“Onze idealen niet alleen uitspreken, maar ze ook waarmaken”

Voorzitter,
We begeven ons in een periode die bepalend is voor de toekomst van Arnhem. We planten nu bomen waarvan we pas na jaren schaduw ervaren. We investeren in huizen waarvan de eerste bewoners pas over jaren de sleutel krijgen. De keuzes die we deze jaren maken, bepalen mede hoe onze stad er de rest van deze eeuw uitziet. Hoe onze kinderen en misschien kleinkinderen hier zullen opgroeien. Wij bouwen een fundament.
 
Maar wie iets wil laten groeien, weet: met alleen iets planten ben je er niet. Op een fundament kan je pas wonen als ook de vloer, muren en het dak zijn aangebracht. Dat voorzitter, is precies waar Arnhem nu staat. Aan de aftrap van een grote verbouwing.
 
De afgelopen jaren hebben we veel in gang gezet. We hebben ambities uitgesproken, plannen gemaakt en moeilijke keuzes voorbereid. Voor onze woningbouw, onze energietransitie, het onderwijs, mobiliteit en de toekomst van onze wijken. Investeringen in stenen, wegen en groen, maar vooral ook investeringen in mensen, zodat iedereen de vrijheid heeft om z’n eigen leven vorm te geven in onze stad. Keuzes die er de komende jaren uitvoering moeten krijgen, zodat Arnhemmers die vrijheid ook echt meer gaan voelen.

Want voorzitter, vrijheid is geen abstract begrip. Niet iets dat verscholen ligt in mooie plannen en toekomstgezichten. Het is iets wat je elke dag voelt en om je heen ziet. Het is het gevoel van een plek waar je zonder voorwaarden jezelf kan zijn. Waar je jezelf kan ontdekken. Waar je mag vallen, leren en weer opstaan. Ikzelf leerde dat in ieder geval niet uit studieboeken. En in veel gevallen ook niet in de zuipkeet in mijn boerendorp.

Dat leerde ik doordat ik werd omringd door mensen en een stad die mij de ruimte gaven om te floreren. Mensen die er geen oordeel over hadden dat ik, met een bestuurskunde diploma op zak, koos om een aantal jaren in het vrije Amsterdamse nachtleven te werken. Daar ervoer ik pas echt hoe belangrijk het is om jezelf te kunnen zijn. Om je ergens thuis te voelen. Om niet voortdurend te hoeven nadenken over hoe anderen naar je kijken.

En voorzitter, die vrijheid gun ik iedereen. Wat vrijheid van ons vraagt, is dat we ervoor zorgen dat iedereen daadwerkelijk de kans krijgt om zijn of haar eigen leven vorm te geven. En daarvoor moeten we als gemeente de voorwaarden scheppen.
 
Dat begint bij een fijn thuis. Een eigen plek. Daarom zijn we blij dat we vasthouden aan de ambitie om jaarlijks 800 tot 1.000 woningen toe te voegen. We pakken nu echt door met Rijnpark. En dat we niet alleen naar nieuwbouw kijken, maar ook bestaande woningen beter benutten. Want iedere woning die we creëren, is een kans voor iemand om een toekomst te bouwen, zoals ook familiewoningen.
 
Hetzelfde geldt voor goed onderwijs. We blijven investeren in toekomstbestendige schoolgebouwen, de Rijke Schooldag en dienen een motie in over schoolmaaltijden. Want ieder kind verdient dezelfde kansen om zijn of haar talent te ontwikkelen.
 
En vrijheid betekent ook dat je veilig jezelf kunt zijn. Met het Roze Jaar en Roze Zaterdag in 2027 laten we zien dat Arnhem een stad wil zijn waar iedereen zich thuis voelt. Niet alleen tijdens een feestelijke dag, maar elke dag van het jaar. Een stad waar jonge mensen die nog zoekende zijn een thuishaven kunnen vinden. Een bruisende stad waar je kan ontspannen, kan genieten, en je kan verwonderen over kunst en cultuur, en verliezen in het nachtleven. Zoals ik afgelopen zaterdag nog deed. Waar je de ruimte krijgt om te ontdekken wie je bent. Net zoals ik die ruimte ooit in Amsterdam vond.

