Reactie D66 Nieuwkoop op coalitieakkoord SBN en VVD

Voor ons ligt het coalitieakkoord van SBN en VVD. Een akkoord met de titel: ‘Samen bouwen aan verbonden dorpen’. En laat ik beginnen met waardering: er staan thema’s die belangrijk zijn. Wonen. Zorg. Bereikbaarheid. Duurzaamheid. Dienstverlening. Preventie. Daar zullen wij als D66 altijd constructief naar kijken.

Ook de inleiding stemt ons positief. In de inleiding schrijft de coalitie dat “de komende jaren vragen om duidelijke keuzes” en “dat niet alles tegelijkertijd kan” en dat zij “daarom kiezen (…) voor focus, uitvoerbaarheid en zichtbaar resultaat in onze dorpen.” 

Met deze aankondiging in het achterhoofd hebben wij met belangstelling de rest van het akkoord gelezen. En we zijn met vragen achtergebleven.

Want het akkoord is na de inleiding gevuld met veel, heel veel goede bedoelingen. Vol met woorden als “verkennen”, “onderzoeken”, “doorontwikkelen”, “in beeld brengen”, “verder uitwerken” en “voortbouwen”.

Maar de focus, duidelijke keuzes en beoogde zichtbare resultaten kunnen wij niet vinden. Onze vraag: waar zijn die keuzes? Waar is die focus? Waar zijn die prioriteiten? 

Zoals wij het akkoord nu lezen is het een lange lijst met belangrijke onderwerpen. Maar als alles belangrijk is, is niets prioritair. Als alles wordt onderzocht, wordt nog niets opgelost. 

Daarom een aantal concrete vragen aan deze coalitie:
(1) Beginnende met de prioriteiten: Wat zijn de drie belangrijkste prioriteiten voor deze bestuursperiode?
(2) Én welke concrete projecten en acties gaat u hoger op de politieke agenda plaatsen en eerder uitvoeren? 

Verder wil ik een aantal zaken in dit akkoord uitlichten: interne bedrijfsvoering, duurzaamheid, wonen én zaken die in dit akkoord ontbreken.

Dit akkoord ademt beleid. Maar een beleidstekort is niet het probleem waar onze inwoners tegenaan lopen. Inwoners hebben een woningtekort. Een hoge energierekening. Willen gezond oud kunnen worden.

Het valt onze fractie op dat er in dit akkoord echt totaal niet resultaatgericht wordt geschreven vanuit het perspectief van onze inwoners. 

Neem het hoofdstuk over bestuur en uitvoering. Daar staat dat deze coalitie “af wil van de reflex om op ieder probleem een nieuwe laag beleid, overleg of administratie te zetten” en dat het komende college “werkprocessen moet vereenvoudigen, onnodige interne schakels moet terugdringen en beter sturen op doorlooptijden en resultaten.”
 
Voorzitter, dat klinkt daadkrachtig. Maar wat staat hier nu? Wat betekent dit? Daarom de volgende vragen aan de coalitie: 
(1) Kan u een voorbeeld noemen van zo’n onnodige interne schakel?
(2) Over welke processen gaat dit?
(3) Welke doorlooptijd is nu te lang en gaat u verkorten?

Deze coalitie schrijft dat “Verduurzaming niet mag leiden tot hogere woonlasten voor onze inwoners.” Dat klinkt sociaal richting onze inwoners als het gaat om lokale lasten, maar het is ook een halve waarheid. Want niet verduurzamen leidt juist tot hogere lasten. 

D66 wil dat verduurzaming betaalbaar, eerlijk en haalbaar is. Maar ook dat we eerlijk zijn: stilstand is niet gratis. Uitstel is niet gratis. Fossiele afhankelijkheid is niet gratis. Een slecht geïsoleerd huis is niet gratis.

Dus onze vraag is: bedoelt de coalitie dat zij inwoners gaat beschermen tegen onbetaalbare verduurzaming? Óf bedoelt de coalitie dat verduurzaming alleen mag als niemand er ooit iets van merkt in de lasten? Want in het laatste geval wordt dit ons inziens een excuus om voorlopig gewoon niets te doen.

Daarom vragen wij:
(1) Streeft deze coalitie nog naar een energieneutrale gemeente in 2050?
(2) Streeft deze coalitie nog naar een klimaatneutrale gemeente in 2050? 
(3) Hoe voorkomt de coalitie dat “betaalbaarheid” een dekmantel wordt voor te weinig tempo?

