Congres, wat een avontuur hebben we beleefd. En toen ik maandag op het bordes stond, naast de koning, ging er één gedachte door mij heen. Wat zouden zij van dit moment gevonden hebben?
Ik sta hier in hun voetsporen. Maar ook in die van partijleiders als Thom de Graaf en Sigrid Kaag. En laat ik hier in het bijzonder noemen: Alexander Pechtold.
Toen hij in 2006 aantrad als partijleider, stond D66 op 0 zetels in de peilingen. Maar vanuit zijn eigen achtertuin in Wageningen, bouwde hij onze partij van de grond weer op. Onder zijn leiding is het weer begonnen, onze weg omhoog.
En dat deed hij, net als onze voorgangers, vanuit één simpele overtuiging. Dat de politiek beter kan. Dat Nederland vooruit kan. Dat we niet hoeven te wachten tot de boel vastloopt, maar op tijd kunnen vernieuwen.
“We moeten een revolutie maken, voordat die uitbreekt,” zei Hans van Mierlo. En kijk, congres, waar we nu staan. We zijn de grootste partij geworden. We hebben de bladzijde omgeslagen. En de optimisten hebben gewonnen!
En congres, bij één van deze mensen wil ik wat langer stilstaan. Bijna 9 jaar geleden begonnen wij samen aan onze reis in de landelijke politiek. We waren jong, ambitieus en misschien nog een tikje naïef. We zaten naast elkaar in die blauwe stoelen. We maakten foutjes. We leerden samen het vak.
En de afgelopen maanden Jan, liet jij opnieuw zien uit welk hout jij gesneden bent. In de campagne. In de formatie. In het debat afgelopen week. Je staat pal voor onze idealen. Je geeft met humor leiding aan de grootste D66-fractie ooit. Aan een fractie die barst van de energie en van de ideeën.
En ik weet zeker Jan, dat jij en de fractie, dit kabinet, gaan aanjagen om tempo te maken en resultaten te behalen! Dus geef hen allemaal een geweldig groot applaus!
Congres, laat ik helder zijn. We mogen heel trots zijn. Maar dit is geen moment van zelfgenoegzaamheid. Dit is een moment van grote verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid voor alle Nederlanders.
Ik wil er niet alleen zijn voor de mensen die op ons stemden. Maar ook voor hen, die dat niet deden.
Ik wil er zijn er voor hen allemaal. En ik zal elke dag aan het werk gaan met één simpel doel: doorbraken realiseren die ons land voor iedereen weer vooruitbrengen. En dat zullen we doen met een ambitieuze regering. Een sterke fractie. En een partij die leeft als nooit tevoren. Met een recordaantal leden. En met wederom een uitverkocht congres!
Tussen alle formatiegesprekken door probeerde ik een glimp op te vangen van de Olympische Winterspelen. Hebben jullie ook zo genoten van TeamNL?
Nederland liet daar zien wat we in huis hebben: lef, discipline en doorzettingsvermogen. Het was, zoals mijn oma zou zeggen, buitengewoon.
En op mijn 2e werkdag als minister-president, viel ik als groot sportfan met mijn neus in de boter. Ik mocht aanwezig zijn bij de huldiging van onze kersverse kampioenen.
En daar in die zaal, op één van die stoelen, zat Jorrit Bergsma. De beste man is zo’n 2 jaar ouder dan ik. En veel mensen dachten op voorhand: leuk dat hij ook nog meedoet aan de Spelen. Maar op de massastart presteerde hij het uitzonderlijke.
Zijn ervaring had hem geleerd: denk vooruit. En dat deed hij, op zijn eigen manier. Hij wachtte niet af. Koos niet voor een veilige plek in het peloton. Hij ontsnapte, schaatste zijn veel jongere tegenstanders naar huis, en won goud.
Wat als hij tijdens die race voor de traditionele route had gekozen? Als hij was blijven zitten waar hij zat? Als hij halverwege had gedacht: misschien haal ik het niet, dus laat ik maar een beetje inhouden. Als 40-jarige een gouden plak winnen, op het allerhoogste niveau, vergt een lange adem. En een diepgevoelde overtuiging: dat het wel kán.
En dat niet alleen. Jorrit Bergsma kon óók goud winnen omdat hij zich jarenlang gesteund wist door zijn familie, zijn coaches en zijn Matties. En omdat zijn ploeggenoot, Stijn van de Bunt, zijn eigen kansen opofferde voor het grotere doel. Want hoe goed je ook bent en hoe graag je ook wilt, je hebt áltijd elkaar nodig.
Die houding zie ik terug bij veel Nederlanders, die er elke dag wat van willen maken.
Bij ondernemers die willen investeren in de oplossingen die ons vandaag en morgen verder helpen. Bij leraren die het verschil maken voor kinderen. Bij jongeren en ouderen die zich inzetten voor de mensen om zich heen.
