Maidenspeech Michelle Jagtenberg

Voorzitter,

Het begint met ambitie. 

Onze geschiedenis kent talloze ingenieurs die nieuwsgierig en eigenwijs genoeg waren om met technologie de grenzen van de mensheid te verleggen. Die tegen kritiek in, aan baanbrekende oplossingen werkten.

Neem Frank Whittle. Zijn ontwerp van de straalmotor zou volgens anderen nooit gaan vliegen. Vandaag vliegt er bijna geen vliegtuig zonder deze motor. 

Die nieuwsgierige en soms wat eigenwijze ingenieur heeft er bij mij vanaf dag 1 in gezeten. Als kind speelde ik graag met auto’s, niet met poppen. Ik bouwde mijn eigen robot en gamede met mijn broer. Mijn ouders gaven me de vrijheid om zelf te ontdekken wie ik ben.

Bij lucht- en ruimtevaarttechniek in Delft vond ik de uitdaging die ik zocht. Want bij de TU Delft zit de can-do mentaliteit diep in het DNA. Technisch is alles mogelijk, en generaties ingenieurs zijn er opgeleid om aan een betere toekomst te bouwen. Ik geloof er heilig in dat technologie voor de meeste maatschappelijke problemen een groot deel van de oplossing biedt.

En in Nederland doen wij technologisch helemaal niet onder aan de rest van de wereld. Sterker nog; toen mijn man en ik in Texas woonden, viel me op hoeveel Nederlandse innovaties de Amerikanen nodig hebben voor hun baanbrekende producten. Qua kennis en kunde doen wij echt niet onder aan de VS, maar wel in ambitie. 

Terwijl we in de VS woonden, viel Rusland Oekraïne aan. Ik keek naar mijn dochtertje en wist: ik móet meer doen. Ik wil dat haar generatie in een vrijer, veiliger en gelukkiger Europa kan leven dan mijn generatie. Een Europa dat daar zelf garant voor staat.

Die ambitie bracht me uiteindelijk naar Den Haag, naar deze zaal. 

We hebben geen innovatieprobleem, maar een implementatieprobleem. Daarom sta ik hier. Om de brug te slaan tussen techniek en politiek, om de nieuwsgierige en eigenwijze mentaliteit van een ingenieur de Kamer in te brengen.  

En aangezien er nog genoeg partijen in dit huis zijn die benadrukken wat er niet kan, die liever aan de lijband van Poetin willen hangen, die liever het kleed onder de voeten van Oekraïne vandaan willen trekken in een illusie op vrede is het broodnodig om meer eigenwijze ingenieurs in de Kamer te hebben.
 
Voorzitter,

Als ik ergens vaak hoor dat iets niet kan, dan is het wel bij het afbouwen van onze afhankelijkheden van Israël en de VS. Dan denk ik als ingenieur: Dat zullen we nog wel eens zien! Wij hebben de beste techniek, de beste werkwijzen en de sterkste wil. 

Wij weten wat vrijheid is!

Neem onze luchtverdediging, tegen ballistische raketten en drones. Hier zijn we vrijwel volledig afhankelijk van de VS en Israël, terwijl er wel degelijk Europese alternatieven zijn. Om de discussie verder te brengen dan, het kan niet, heb ik dit overzicht eens uitgewerkt: waar kunnen we onze strategische autonomie direct mee versterken, en waar moeten we ontwikkeling nu voor opstarten. Graag bied ik de Routekaart voor Europese Soevereiniteit aan aan de staatssecretaris. Graag een reflectie van de bewindspersonen op mijn voorstellen. 
 
Voorzitter,

Vorige week vroeg ik al aandacht voor de nieuwe Russische drones met straalmotoren. Die zijn te snel voor de huidige Oekraïense interceptors. Een urgent probleem wat om een concrete oplossing vraagt. Gelukkig werkt de Nederlandse industrie hier al aan! Zijn de bewindspersonen bereid lopende APOS challenges uit te breiden om dit probleem zo snel mogelijk te helpen oplossen?  
 
Voorzitter,

Gelukkig zitten ze in Brussel ook niet stil. Zo zijn er met SAFE miljarden vrijgemaakt voor het versterken van de Europese defensie-industrie. En veel landen maken hier gretig gebruik van. Zo leent Polen 43 miljard en loopt het voorop. Er is vorige week toegezegd deel te zullen nemen aan SAFE-II projecten, maar ik leg de lat graag hoger. Met alleen deelnemen aan projecten zit je derderangs. Om mee te doen in de kopgroep van Europa, moet je meedoen met de lening. En dat kan ook voor een symbolisch bedrag. Kunnen de bewindspersonen onderzoeken om voor een symbolisch bedrag deel te nemen aan de volgende SAFE leningen en daarmee de koppositie te pakken bij het versterken van de Europese defensie-industrie? 
 
Voorzitter, 

Bedrijven als Palantir ontwikkelen militaire technologie vanuit andere normen en waarden. Dat geweld rechtvaardigt voor het behalen van idealen. Die waarden zitten verankerd in het ontwerp, de training en de besluiten van hun algoritmes.

Terwijl ik als ingenieur juist heb geleerd technologie zo neutraal mogelijk te ontwerpen, zodat de eindgebruiker – de soldaat, vlieger of marinier – zelf de regie houdt over de inzet ervan. Wat is de status van het tweesporenbeleid n.a.v. mijn debat met de staatssecretaris over het afbouwen van Palantir? En wat is er tot op heden gebeurd met mijn aangenomen motie over Collaborative Combat Aircraft?
 
Voorzitter tot slot,

Mijn dochtertje is nu 2,5 en mijn zoontje 8 maanden. Ik weet nog niet of ze straks met robots spelen of met poppen. De essentie is dat ik me er iedere dag voor inzet dat ze de vrijheid hebben om die keuze zelf te maken. Dat ook zij kunnen opgroeien tot optimistische, nieuwsgierige én eigenwijze mensen. Zodat zij zelf het zeggenschap hebben om hun eigen toekomst vorm te geven. Dat ze opgroeien in een vrij, veilig en soeverein Europa. En die toekomst, begint met ambitie.