Reactie D66 op coalitieakkoord van Ronduit Open en Samen Verder

Voorzitter,
Dan de inhoud.
De titel van het akkoord vinden wij eigenlijk uitstekend gekozen: “Vasthouden wat werkt, verbeteren wat nodig is.”
Dat klinkt logisch. Dat klinkt verstandig. Dat klinkt als bestuurlijke continuïteit met ruimte voor verbetering.
Maar wie vervolgens het akkoord leest, blijft toch met een onbehaaglijk gevoel achter.
Want waar staat nu eigenlijk wat werkt?
Samen Verder maakte de afgelopen jaren onafgebroken deel uit van het gemeentebestuur. De titel van dit akkoord suggereert dat wordt vastgehouden aan wat goed gaat. Dat is op zichzelf een verstandige insteek.
Juist daarom verbaast het ons dat er zo weinig concreet wordt benoemd wat die succesvolle onderdelen dan precies zijn.
Samen Verder heeft de afgelopen jaren immers zelf bestuurlijke verantwoordelijkheid gedragen voor de koers van Leudal. Dan zou je verwachten dat juist Samen Verder helder kan aangeven welke resultaten behouden moeten blijven en welke keuzes zich hebben bewezen. Ik zou Samen Verder dan ook willen vragen om hier vanavond nadrukkelijker bij stil te staan. Welk beleid gaat er volgens Samen Verder goed en waar wil Samen Verder dus aan vasthouden?
Dat antwoord ontbreekt opvallend vaak in dit akkoord. En dat is jammer, want inwoners hebben recht op meer duidelijkheid dan alleen een mooie titel.
Sterker nog: het akkoord blijft op veel punten steken in algemene voornemens, goede bedoelingen en open eindes.

Voorzitter, een coalitieakkoord hoeft geen dichtgetimmerd contract te zijn. Maar inwoners mogen wel verwachten dat duidelijk wordt waar deze coalitie naartoe wil, hoe zij daar wil komen en hoe wij haar daarop kunnen afrekenen.
Juist op dit punt blijft het coalitieprogramma opvallend stil.
Er wordt veel gesproken over maatwerk. Maatwerk voor dorpen. Maatwerk voor voorzieningen. Maatwerk voor projecten.
Maar maatwerk zonder duidelijke criteria is geen maatwerk.
Dan wordt het willekeur en dan ontstaat het risico dat vergelijkbare situaties verschillend worden behandeld.
Dan wordt maatwerk een begrip zonder meetlat.
En dat typeert voor D66 eigenlijk dit hele akkoord.

Voorzitter,
Dit coalitieakkoord is een cadeautje voor vandaag, maar is geen investering voor morgen.
Het ziet er aantrekkelijk uit.
Er staat van alles op wat mensen graag willen horen.
Maar de rekening wordt doorgeschoven naar later.
De coalitie wil 5 miljoen euro teruggeven aan inwoners, terwijl er vanaf 2028 grote financiële uitdagingen aankomen.
Dit akkoord is een menukaart zonder prijzen.
Er staan allerlei aantrekkelijke gerechten op. Maar niemand vertelt wat ze kosten, wat prioriteit krijgt en wat uiteindelijk van de kaart zal verdwijnen zodra het geld op raakt.

Voorzitter,
Laat ik beginnen met wonen.
D66 is blij dat woningbouw op één staat. Dat is terecht. Jongeren zoeken een woning. Starters wachten. Senioren willen kleiner wonen. De druk op de woningmarkt is enorm.
Maar juist daarom verbaast het ons dat de grootste prioriteit uit dit akkoord zo weinig concreet wordt gemaakt.
Er staan geen aantallen woningen in.
Geen jaartallen.
Geen duidelijke normen voor betaalbaarheid.
Geen concrete locaties.
“Woningbouw versnellen” klinkt goed. Maar zonder doelstellingen kun je achteraf nooit vaststellen of het daadwerkelijk gelukt is.
Daarom horen wij graag van de coalitie: hoeveel woningen wil zij realiseren? In welke dorpen? Voor welke doelgroepen? En binnen welke termijn?
En welke regels gaat deze coalitie aanpassen om woningbouw daadwerkelijk te versnellen?
Blijven we vasthouden aan de minimale woninggrootte van 65 vierkante meter, waardoor betaalbare woningen voor starters en senioren onnodig moeilijk worden gemaakt? Of durft deze coalitie eindelijk te kiezen voor meer flexibiliteit en meer kansen voor jongeren die nu tussen wal en schip vallen?
Want woningbouw als nummer één klinkt mooi. Maar prioriteiten blijken pas uit besluiten, niet uit kopjes in een coalitieakkoord.
En hoe kijkt deze coalitie naar grootschalige woningbouwlocaties zoals het Kikveld in Roggel en de ontwikkelingen langs de A2 bij Kelpen-Oler? Is zij bereid daar serieus op in te zetten of blijft het bij algemene ambities?