Veruit de meeste Nederlanders gaan vriendelijk met elkaar om. Die vragen niet eerst op welke partij je hebt gestemd. Die doen gewoon de boodschappen voor hun zieke buurvrouw. Bakken olieballen voor de hele straat. Of nodigen elkaar uit om samen het vasten te breken. Zo zitten Nederlanders in elkaar.
En hoe mooi zou het zijn als wij, met 18 miljoen mensen, weer één Team Nederland vormen? Zoals we dat op sommige momenten al doen.
Op Koningsdag, als het hele land oranje kleurt. En mensen die elkaar niet kennen, samen lachen op de vrijmarkt.
Op oudjaarsavond, als we elkaar om twaalf uur het allerbeste wensen, ook de buren met wie we het niet altijd eens zijn.
Of op 4 mei. Als we ’s avonds 2 minuten stil zijn en samen herdenken wie hun leven gaven voor onze vrijheid.
Dat is wie wij zijn. Met respect voor elkaars verschillen, ervaringen en overtuigingen. En als wij dat gevoel van Team Nederland altijd kunnen vasthouden.. Niet alleen op Koningsdag, op oudjaarsavond, op 4 mei, maar élke dag. Dan kan dít land álles aan!
Congres, dat is ook precies wat de politiek nodig heeft. Niet ieder voor zich. Geen rondjes draaien om de rel van de dag. Geen stilstand die ons land nog langer lamlegt. Maar samenwerking. Lef. En de wil om samen te kiezen voor vooruitgang. Ook wanneer dat een lange adem vergt.
En ja, de politiek komt van ver. Te vaak zagen mensen geruzie. Bleven resultaten uit. Leek het behouden van de status quo het hoogste doel. Dat heeft vertrouwen gekost, en dat snap ik.
Maar er zijn zovelen die met ons voelden dat het anders kan. En dat lukt alleen, als de politiek stopt met wat het al die tijd deed.
Laten we onszelf daarom niet de vraag stellen wat een nieuwe politiek ons kan brengen. Laten we onszelf afvragen hoe wij zélf actief kunnen bijdragen aan een nieuwe politiek.
En natuurlijk zien we nog steeds hoe sommige politici liever hetzelfde versleten refrein blijven zingen. Maar ik wil mij nu richten op de lichtpuntjes.
En die waren er de afgelopen periode genoeg. Want ik heb heel veel partijen gehoord die ook de bladzijde willen omslaan. Die voelen dat stilstand uiteindelijk niemand helpt. En dat geeft hoop.
De overgrote meerderheid is van goede wil. De overgrote meerderheid wil meebouwen aan een beter Nederland.
En tegen die partijen zeg ik: laten we niet tegenover elkaar blijven staan. Laten we elkaar de hand schudden. Of nog beter: de handen ineenslaan. Want de opgaves die voor ons liggen gaan ons allemáál aan. En dat kunnen we alleen doen door met elkaar te praten. Door naar elkaar te luisteren. Zonder taboes. En dus ook door te erkennen dat soms iemand anders gewoon een beter idee heeft.
Dat is hoe het weer zou kunnen zijn. Ik zie volop kansen om met elkaar verder te bouwen aan vooruitgang voor iedereen in ons land. Want of je nou rechts bent of links, conservatief of progressief, we zitten allemaal in hetzelfde Team Nederland!
Congres, en daarom wil ik jullie meenemen naar vorige week vrijdag. Een paar dagen voor de beëdiging van het kabinet, toen we voor het eerst met al onze D66-bewindspersonen bij elkaar zaten.
En terwijl ik daar zat, drong het tot mij door. Al die uren in het formatiegebied, zonder enig daglicht. Al die dagen op de Zwaluwenberg, onder toeziend oog van Prins Bernhard. Het is het allemaal dubbel en dwars waard geweest.
Want hier staat een team dat klaar is om te bouwen aan doorbraken. Om dossiers die jarenlang vastzitten, eindelijk los te trekken. Met duidelijke keuzes, waar mensen ook iets van mogen vinden. Maar als mensen zeggen dat iets niet kan, willen wij graag kijken naar hoe het wél kan. En wat hebben wij ongelooflijk veel zin om aan de slag te gaan.
Wij gaan de inrichting van ons land vernieuwen. Met drie mensen die vastgelopen dossiers in beweging gaan krijgen. Met de drijvende kracht achter onze groene koers: Stientje van Veldhoven. Met de bruggenbouwer tussen natuur en landbouw: Jaimi van Essen. En met onze bouwgeneraal: Elanor Boekholt O’Sullivan!
