Een democratische gemeente met een solide bestuur







1 Een democratische gemeente met een solide bestuur

“Democratie begint met luisteren naar de zachte stem.
Samen zoeken we naar wat ons verbindt.
Zo bouwen we een gemeente die van iedereen is.”


Jaren voorzichtig begroten hebben resultaat opgeleverd: Venlo staat er financieel gezien goed voor. Maar er zijn ook grote, donkere wolken aan de horizon: er is onzekerheid over hoeveel geld we krijgen van het Rijk. Ook zien we serieuze uitdagingen in het realiseren van onze ambities, vanwege personeelstekorten en (financiële) onderuitputting bij de gemeentelijke organisatie. We zoeken daarom de balans tussen goed passen op de schatkist van de gemeente, en gericht investeren om onze plannen waar te maken.

Daarnaast zien we een democratisch tekort in onze gemeente: we betrekken onze inwoners te weinig bij wat er in de gemeente gebeurt. We zijn liberalen: we vertrouwen in het organiserend vermogen van onze inwoners. We zoeken daarom naar instrumenten en methodes om meer beslisrecht en initiatief bij de inwoners te leggen, in plaats van bij de gemeente.

Ook heeft de gemeente een belangrijke verantwoordelijkheid: voor het uitvoeren van haar taken, maakt zij gebruik van allerhande gegevens van inwoners. Maar welke data heeft de gemeente eigenlijk nodig: verzamelt zij niet meer dan ze nodig heeft? En wie bewaakt hoe en waarom de gemeente dat doet?

Tenslotte is Venlo een internationale gemeente: de relatie met onze Duitse buren is goed, maar nog niet goed genoeg. D66 zet in op versteviging van de internationale samenwerking met Duitse buurgemeenten en Kreisen Zo zorgen we ervoor dat de grens vervaagt en we net zo makkelijk in ons buurland gaan studeren of werken als dat we op en weer gaan om te tanken, een hapje te eten of een dag over de grens heen fietsen. Zo kennen we onze buren, en daarmee leren misschien ook wel een beetje onszelf, beter kennen.

De afgelopen jaren heeft D66 Venlo onder meer de volgende zaken voor elkaar gekregen:

Actief grondbeleid terug als stuurinstrument
D66 zette actief grondbeleid opnieuw nadrukkelijk op de agenda, zodat de gemeente zelf gronden kan aankopen en regie houdt op wat er gebouwd wordt. Dit werd concreet toegepast bij o.a. Venlo-Noord (Canon/Océ).

Strategisch investeren verankerd in het financieel beleid
Mede op initiatief van D66 wordt een groot deel van positieve jaarresultaten structureel gestort in het Strategisch Investeringsfonds (SIF), waarmee Venlo gericht investeert in langetermijndoelen zoals woningbouw, infrastructuur en veiligheid.

D66 maakte bestuurlijke cultuur bespreekbaar.
D66 drong aan op een openbare bespreking van het Rapport Aangenaam over sociale veiligheid en bestuurscultuur. Hoewel dit voorstel geen meerderheid haalde, bracht D66 het onderwerp wél publiek en politiek op tafel.

Daar gaan we mee door. En de komende jaren zetten we ons in voor…

-Venlo staat er ondanks de onzekerheid die er leeft rond het gemeentefonds, goed voor. We geven elk jaar minder uit dan er binnenkomt en houden daarmee geld over. Dit komt doordat we zeer voorzichtig begroten. Vanuit financieel perspectief is dit heel stabiel, maar het is niet uit te leggen dat de inwoners van de gemeente belastinggeld betalen, dat de gemeente vervolgens niet uitgeeft. We houden daarom de wijze waarop we begroten tegen het licht, zodat inkomsten en uitgaven meer in balans komen met elkaar.

– Venlo heeft in de afgelopen periode een Strategisch Investeringsfonds in het leven geroepen. Dit potje wordt gevuld door 75% van de positieve jaarresultaten in dit potje te stoppen. Uit dit potje betaalt de gemeente vervolgens strategische, langetermijndoelen. Hiermee investeren we in onze huizen, wegen, en veiligheid. We blijven op deze wijze gebruikmaken van het

-Strategisch Investeringsfonds. We streven er daarbij naar om zoveel mogelijk van onze positieve resultaten te storten in het Strategisch Investeringsfonds.

-Venlo teert al jaren in op haar eigen vermogen om de lokale woonlasten (OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing) kunstmatig laag te houden. Deze verlaagde lasten zijn gedekt tot en met 2027. Het is dan ook onvermijdelijk dat de woonlasten in de volgende periode zullen stijgen. Wij streven naar kostendekkendheid en onderzoeken een verantwoord groeipad van de stijging van de afvalstoffen.