Voorzitter,
Dan het accommodatiebeleid.
De coalitie schrijft dat het vastgestelde accommodatiebeleid overeind blijft.
Maar direct daarna wordt ruimte gemaakt voor uitzonderingen. Daarbij wordt Neeritter heel expliciet genoemd.
Dat roept een fundamentele vraag op.
Als beleid geldt, dan geldt het voor iedereen.
En als uitzonderingen mogelijk zijn, dan moeten daarvoor duidelijke criteria bestaan.
Want waarom zou een uitzondering wel voor het ene dorp gelden en niet voor een ander dorp met vergelijkbare plannen?
D66 heeft niet per definitie iets tegen maatwerk.
Maar maatwerk zonder meetlat wordt willekeur.
Wat D66 misschien nog wel het meest verbaast, is dat Samen Verder hiermee lijkt te twijfelen aan een accommodatiebeleid dat onder verantwoordelijkheid van hun eigen wethouder tot stand is gekomen. Dit beleid is nog geen half jaar geleden vastgesteld in de gemeenteraad.
Jaren van voorbereiding, gesprekken, afwegingen en bestuurlijke keuzes hebben geleid tot een zorgvuldig vastgesteld beleid.
Dat nu direct alweer uitzonderingen worden aangekondigd, roept de vraag op hoeveel vertrouwen deze coalitie eigenlijk heeft in haar eigen beleid.
Het is in ieder geval een opmerkelijk afscheidscadeau voor de vertrekkend wethouder van Samen Verder.
Waar D66 kiest voor duidelijk beleid dat voor iedereen geldt, kiest deze coalitie ervoor om opnieuw uitzonderingen en willekeur mogelijk te maken.

Voorzitter,
Dan het onderwijs.
D66 is het er helemaal mee eens dat de coalitie stelt dat het voortgezet onderwijs in Leudal behouden moet blijven.
Maar tegelijkertijd lezen wij in het akkoord dat kritisch wordt gekeken naar de planning, het tempo waarin investeringen worden uitgevoerd en de financiële uitgangspunten binnen het Integraal Huisvestingsplan. 
En dan ontstaat vanzelf de vraag: wat betekent dit voor Sint Ursula in Horn?
Want onderwijs is geen uitgave die je eenvoudig naar achteren schuift als het financieel tegenzit.
Onderwijs is een investering in de toekomst van onze jongeren en daarmee in de toekomst van Leudal.
Daarom vraag ik de coalitie vandaag om duidelijkheid.
Kan zij garanderen dat de nieuwbouw van Sint Ursula niet wordt vertraagd, uitgekleed of vooruitgeschoven?

Voorzitter,
Dan Zevenellen.
Misschien wel het onderwerp waarop de afstand tussen campagne en coalitieakkoord het grootst is.
Tijdens de verkiezingscampagne gebruikte Ronduit Open grote woorden.
In het verkiezingsprogramma lezen we dat de partij tegen verdere uitbreiding van Zevenellen blijft zolang er geen echte oplossingen komen.
Maar Voorzitter, wat betekent dat nu eigenlijk?
Wat is volgens deze coalitie dan wél een gecontroleerde uitbreiding?
Waar ligt de grens?
Wanneer zegt men nee?
Dat lezen we nergens.
In juli vorig jaar stelde Ronduit Open nog dat Leudal een stevige vuist moest maken richting de provincie.
Tijdens verkiezingsdebatten werd gesproken over zware industrie die voorkomen moest worden.
Over afvalverwerking die hier niet thuishoort.
Over de belangen van omwonenden die jarenlang onvoldoende waren beschermd.
En in een stemwijzer van De Limburger werd nog gesteld dat:
“Ronduit Open is tegen de komst van grootschalige en overlastgevende zware industrie op Zevenellen. Wij vinden dat de gemeente er alles aan moet doen om overlast voor omwonenden te voorkomen’’.
Stichting Duurzaam Zevenellen riep Ronduit Open zelfs uit tot nummer twee die het beste aansloot bij de zorgen van omwonenden.
En twee dagen voor de verkiezingen schreef beoogd wethouder Backus nog dat Ronduit Open tegen grootschalige afvalverwerking op Zevenellen is.
Dat zijn geen nuances.
Dat zijn stevige politieke beloften.
Maar Voorzitter, wie vervolgens het coalitieakkoord openslaat, komt van een koude kermis thuis.
Want van die grote woorden blijft vrijwel niets over.
Geen harde eisen.
Geen nieuwe voorwaarden.
Geen extra waarborgen.
Geen MER.
Geen concrete afspraken.
Geen koerswijziging.
Sterker nog: dit dossier wordt simpelweg neergelegd bij Samen Verder, dezelfde partij die tijdens het debat in Horn nog stelde: “Het gaat er gewoon komen, of u het nu leuk vindt of niet.”
Voorzitter, Ronduit Open spreekt voor de verkiezingen over de allerslechtste optie die je kunt bedenken, over zware industrie die voorkomen moet worden en over afvalverwerking die hier niet thuishoort, maar als je dan dit akkoord presenteert, dan heb je wat uit te leggen.
Dan was de verkiezingsretoriek kennelijk een stuk eenvoudiger dan de bestuurlijke werkelijkheid.
En laten we eerlijk zijn:
Dit is niet het afzwakken van standpunten.
Dit is het inleveren ervan.
Want wat staat er uiteindelijk wel?
Dat bestaande vergunningen worden gerespecteerd.
Dat ontwikkelingen kritisch worden gevolgd.
Dat overlast zoveel mogelijk wordt beperkt.