Maar vrijheid vraagt ook iets van onszelf. In zijn boek Wat vrijheid van ons vraagt beschrijft filosoof Jurriën Hamer hoe vrijheid in onze samenleving te vaak wordt verward met vrijblijvendheid. We benadrukken onze individuele rechten, maar vergeten soms de verantwoordelijkheden die daarbij horen. Een vrije samenleving kan alleen bestaan als we rekening houden met elkaar. Als we bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen voor het algemeen belang. Dat we samenwerken.

In deze begrotingen vinden we een balans die past bij onze stad. Waarbij we investeren in stad van de toekomst, en tegelijk wat vragen van de stad van nu. We kunnen niet alles tegelijk, niet iedere wens honoreren en niet elk probleem met extra geld oplossen. Daarom vinden we het goed dat deze begroting kiest voor financiële discipline en een doelmatige overheid. Door kritisch naar onze eigen organisatie te kijken, efficiënter te werken en de stijgende kosten in het sociaal domein aan te pakken.

Maar wel met een duidelijke richting. Niet minder verantwoordelijkheid nemen, maar beter organiseren. Daarom zijn we ook positief over de beweging naar meer preventie. Naar meer gezondheid. Eerder problemen signaleren, ondersteuning dichter bij mensen organiseren en voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grote zorgvragen. Dat is beter voor de mensen, en op termijn ook beter betaalbaar.

Ook ben ik trots dat onze klimaatambities fier overeind blijven. Met investeringen in het klimaatfonds, woningisolatie, de aanpak van energiearmoede en vergroening. Wij zijn de eerste generatie die opwarming van aarde voelt en laatste generatie die hier iets aan kan doen. We zetten in op een stad met schone lucht, en meer ruimte voor de fiets met voldoende parkeerplekken.
Wat vrijheid van ons vraagt is dat we verantwoordelijkheid nemen voor de generaties na ons. Dat we niet alleen kijken naar wat vandaag nodig is, maar ook naar de wereld die we morgen achterlaten.
 
Voorzitter, we moeten ook eerlijk zijn. Het zijn financieel uitdagende tijden. Wie vandaag alle rekeningen doorschuift, ontneemt morgen anderen de vrijheid om hun eigen keuzes te maken. Een stad die haar financiën niet op orde heeft, beperkt uiteindelijk ook haar eigen toekomstmogelijkheden. Daarom moeten we keuzes maken. En soms betekent dat ook dat we iets van inwoners vragen. Maar dat ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om kritisch te kijken naar wat we doen. Want vrijheid is niet dat iedereen maar voor zichzelf moet zorgen. Vrijheid is ook dat we ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen. Dat de sterkste schouders een eerlijke bijdrage leveren, en dat we oog houden voor mensen voor wie iedere euro telt.

Voorzitter, ik zei het al aan het begin. We begeven ons in een periode die bepalend is voor de toekomst van Arnhem. Een periode die iets van ons vraagt, ons een verantwoordelijkheid geeft en die de vrijheid van toekomstige generaties vormgeeft. Uiteindelijk zijn Arnhemmers niet geholpen met plannen op papier. Zij willen resultaat. Ze willen het verschil merken in hun straat, en hun dagelijks leven. In de vrijheid die zij dagelijks ervaren.
 
Het is tijd dat we laten zien wat onze inspanningen opleveren. En dat is precies waarom D66 positief is over deze begroting. Want deze begroting kiest voor uitvoering. Voor het waarmaken van die ambities.

Tot slot voorzitter, de afgelopen weken hebben mijn fractie en ik intensief samengewerkt met veel mensen. Met inwoners, ondernemers en organisaties die ons inspireren. Met collega raadsleden en fractieleden die met ons meedachten. Met ambtenaren die ons adviseren. Vanaf deze plek wil ik jullie daarvoor bedanken. Er is zo veel mogelijk als we denken en handelen vanuit gezamenlijkheid. Want wat vrijheid van ons vraagt, is dat we onze idealen niet alleen uitspreken, maar ze ook waarmaken. De afgelopen jaren hebben we in Arnhem veel gezaaid. Nu moeten we oogsten.