-We houden vast aan het principe: wie gebruikt of vervuilt, betaalt. We bieden gedifferentieerde tarieven aan voor afvalstoffen die het slecht scheiden van afval belasten, en goed scheiden en recyclen beloont. Dit dempt de stijging van de afvalstoffenheffing wanneer iemand goed afval scheidt.

-We zijn voor de uitbreiding van het lokaal belastinggebied. Dat betekent dat gemeenten meer ruimte krijgen om belasting te heffen en minder afhankelijk zijn van de uitkering van het Rijk. We zullen die lobby richting de VNG uitvoeren.

-Op initiatief van D66 is de gemeente in de afgelopen periode overgegaan tot actief grondbeleid. Dit betekent dat de gemeente zelf gronden koopt om ze te ontwikkelen en daarmee zelf de regie kan houden over wat er op deze grond gebeurt. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkelingen rond het Kazerneterrein en in Venlo-Noord (Océ terrein). Deze positieve resultaten laten de kracht zien van actieve grondpolitiek. We blijven onderzoeken op welke manieren de gemeente op deze manier betrokken kan blijven om grond en/of opstallen aan te kopen en te ontwikkelen.

-Vanwege de krappe arbeidsmarkt zullen we in de toekomst met minder mensen, meer moeten doen. Het is zeer moeilijk om voldoende medewerkers te vinden die de politieke plannen kunnen uitvoeren. Dit zorgt voor projecten die niet doorgaan, en geld dat niet ingezet wordt. Van elke euro die we vandaag niet in kunnen zetten, kunnen we morgen minder kopen. Het is dan ook belangrijk om duidelijk en eerlijk te zijn in wat we wel kunnen doen, en wat we niet kunnen doen. 

-De gemeente stelt erg veel procedurele eisen aan allerhande projecten: het bouwen van huizen, het aanvragen van subsidies, en het verkrijgen van vergunningen en ontheffingen. Om deze procedures te doorlopen is heel veel ambtelijke capaciteit nodig. Het is onhandig om heel streng procedures te handhaven, als je te weinig mensen hebt om dit te doen. Hierdoor vertraagt de gemeente onnodig veel projecten en initiatieven. We kijken kritisch naar welke fases en stappen in gemeentelijke procedures nodig zijn en welke niet; de stappen die niet nodig zijn zwakken we af, of halen we weg.

-De introductie van kunstmatige intelligentie (AI) in de samenleving heeft ook gevolgen voor de gemeenteorganisatie: AI kan een heleboel processen en stappen versimpelen, dienstverlening verbeteren, en informatie toegankelijker maken. We onderzoeken op welke wijzen AI ingezet kan worden om de inwoner, maar ook de ambtenaar te helpen.

-Iedereen verdient gelijke kansen bij het solliciteren. Te vaak spelen naam, leeftijd of achtergrond nog onbewust een rol bij selectieprocedures. Daarom wil D66 Venlo dat sollicitaties bij de gemeente anoniem worden beoordeeld in de eerste ronde. Zo kijken we écht naar talent en ervaring. Dit vergroot de diversiteit en rechtvaardigheid binnen de organisatie.

-Voor elke nieuwe regel, één regel weg. Inwoners en ondernemers ervaren de wirwar aan regels vaak als belastend. D66 Venlo wil dat nieuwe regelgeving altijd gepaard gaat met het schrappen van een bestaande regel. Dit houdt de gemeente wendbaar en voorkomt dat inwoners verdwalen in onnodige bureaucratie. Zo werken we toe naar een overzichtelijke overheid die dienstbaar is, in plaats van dwingend.

-Één overheidsloket voor inwoners. Het moet voor inwoners duidelijk zijn waar ze terechtkunnen met hun vragen. Nu worden mensen vaak van het kastje naar de muur gestuurd. D66 Venlo wil één herkenbaar overheidsloket, fysiek en digitaal, waar inwoners hun zaken kunnen regelen. Zo wordt de dienstverlening vriendelijker en toegankelijker. Dit scheelt tijd, frustratie en onnodige kosten. centrale toegang
De gemeente gaat niet in hoger beroep tegen eigen inwoners. Als een inwoner in het gelijk is gesteld door een rechter, dan moet de gemeente dat respecteren. D66 vindt het onjuist dat de gemeente vaak doorgaat met procederen, ten koste van geld én vertrouwen. Daarom willen we dat Venlo geen hoger beroep meer instelt tegen eigen inwoners, tenzij er zwaarwegende redenen zijn. Dit vergroot de betrouwbaarheid van de overheid. Inwoners staan zo sterker tegenover hun gemeente.

