Een goede start maakt het verschil

Niet ieder kind begint met dezelfde kansen aan de basisschool, en die ongelijkheid ontstaat vaak al in de eerste levensjaren. Idealiter groeit elk kind op in een omgeving met taal, spel en ontwikkelkansen, maar dat is niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Wie een achterstand oploopt, heeft het moeilijker op school en loopt die achterstand niet zomaar in. In plaats van dat kinderen die achterstand later op school proberen in te halen, zijn zij beter geholpen wanneer achterstanden vroeg worden verkleind of voorkomen.

En juist daarom speelt voorschoolse educatie zo’n belangrijk rol. Kinderen ontwikkelen in die periode hun taal, sociale vaardigheden en zelfvertrouwen, waardoor ze sterker starten op de basisschool. Als de voorschool voor alle kinderen toegankelijk is, werkt het bovendien als een grote gelijkmaker. Scholen worden sterker, leerkrachten kunnen beter lesgeven, het vermindert segregatie en doorbreekt bubbels. De voorschool is dus goed voor de stad als geheel.

Utrecht heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorschoolse educatie. Er is veel aandacht voor kwaliteit en voor goed opgeleide professionals. In verschillende wijken werken kinderopvang en onderwijs samen binnen Utrechtse Kind Centra, vaak onder één dak. Dat biedt kinderen een soepele overgang en maakt het voor professionals makkelijker om samen te werken als een kind extra ondersteuning nodig heeft. Ook zet Utrecht stappen om de voorschool toegankelijker te maken. In Overvecht is de voorschool sinds 1 januari 2026 gratis voor alle peuters, en ook in andere wijken is het gratis voor gezinnen met een U-pas. Deze keuze is bewust: voorschoolse educatie geeft kinderen uit gezinnen met minder financiële ruimte, of uit wijken met grotere sociaaleconomische verschillen, meer mogelijkheden om hun talenten te ontwikkelen en om de kansen die zij later krijgen ook echt te benutten.

In de huidige praktijk is voorschoolse educatie vaak gekoppeld aan een indicatie: een beoordeling dat een kind extra ondersteuning nodig heeft, bijvoorbeeld op taalgebied. Daardoor wordt voorschoolse educatie nog vaak gezien als een voorziening voor wie “achterloopt”, en ervaren sommige ouders drempels om hun kind aan te melden. Bijvoorbeeld omdat ze zij zich zorgen maken over hoe het kind wordt beoordeeld, of omdat ze niet weten dat hun kind recht heeft op gratis voorschool en de weg naar inschrijven ingewikkeld is. Daardoor worden niet alle kinderen, ondanks de inzet van de gemeente, die daar recht op hebben ook daadwerkelijk bereikt.