Ook daar zien wij hetzelfde patroon. De coalitie zegt de woningbouwopgave stevig door te zetten. Dat is goed. Maar tegelijkertijd wordt veel vooruitgeschoven. Er wordt voorbereid, verkend, onderzocht, gekeken, in beeld gebracht.

D66 wil doorbraken voor de woningnood. Niet alleen voor wie al een woning heeft en bezwaar kan maken, maar juist voor jongeren, starters, gezinnen en ouderen die nu klem zitten.

Daarom vragen wij:
(1) Hoeveel woningen wil deze coalitie in deze bestuursperiode gaan bouwen? Niet gepland. Niet verkend. Niet voorbereid. Maar gebouwd.
(2) Welke projecten trekt u naar voren op de planlijst?

Dit akkoord noemt Schiphol niet. Geen woord over vliegtuigoverlast. Geen woord over nachtrust. Geen woord over luchtkwaliteit door vliegverkeer. Geen woord over de lobby richting regio, Rijk of Schiphol.

Dit akkoord noemt stikstof niet. Geen woord over depositiewaarden. Geen helder verhaal over hoe natuur, landbouw, woningbouw en vergunningverlening met elkaar verbonden worden. Geen woord over een toekomstgericht verdienmodel. 

Dit akkoord, over een waterrijke gemeente, noemt waterkwaliteit niet. Waar is de ambitie voor onze plassen, sloten, oevers en biodiversiteit? Zéker gezien de slechte waterkwaliteit in onze gemeente.

Dit akkoord noemt LHBTI’ers en discriminatie in bredere zin niet. Geen regenboogbeleid. Geen discriminatie-aanpak. Geen sociale veiligheid voor mensen die niet vanzelfsprekend zichzelf kunnen zijn.

Dit akkoord noemt digitale veiligheid, privacy, algoritmes en datagebruik niet. Terwijl juist al deze zaken vandaag de dag enorm belangrijk zijn. 

Dit zijn geen bijzaken. Dit zijn precies de onderwerpen waarop je ziet of een coalitie vooruitkijkt. Hier zie je het resultaat van de keuze voor deze smalle coalitie. Hier zie je of een coalitie de moed heeft om niet alleen het makkelijke te benoemen, maar ook het ongemakkelijke. 

D66 vraagt daarom:
(1) Zijn deze punten wel besproken door de coalitie en krijgen ze uw aandacht? Heeft u een idee waar u gezamenlijk op deze punten mee aan de slag wil?

Laat ik helder zijn. Zoals u al heeft kunnen opmerken zal D66 dit akkoord niet beoordelen op mooie woorden, maar op de keuzes die eruit volgen. Wij zullen kritisch zijn als ambities worden verstopt in beleid. Wij zullen doorvragen als actie wordt vervangen door onderzoek. En wij zullen voorstellen blijven doen waar dit akkoord gaten laat vallen.

En dat doen wij niet alleen. Zoals ook publiek is aangekondigd, trekken D66, CDA en Natuurlijk Nieuwkoop de komende raadsperiode op onderwerpen samen op in de oppositie: ieder vanuit eigen kracht en identiteit, maar met gedeelde aandacht voor woningbouw, klimaat en betaalbare energie, gezondheid en leefbaarheid. 

Dat is geen oppositie om het oppositie voeren. Dat is een keuze voor inhoud. Voor frisse energie. Voor samenwerking waar het kan, en scherpe controle waar het moet.

Aan de coalitie zeg ik: kom met keuzes. Kom met prioriteiten. Kom met antwoorden op de onderwerpen die ontbreken. Kom met een akkoord waarmee u laat zien dat u de regie durft te nemen met elkaar. Laat zien dat u de problemen van vandaag de dag samen gaat oppakken. Ga aan de slag, of ga aan de kant. 

En aan onze inwoners zeggen wij: D66 blijft vanuit de oppositie werken aan wat wél kan. Niet om plannen mooier te maken op papier, maar om vooruitgang merkbaar te maken in onze dorpen.

Want uiteindelijk is dat de vraag bij elk akkoord:
niet hoeveel beleid erin staat,
maar hoeveel verschil het maakt.