-Introduceren terugstuurbrigade voor brieven van de gemeente die onleesbaar zijn. Veel brieven van de gemeente zijn moeilijk te begrijpen. Dat leidt tot frustratie en soms zelfs tot fouten of gemiste kansen. D66 Venlo wil een “terugstuurbrigade”: inwoners kunnen brieven terugsturen als die te ingewikkeld zijn. De gemeente herschrijft ze dan in begrijpelijke taal. Zo maken we communicatie toegankelijker en menselijker.

-We verminderen externe inhuur van consultants, zetten in op kennis in huis mits kwaliteit, prijs en doorlooptijd in balans zijn. De gemeente huurt dure externe bureaus in voor advies en uitvoering. Dat is kostbaar. D66 Venlo wil meer investeren in eigen medewerkers en expertise. Dat vergroot continuïteit en maakt de gemeente minder afhankelijk van marktpartijen. Zo houden we kennis en kwaliteit duurzaam in huis.

-Recht op vergissen: de burger mag een fout maken, we straffen dit niet meteen af. Iedereen maakt weleens een fout bij het invullen van formulieren of aanvragen. Nu kan dat leiden tot boetes of lange procedures. D66 Venlo vindt dat inwoners het recht hebben om fouten te herstellen zonder direct gestraft te worden. Dat maakt de overheid menselijker en vriendelijker. Samen zoeken we naar oplossingen, in plaats van naar straffen.

-Stagevergoeding voor alle studenten, ongeacht studierichting. Stages zijn een belangrijk deel van leren en ontwikkelen. Toch krijgen niet alle studenten die werken bij de gemeente Venlo een vergoeding, afhankelijk van hun opleiding. D66 vindt dat oneerlijk: iedere student levert waarde tijdens een stage. Daarom willen we een eerlijke stagevergoeding voor iedereen, ongeacht studierichting. Zo maken we stages toegankelijk en betaalbaar voor iedereen.

-We versterken de positie van de raad. De gemeenteraad is het hart van onze lokale democratie. Toch ervaren veel inwoners dat besluiten vaak al grotendeels in het college worden voorbereid. D66 wil de raad meer ruimte geven om vroegtijdig mee te denken en richting te geven. Dat betekent betere ondersteuning, meer eigen initiatiefrecht en een duidelijke rol in het stellen van kaders. Zo wordt de raad echt de plek waar inwoners hun stem terugzien in beleid.

-De gemeenteraad gaat meer buitenshuis vergaderen. De gemeenteraad moet dichter bij de inwoners staan. Daarom wil D66 dat de raad vaker buiten het stadhuis vergadert, bijvoorbeeld in buurthuizen, scholen of bedrijven. Dit maakt de politiek zichtbaarder en toegankelijker. Inwoners ervaren zo direct hoe besluiten worden genomen. Democratie komt dichter bij de leefwereld van mensen.

-Alle vergaderingen worden video en audio toegankelijk. Niet iedereen kan fysiek aanwezig zijn bij vergaderingen van de raad. Daarom willen we dat alle vergaderingen standaard live te volgen zijn via video en audio. Ook moeten ze achteraf terug te kijken of te luisteren zijn. Zo kan iedere inwoner meedoen en zich informeren. D66 vindt dat transparantie de norm moet zijn.

-We voeren het referendum in: te beginnen met niet-correctief, toewerken naar correctief. Grote besluiten raken inwoners direct. D66 Venlo wil dat zij daar vaker rechtstreeks hun stem over kunnen uitbrengen. We beginnen met een raadgevend referendum, waarbij inwoners hun mening geven. Uiteindelijk werken we toe naar een correctief referendum, waarbij inwoners besluiten kunnen tegenhouden. Zo maken we de democratie sterker en participatie betekenisvoller.

-We onderzoeken mogelijkheden tot het verstrekken van buurtbudgetten. Veel goede ideeën ontstaan in buurten, wijken en dorpen zelf. D66 Venlo wil onderzoeken hoe we bewoners budget kunnen geven om projecten in hun wijk uit te voeren. Denk aan het opknappen van een plein of het organiseren van activiteiten. Dit vergroot eigenaarschap en versterkt de sociale samenhang. Zo krijgen buurten de ruimte om zelf vorm te geven aan hun leefomgeving. Nu wordt veel te vaak pas ná de totstandkoming van een idee gekeken hoe het moet worden gefinancierd en dat is niet goed voor het vertrouwen van buurten, wijken en dorpen.