Voorzitter, dat is niet de stevige vuist die werd beloofd.
Dat is niet het nieuwe beleid dat werd aangekondigd.
Dat is een voortzetting van de bestaande koers.
Maar laten we eerlijk zijn, dan wel voortzetting in verzwakte vorm.
D66 gaat uit van: feiten, meten, handhaven, in gezondheidseffecten en het serieus nemen van cumulatieve effecten.
Maar juist daarom hadden wij verwacht dat een partij die dit dossier terecht zo groot heeft gemaakt tijdens de verkiezingen, nu ook met concretere voorstellen zou komen. En dat gebeurt niet, want het beleid wordt juist verzwakt, en niet versterkt, wat nodig is. D66 is heel benieuwd naar de uitleg van Ronduit Open hierover.

Voorzitter,
Dan het financiële fundament onder dit akkoord.
Misschien wel het belangrijkste punt. Want een fundament, dat ontbreekt nu juist geheel.
Deze coalitie wil vijf miljoen euro teruggeven aan inwoners. 
Dat klinkt sympathiek.
Dat klinkt aantrekkelijk.
Maar dezelfde coalitie presenteert tegelijkertijd een indrukwekkende lijst van investeringswensen:
🧒 preventie in de jeugdzorg.
💸 vroegsignalering van schulden en armoede.
🏟️ aandacht voor verenigingen en accommodaties.
🚲 verkeer, verkeersveiligheid en fietsvoorzieningen.
🚌 openbaar vervoer en bereikbaarheid.
🏫 onderwijshuisvesting en Ursula. 
🌳 openbare ruimte en groenonderhoud 
🏘️ woningbouw en actief grondbeleid.
⚡ netcongestie, energie-infrastructuur en duurzame energieconcepten.

En de vraag die boven dit alles hangt is simpel:
Hoe gaat dit betaald worden?
Want je kunt niet tegelijkertijd een volle investeringsagenda presenteren én miljoenen uitdelen zonder duidelijk te maken wat dat betekent voor de financiële positie van Leudal over enkele jaren.
Juist omdat wij weten dat vanaf 2028 grote financiële uitdagingen op gemeenten afkomen, had D66 hier meer realisme en meer financiële onderbouwing verwacht.
Als we investeringen als preventie in jeugdzorg, betere verkeersveiligheid en werken aan energie van de toekomst écht belangrijk vinden, waarom gebruiken we die 5 miljoen incidentele gelden dan niet als ‘vliegwiel’ om nu in dit soort beleid te investeren, zodat we er richting 2028 gezien beter voorstaan én financieel gezien misschien dan ook geld besparen?
Nu is het geld een cadeautje, ongericht en onduidelijk, en de problemen richting 2028 worden niet aangepakt.

Voorzitter,
Laat ik afronden.
D66 ziet in dit akkoord zeker onderwerpen die wij belangrijk vinden.
Maar goede bedoelingen zijn nog geen goed bestuur.
En daarom blijven wij kritisch.
D66 zal deze coalitie daarom volgen zoals inwoners dat van ons mogen verwachten.
Opbouwend waar het kan. 
Kritisch waar het moet.
Wij zullen deze coalitie niet beoordelen op mooie woorden in de etalage.
D66 zal de daden kritisch controleren, en waar mogelijk eraan mee bouwen.
Dank u wel.