiezer die verwacht dat het advies wordt opgevolgd. Dat is slecht voor het vertrouwen van de kiezer. Daarom heeft D66 ingestemd met het voorstel om het raadgevende referendum af te schaffen.

D66 is nog steeds voor een bindend, correctief referendum.  Hierbij is er geen discussie over de uitslag, omdat er maar één conclusie mogelijk is. De kiezer heeft een democratische noodrem als aanvulling op een sterke parlementaire democratie. Helaas is daar nu geen meerderheid voor in de Kamer, omdat onder meer GroenLinks en PvdA niet langer voor zo’n bindend referendum zijn. De komende tijd werken we graag met iedereen samen om tot een referendumwet te komen die op voldoende politiek draagvlak kan rekenen.

Meer directe invloed op de macht

D66 zet zich op allerlei vlakken in om meer democratie en invloed voor elkaar te krijgen. Voor D66 staat meer democratie voorop, maar we staren ons niet blind op de instrumenten. We hebben geleerd van het raadgevend referendum, maar kwamen samen tot de conclusie dat er betere manieren zijn om mensen bij de politiek te betrekken en meer invloed te geven. Dat is ook de reden waarom wij op allerlei vlakken voorstellen doen voor democratisering. Van medezeggenschap op je school of bij je pensioenfonds tot buurtbegrotingen en direct gekozen burgemeesters. Daar blijven we ons voor inzetten.

De komende maanden werkt de Van Mierlo Stichting (het wetenschappelijk bureau van D66) aan nieuwe voorstellen voor versterking van onze democratie op drie niveaus: lokale democratie, inspraak en invloed in het maatschappelijk middenveld, en de parlementaire democratie. D66-leden zijn van harte uitgenodigd om mee te denken.

Inbreng Rob Jetten bij het debat over het referendum

Voorzitter, Vandaag behandelen we het wetsvoorstel van het kabinet om het raadgevend referendum te schrappen. Een plan uit het regeerakkoord. En dus een plan waar onze handtekening onder staat. Maar ook een plan dat we steunen om inhoudelijke redenen. D66 heeft zich altijd ingezet om de democratie te versterken. Door mensen zo dicht mogelijk bij de politiek te betrekken.

Democratie leeft en werkt als macht gelegitimeerd is en mensen: de macht kunnen kiezen; de macht kunnen controleren; de macht kunnen afrekenen; en wanneer iedereen zelf deel kan nemen aan de politiek. Dat is het ideaal van ons als democraten. En de verwezenlijking van die idealen blijft het doel van D66. Daarbij mag een middel nooit belangrijker zijn dan dat doel. Wij blijven onze uitgangspunten altijd toetsen aan ervaringen, aan feiten en aan de realiteit.

Een flink deel van onze partijgeschiedenis, hebben we onze idealen mede willen verwezenlijken met het referendum. Nu willen we een vorm van het referendum intrekken. Waarom? Het kabinet stelt dat het raadgevend referendum was bedoeld als opmaat naar een correctief, bindend referendum. En stelt ook dat, nu dat einddoel ver uit zicht is, het behoud van de raadgevende variant niet wenselijk is. D66 is nog altijd voorstander van een correctief, bindend referendum. Maar daar is op dit moment geen politieke meerderheid voor.

Ondertussen leert de ervaring, mevrouw de voorzitter, dat het raadgevend referendum geen goed instrument is om ons doel – een betere democratie –  te verwezenlijken.  Anders dan bij een bindend correctief referendum, is het bij het raadgevend referendum onduidelijk: wat de invloed van de kiezer precies is; hoeveel ruimte het kabinet mag en kan nemen om de raad van de kiezer over te nemen, deels over te nemen, of naast zich neer te leggen; hoe het vervolgtraject in onze representatieve democratie eruit moet zien, om opvolging te geven aan de wens die een deel van de kiezers heeft uitgesproken.

Stemmen mensen tegen omdat ze de hele wet willen verwerpen? Of… Stemmen mensen tegen omdat ze de wet willen verbeteren? Die twee redenen voor een tegenstem zijn niet in één oplossing te verenigen. Dat leidt tot onvrede over de interpretatie van de uitslag. Onvrede over de effecten van een referendum. Het resultaat is dat raadgevende referenda de kloof tussen burger en politiek eerder vergroten, dan verkleinen. Bij het correctief bindende referendum ligt dat anders. Daar geldt de gang naar de stembus echt als noodrem. Als correctie op een voltooid wetgevingsproces. De voorliggende referendumvraag ‘bent u voor of tegen deze wet’ kan daar alleen leiden tot aanname of verwerping van de wet.

Voorzitter, In Kamerdebatten over referenda wordt vaak verwezen naar Van Mierlo. Voor Van Mierlo stond het ideaal van versterking van de democratie voorop. Ook voor hem waren de middelen secundair. Als hij al een voorkeur had dan was dat gericht op directe invloed op de macht. Door naast je volksvertegenwoordiger, ook je bestuur te mogen kiezen. Van Mierlo stemde in deze Kamer ooit tégen een referendum-motie. Zijn betoog was, en ik citeer: “Ik ben nooit een erg warm voorstander geweest van de referendumgedachte, maar waar ik deze mogelijkheid openhield was het altijd nog in een constellatie waarin in de eerste plaats een directere band zou worden gelegd tussen de kiezers en de bestaande instituten van onze democratie […].”

Kortom, meer directe democratie werkt, als de parlementaire democratie sterk is, en de kiezer invloed  heeft op wie er bestuurt. Dat is de reden waarom D66 zich hard blijft maken voor het direct kiezen van bestuurders, van premier tot burgemeester. En waarom wij voorstellen doen voor meer invloed en medezeggenschap, van de school van je kind tot je pensioenfonds en de begroting van je wijk.

We blijven ons inzetten voor de verwezenlijking van ons democratisch ideaal. Het raadgevend referendum op nationaal niveau hoort daar niet (meer) bij. Het correctieve, bindende, referendum nog wel. Maar dan correctief en bindend en in de volgordelijkheid die Van Mierlo al schetste. Als aanvulling op een sterke, parlementaire democratie met direct gekozen bestuurders.

Dank u wel.

Thema

Rechtsstaat & democratie

Een mens kan niet vrij zijn zonder recht. Daarom is de rechtsstaat al sinds de oprichting van D66 onze prioriteit. Onze vrijheid mag alleen door de staat ingeperkt worden, om onze veiligheid te beschermen. We moeten er daarbij wel op kunnen vertrouwen dat de staat zijn macht niet misbruikt. Die macht is nooit vanzelfsprekend en moet altijd kritisch worden gecontroleerd en gebaseerd zijn op principes als rechtszekerheid. Zonder een goed functionerende rechtsstaat en democratie bestaat vrijheid niet. Daarom verdedigt D66 de rechtsstatelijke waarden en de democratie in Nederland hartstochtelijk en streven wij ze na in de rest van de wereld.

Lees meer

Nu is het moment.

D66 zal altijd blijven strijden voor een vrije en open samenleving. Waarin het niet uitmaakt waar je vandaan komt, van wie je houdt of waar je in gelooft. Wij vechten voor respect voor elkaar. Voor tolerantie. En dat zullen we altijd blijven doen. Dit is het moment, meer dan ooit, om je uit te spreken. Steun het optimisme.

Word nu lid
Rob Jetten

Hi,
Heb je een vraag? Neem dan contact op met mijn collega's via WhatsApp of ga naar onze contactpagina.
Groet, Rob

Whatsapp ons 06 11 91 25 48