-We onderzoeken opties tot het instellen van een burgerberaad op specifieke onderwerpen. Sommige vraagstukken vragen om brede inspraak en draagvlak. D66 Venlo wil inwoners daarom via burgerberaden laten meepraten en adviseren over belangrijke onderwerpen. Dit zijn groepen die representatief zijn samengesteld, zodat iedereen wordt gehoord. Hun adviezen wegen zwaar mee bij besluiten. Zo zorgen we dat beleid beter aansluit bij wat inwoners belangrijk vinden.

-We introduceren Right to challenge: als de burger of samenleving het beter kan, krijgt deze de opdracht. Inwoners en organisaties hebben vaak goede ideeën om taken slimmer of beter uit te voeren. Met “Right to challenge” krijgen zij de kans om dat daadwerkelijk te doen. Als een buurt bijvoorbeeld het groen beter kan onderhouden, dan krijgt die buurt die opdracht. D66 Venlo wil dit principe vastleggen en stimuleren. Zo benutten we de kracht en creativiteit van de samenleving.

-Open data en transparantieportalen stimuleren de toegankelijkheid van overheidsdata. Inwoners en ondernemers hebben recht op inzicht in wat de gemeente doet. D66 Venlo wil dat zoveel mogelijk gegevens openbaar worden gemaakt via toegankelijke platforms. Denk aan begrotingen, subsidies of vergunningen. Open data maakt het makkelijker om mee te denken en mee te doen. Transparantie versterkt vertrouwen in de overheid.

-We verlagen drempels WOO, verkorten procedures, maken besluiten meer transparant. De Wet open overheid (WOO) geeft inwoners recht op informatie, maar de praktijk is vaak stroperig. D66 Venlo wil procedures versnellen en toegankelijker maken. Informatie moet actief en begrijpelijk beschikbaar zijn, niet pas na lange verzoekprocedures. Zo maken we besluiten transparanter en versterken we controle en vertrouwen. Een open overheid is een sterke overheid.

-We zoeken manieren om lokale democratie toegankelijker te maken, met inwoners als agendavoorstellers, burgermoties, motiemarkt. Veel inwoners voelen dat politiek ver weg staat van hun dagelijks leven. D66 Venlo wil nieuwe vormen introduceren waarbij inwoners zelf onderwerpen op de agenda zetten. Denk aan burgermoties, een motiemarkt of laagdrempelige agendavoorstellen. Zo maken we de lokale democratie opener en meer betrokken. Politiek wordt dan iets wat je samen doet.

-Het college maakt haar besluiten openbaar toegankelijk conform de WOO. Besluiten van het college zijn vaak onvolledig, moeilijk vindbaar of moeilijk te begrijpen. D66 wil dat deze besluiten standaard en volledig openbaar toegankelijk zijn, inclusief de benodigde achterliggende informatie. Dit moet overzichtelijk en digitaal beschikbaar komen. Zo weten inwoners wat er speelt en waarom keuzes worden gemaakt. Transparantie is de basis voor vertrouwen in de politiek.

-We minimaliseren dataverzameling: De gemeente verzamelt alleen de gegevens die strikt noodzakelijk zijn voor de uitvoering van haar taken. Minder gegevens betekent minder risico’s op misbruik of datalekken. Wat de gemeente niet nodig heeft, hoeft ze niet te hebben, en wat ze niet heeft, kan niet gestolen worden. Hierdoor beschermen we de privacy van onze inwoners.

-We onderzoeken Yivi als alternatief voor DigiD: D66 Venlo wil dat inwoners veilig, eenvoudig en met maximale regie over hun eigen gegevens kunnen inloggen bij de gemeente. Yivi waarborgt de gegevensbescherming van inwoners beter dan DigiD. Deze keuze biedt een privacyvriendelijk alternatief dat past bij de waarden van een moderne, open en mensgerichte overheid.

-D66 stelt een Ethiekraad Digitale Stad in: een groep van inwoners, experts en jongeren die meedenkt over de morele en maatschappelijke kant van digitalisering. Zo houden we de menselijke maat in een digitale wereld. Deze commissie houdt ook toezicht op het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie. Technologie wordt eerlijk, transparant ingezet en mag niet discrimineren. In deze ethiekraad nemen inwoners, ondernemers en andere geïnteresseerde partijen deel.

-Een privacyvriendelijke slimme stad: Slimme technologie mag niet ten koste gaan van de privacy. D66 wil dat sensoren in de openbare ruimte geen persoonsgegevens verzamelen, maar uitsluitend anonieme meetdata. D66 is daarnaast tegen de structurele inzet van gezichtsherkenning of andere biometrische bewakingsmiddelen in de publieke ruimte. Iedereen moet zich vrij kunnen bewegen zonder voortdurend gemonitord te worden. Zo kan iedereen privacyveilig over straat.

