Q&A over de Haagse formatie

De formatie van een nieuw Haags stadsbestuur is in volle gang. Natuurlijk hebben veel mensen daar vragen over en die proberen we te beantwoorden in deze Q&A.

1: Wat is er gebeurd
na de verkiezingen?

Om goed te begrijpen wat er precies allemaal is gebeurd na de verkiezingen hebben we deze tijdlijn opgesteld:

16 maart

De gemeenteraadsverkiezingen worden vandaag gehouden. Hart voor Den Haag/Groep de Mos* wordt de grootste partij met 9 zetels, D66 stijgt naar 8 zetels en is daarmee de tweede partij van de raad.

17 maart

De dag na de verkiezingen komen de lijsttrekkers bij elkaar. Omdat Hart voor Den Haag/Groep de Mos de grootste partij is, mogen zij het voortouw nemen in de formatie.

31 maart

Twee weken na de verkiezingen presenteert Hart voor Den Haag/Groep de Mos haar twee informateurs: Gert-Jan Oplaat en Geerten Boogaard. Zij krijgen de opdracht om te kijken welke coalities er met Hart voor Den Haag/Groep de Mos mogelijk zijn.

4 april

Fractievoorzitter Robert van Asten en vicefractievoorzitter Marieke van Doorn hebben een verkennend gesprek met de informateurs Oplaat en Boogaard. De informateurs voeren soortgelijke gesprekken met vertegenwoordigers van alle partijen.

In dat gesprek geven de D66’ers aan geen mogelijkheid te zien om met Hart voor Den Haag/Groep de Mos in een coalitie te stappen zolang Richard de Mos verdacht wordt van corruptie, meineed, schending van het ambtsgeheim en lidmaatschap van een criminele organisatie. Dit standpunt heeft D66 al sinds de inval van de rijksrecherche bij Richard de Mos in 2019.

13 april

De informateurs maken bekend dat er geen coalities mogelijk zijn met Hart voor Den Haag/Groep de Mos. In hun verslag staat: “Het is in het belang van de stad om het initiatief nu door te geven aan de tweede partij: D66”.

Fractievoorzitter Robert van Asten laat in een brief aan alle fractievoorzitters weten bereid te zijn het initiatief te nemen. D66 stelt voor dat een nieuwe verkenner bezig gaat met een brede opdracht om een meerderheidscoalitie te zoeken.

14 april

Een dag nadat het verslag van de verkenners bekend is gemaakt, is er een extra raadsvergadering. Daar stemt de raad in met de brede opdracht voor de nieuwe verkenners: Annelien Bredenoord en Joost Sneller van D66. De raad geeft daarmee D66 het initiatief in de formatie.

11 mei

De verkenners hebben hun opdracht afgerond en komen tot de conclusie dat er op dit moment nog geen meerderheidscoalitie mogelijk is. D66 wil dat de raad gezamenlijk een gezaghebbende informateur naar voren schuift die puur op de inhoud de formatie voorzet. “Alle partijen die redelijkerwijs kunnen samenwerken moeten samen oplossingen vinden op de problemen waar Den Haag voor staat”.

13 mei

Piet Hein Donner is door de gemeenteraad naar voren geschoven als adviseur. In die rol zal hij proberen de formatie in Den Haag vlot te trekken en zoeken naar een oplossing voor de impasse waar de formatie nu in zit. 

Donner heeft op 16 mei zijn eerste gesprekken. D66-leider Van Asten is optimistisch: “We hebben in de afgelopen weken heel veel gesprekken gevoerd waar ik echt hoop en optimisme uithaal. Ik denk oprecht dat we er gaan komen”.

24 mei

D66 is samen met VVD, GroenLinks, PvdA en CDA begonnen aan inhoudelijke gesprekken over het vormen van een nieuw college. Deze partijen volgen daarmee het advies van adviseur Piet Hein Donner op.

D66-leider Robert van Asten: “Het is goed nieuws dat we de volgende stap in de formatie nemen en ons nu op de inhoud kunnen richten. We werken nu samen aan een stevig programma waarmee we de stad en de ruim 500.000 Hagenaars vooruit helpen.”

2: Waarom heeft D66 het initiatief in de formatie gekregen?

Uit het verslag van de informateurs van Hart voor Den Haag/Groep de Mos* blijkt dat er geen coalitie te vormen is met die partij. Daarom hebben de informateurs in hun verslag aangegeven dat “het in het belang van de stad is om het initiatief nu door te geven aan de tweede partij: D66”.

D66 heeft daarna samen met de raad een nieuwe opdracht opgesteld die door twee nieuwe verkenners zijn uitgevoerd. Zij hebben inmiddels de conclusie getrokken dat er nog geen duidelijke meerderheidscoalitie mogelijk is. Piet Hein Donner is nu als adviseur aan de raad aan het zoeken naar een oplossing voor de impasse waar de formatie nu in zit. 

3: Waarom wil D66 niet in een coalitie met de partij van De Mos?

We zijn het allemaal eens dat de bewoners van onze stad vertrouwen moeten hebben in hun stadsbestuur. Dat kan alleen als dat stadsbestuur boven elke twijfel verheven is.

De Mos wordt, samen met oud-wethouder Rachid Guernaoui en oud-raadslid Nino Davituliani, verdacht van onder andere corruptie, meineed, schending van het ambtsgeheim en lidmaatschap van een criminele organisatie. Dat zijn bijzonder zware aanklachten en dat nemen we dan ook heel serieus. In belang van de stad stappen we daarom niet in een coalitie met De Mos.