Zonder goed onderwijs en een sterke democratie geen vrije samenleving. Daarom draaien we de onderwijsbezuinigingen terug. Investeren we in kennis, kansen en vakmanschap. En versterken we de rechtsstaat. Met onze staatssecretaris van Rechtsbescherming: Claudia van Bruggen. En onze minister van Onderwijs: Rianne Letschert!
De overheid kan weer naast mensen staan. Met eenvoudiger regels en een stevig sociaal vangnet, ook voor volgende generaties. Dat vraagt om politieke moed. En dat doen we met bestuurders die willen dat beleid goed uitpakt voor mensen. Onze staatssecretaris van Financiën: Eelco Eerenberg. En de man die altijd zal luisteren naar de zachte stem: Hans Vijlbrief!
En in een instabiele wereld kiezen wij voor Europese kracht. We nemen zélf de regie in de digitale revolutie. En bouwen aan een Europa dat zijn rol pakt. Met ons digitale kompas: Willemijn Aerdts. En onze Europese voortrekker: Sjoerd Sjoerdsma!
Nou, zet dit team maar op een billboard.
Want congres, laten we eerlijk zijn. Er is werk aan de winkel. Niet alleen in eigen land, maar juist ook in die instabiele wereld. Onze welvaart én onze waarden gaan hand in hand. Daarom verdubbelen we onze uitgaven aan defensie. Want op nog geen 3 uur vliegen voeren de Russen een oorlog die nu al 4 jaar duurt. 4 lange jaren, waarin elke dag onschuldige families worden verscheurd.
Daarom heb ik president Zelensky er op mijn eerste werkdag van verzekerd: dit kabinet zal de Oekraïners blijven steunen. Want zij vechten niet alleen voor hun eigen vrijheid, maar ook voor de vrijheid van heel Europa. En zij verdienen, koste wat het kost, onze volledige steun!
Maar Europese waarden betekenen méér. Ze betekenen dat we overál opkomen voor de vrijheid van mensen. Nu de wereldorde onder druk staat, moet Europa leren spreken met overtuiging en met kracht. Niet als toeschouwer, maar als leider. Met een Nederlands kabinet, en een continent, dat zelfbewust acteert. En dát is de koers waar wij voor staan.
De berichtgeving van vanochtend laat opnieuw zien hoe belangrijk internationale samenwerking is. Hoe belangrijk een sterk Europa is.
Democraten, het voelt misschien wat gek, maar over 2,5e week gaan we opnieuw naar de stembus. Dit keer voor de gemeenteraadsverkiezingen. En eigenlijk weten jullie allemaal: dit zijn de belangrijkste verkiezingen. Want vooruitgang creëer je niet alleen in Den Haag. Die begint lokaal. In dorpen en steden. In wijken en buurten.
En daarom ben ik zo trots op zovelen van jullie. Omdat jullie elke dag werken aan vooruitgang. En als er dan tegenwind komt, of als mensen zeggen: het kan niet. Dan zeggen jullie: het kan wél.
Want onze dorpen en steden zijn niet van de negatieven, of van de schreeuwers aan de zijlijn. Onze dorpen en steden zijn van alle mensen van goede wil. Van de overgrote meerderheid die met elkaar vooruit wil. Dat is waar D66 leiding aan kan geven.
En op zoveel plekken staan we te trappelen om dat te doen. Zoals in Arnhem en Amsterdam. In Raalte en Roermond. In Breda en Barendrecht. In Hoogeveen en Hardenberg. Voor meer woningen, goede scholen en veilige straten. Overal in ons land staan D66’ers op. En als jullie opstaan, beweegt Nederland mee!
En democraten, lieve campagnevrijwilligers, daarom vraag ik opnieuw iets van jullie. Ik weet dat ik het afgelopen jaar al veel van jullie heb gevraagd. Maar jullie hebben ook wel geleverd. En dat smaakt naar meer.
Dus ga opnieuw de straat op, ga opnieuw dat gesprek aan, ga opnieuw luisteren. Overspoel het land met jullie enthousiasme en met ons optimisme. Toon aan dat een andere politiek echt mogelijk is. Ook in jouw gemeente.
We hebben een geweldige uitslag neergezet bij de Tweede Kamerverkiezingen. En afgelopen week was een week voor in de geschiedenisboeken. Maar over 2,5e week, op 18 maart, kunnen we opnieuw geschiedenis schrijven. En in elke gemeente de positieve krachten bundelen. Want D66’ers, wij weten – als anderen zeggen: het kan niet. Dan zeggen wij: het kan wél!
Rob Jetten: “Ik zie volop kansen om met elkaar te bouwen aan vooruitgang”
Lees hier de speech van partijleider Rob Jetten op het partijcongres 123 van D66 in Nieuwegein.
Doe mee, word lid van D66
Klimaat, wonen, onderwijs – het moet en het kán beter. Wij kiezen voor vooruitgang. Jij ook? Sluit je aan. D66 is er voor alle positieve krachten in ons land.