-Deelname algoritmeregister overheid: Alle algoritmes die de gemeente gebruikt, worden openbaar gemaakt in een online register. Inwoners kunnen daar zien waarvoor ze worden ingezet en welke gegevens erin worden gebruikt. Zo is volledig transparant welke algoritmes de gemeente inzet, en op basis van welke gegevens. Op deze manier kan ook de gemeenteraad actief controleren of de gemeente op basis van deugdelijke algoritmes haar gegevens verwerkt.

-Sterkere beveiliging gemeentelijke IT: Aanvallen van buitenlandse (statelijke) actoren zijn een bedreiging voor onze privacy en onze persoonsgegevens. De beveiliging van onze gemeentelijke systemen moeten daardoor van het hoogste niveau zijn om onze data te beschermen. D66 wil dat Venlo jaarlijks onafhankelijke beveiligingstesten laat uitvoeren. Zo blijven onze systemen bestand tegen hacks, datalekken en digitale sabotage.

-Euregionale blik als uitgangspunt: Venlo is de poort naar Europa. D66 wil dat de gemeente Venlo bij elk nieuw beleid kijkt naar de kansen in de Euregio Maas-Rijn en Rijn-Maas-Noord. Samenwerking met Duitse partners moet standaard worden meegenomen in plannen.

-Grensoverschrijdende mobiliteit: De grens is een mentale, maar geen fysieke barrière. Veel Duitsers en Nederlanders steken dagelijks de grens over om allerhande redenen. Daarom verbeteren we de verbindingen voor fiets, bus en trein tussen Venlo, Kaldenkirchen, Viersen en Düsseldorf. Goed openbaar vervoer over de grens versterkt werkgelegenheid en (koop)toerisme.

-Euregionaal ondernemersloket: Wonen in het ene land, en werken in het andere, is helaas vandaag de dag nog altijd erg ingewikkeld. Het levert veel bureaucratische rompslomp op. D66 wil daardoor dat het loket van het LIOF waar ondernemers terecht kunnen voor informatie over grensoverschrijdende handel, wetgeving en subsidies, door de gemeente beter onder de aandacht wordt gebracht. Zo maken we ondernemen over de grens eenvoudiger.

-Onderwijs zonder grenzen: Onbekend maakt onbemind. Daarom zetten we in op een sterkere samenwerking tussen Venlose scholen en Duitse scholen. Op deze manier leren kinderen en jongvolwassenen aan weerszijden van de grens elkaars taal en cultuur kennen en vervagen we de nationale grenzen. Ook stimuleren we het uitvoeren van uitwisselingen, tweetalig onderwijs en gezamenlijke projecten. Zo bereiden we jongeren voor op een transnationale, Europese toekomst.

-Europese stage- en werkervaring: In de Euregio Rhein-Maas Nord liggen enorme kansen op de arbeidsmarkt. Jongeren uit Venlo moeten makkelijker stage kunnen lopen of werken in Duitsland, en Duitse jongeren in Nederland. D66 stimuleert projecten die grensoverschrijdende loopbanen bevorderen. Zo helpen we jongen zichzelf ontwikkelen, bedrijven aan talentvolle stagiairs, en de gemeente aan internationaal georiënteerde inwoners.
Tweetaligheid als troef: In het weekend wordt er in delen van Venlo meer Duits gesproken dan Nederlands. Dit cultureel- en kooptoerisme is een economische boost van jewelste. We maken daarom van tweetaligheid een kracht van Venlo. D66 ondersteunt initiatieven die Duits en Nederlands in het onderwijs, op werkvloeren en in de publieke ruimte combineren.

-Toerisme zonder grens: We ontwikkelen gezamenlijke toeristische routes langs Maas, Peel en Niederrhein, met gedeelde marketing en informatiepunten. Zo trekken we bezoekers vanuit de regio en daarbuiten, naar Venlo en (internationaal) omstreken.

-Actieve deelname aan Europese netwerken: D66 wil dat Venlo actief deelneemt aan Europese steden- en innovatienetwerken. Zo halen we kennis, middelen en kansen naar onze regio. Ook werken we samen met onze Duitse partners op het gebied van het opzetten en binnenhalen van (Europese) lobbytrajecten. Op deze manier kunnen we een sterkere internationale propositie neerleggen én verbeteren we de relaties met onze Duitse (overheids)partners.