4: En wat als
Richard de Mos géén wethouder wordt?

Wethouder of niet, De Mos is de centrale figuur binnen zijn partij. Hij heeft het programma geschreven, heeft de kandidaten hoogstpersoonlijk op de lijst gezet, is de fractievoorzitter, lijsttrekker en oprichter. Wij hebben er geen vertrouwen in dat Richard de Mos géén belangrijke machtspositie zal houden binnen zijn partij.

5: Is De Mos niet
onschuldig tot het tegendeel bewezen is?

Ja, maar dat hoeft niet te betekenen dat we zomaar met Hart voor Den Haag/Groep de Mos* in een coalitie kunnen stappen. Corruptie, meineed, schenden ambtsgeheim en lidmaatschap van criminele organisatie zijn geen lichte verdenkingen en die nemen we daarom heel serieus.

Het stadsbestuur van Den Haag moet boven elke twijfel verheven zijn en dat is niet mogelijk met deze verdenkingen.

6: Maar moet je niet in een coalitie met De Mos als hij heeft gewonnen?

Sinds de inval door de rijksrecherche bij De Mos in 2019 zijn we duidelijk geweest: het stadsbestuur moet boven elke twijfel verheven zijn. Dit hebben we duidelijk herhaald tijdens de campagne. Het was voor veel van onze tienduizenden kiezers juist een belangrijke reden om op ons te stemmen.

Dat wil niet zeggen dat we niet meer luisteren naar de partij van De Mos of haar kiezers. Als de partij goede moties of initiatieven heeft, kunnen die op onze steun rekenen. Maar zolang deze verdenkingen rondom de partij hangen, kunnen wij niet samen in een coalitie treden.

7: Wie zijn de verkenners en wat is hun opdracht precies?

De verkenners zijn Annelien Bredenoord (fractievoorzitter in de Eerste Kamer en rector magnificus van de Erasmus Universiteit) en Joost Sneller (Tweede Kamerlid en oud-raadslid in Den Haag). Samen vormen ze een sterk, ervaren en veelzijdig team dat dit lastige proces in goede banen kan leiden.

Hun opdracht is: “verken alle mogelijkheden om tot een gedragen meerderheidscoalitie te komen. Bespreek daartoe met alle partijen vertegenwoordigd in de Haagse Gemeenteraad de volgende vraagstukken:

– Wilt u toetreden tot een meerderheidscoalitie en zo ja, met welke partijen?
– Wat zijn de grootste uitdagingen waar Den Haag voor komt te staan? Te denken valt aan de klimaatcrisis, wooncrisis, groei van de stad, kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis.
– Welke acties, in grote lijnen, moeten in de komende periode en op langere termijn worden genomen om deze uitdagingen het hoofd te bieden?
– Hoe moeten we de gemeente financieel gezond maken en houden, en tegelijkertijd de door u genoemde uitdagingen aanpakken?
– Hoe zouden college, gemeenteraad en de stad moeten samenwerken?
– Hoe ziet uw partij de huidige staat van vertrouwen van inwoners in de gemeente? Hoe kunnen college en raad aan dit vertrouwen werken?

Inmiddels hebben de verkenners hun opdracht afgerond.

8: Waarom hebben ze zo’n grote opdracht?

De informateurs van Hart voor Den Haag/Groep de Mos hadden een hele specifieke opdracht: “onderzoek welke mogelijkheden er zijn om te komen tot een college met daarin de partij Hart voor Den Haag”.

Uit het verslag van de informateurs is gebleken dat die mogelijkheden er niet zijn. Er zijn dus nieuwe verkenners nodig die in kaart brengen welke mogelijkheden er wél zijn.

Maar het is in onze ogen ook belangrijk dat de verkenners meer doen dan alleen zetels tellen. Er wordt ook gekeken welke uitdagingen de partijen zien voor Den Haag en welke oplossingen ze daarvoor willen aanbieden. Er wordt ook gekeken naar hoe de partijen de bredere samenwerking tussen de raad, het college en de stad zien.

Zo krijgen we niet alleen een beeld van welke partijen met welke andere partijen kunnen samenwerken, maar ook hoe die samenwerking eruit moet zien en welke onderwerpen er moeten worden aangepakt.

Uiteindelijk zorgt zo’n brede benadering voor een betrouwbaarder, verantwoordelijker en daadkrachtiger stadsbestuur.

9: Wat is de conclusie
van de verkenners?

De nieuwe verkenners hebben de conclusie getrokken dat er nog geen duidelijke meerderheidscoalitie mogelijk is. Wel is het zo dat veel partijen bereid zijn (bestuurs)verantwoordelijkheid te dragen en dat er een grote mate van overeenstemming bestaat over
de opgaven voor Den Haag.

10: Wat is de taak
van Donner?

Piet Hein Donner is door de gemeenteraad naar voren geschoven als adviseur. In die rol heeft hij de taak gekregen de formatie in Den Haag vlot te trekken en te zoeken naar een oplossing voor de impasse waar de formatie nu in zit. Van Asten. “Het is nu eerst van belang dat alle partijen die redelijkerwijs kunnen samenwerken ook samen antwoorden vinden op de problemen waar Den Haag voor staat”.

Inmiddels heeft Donner voor een doorbraak in de formatie kunnen zorgen.

* De fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos heeft op 14 april 2022 haar naam veranderd naar “Hart voor Den Haag”. Omdat de partij daarvoor vooral bekend was onder de naam “Groep de Mos” kan het zijn dat deze verschillende namen hier door elkaar lopen. Het gaat hier altijd om één en dezelfde partij.