Wat Utrecht zelf kan doen
Dat vraagt om actieve regie, scherpe keuzes en betere samenwerking tussen overheid, netbeheerders, bedrijven en inwoners.
1. Slimmer gebruik maken van het bestaande net
Een deel van de oplossing zit in slimmer gebruik maken van de capaciteit die er al is. Vooral tussen 16:00 en 21:00 is het net zwaar belast, omdat iedereen dan tegelijk thuiskomt. Het helpt als we ons energieverbruik beter over de dag spreiden. Inwoners kunnen daar zelf aan bijdragen door bijvoorbeeld de vaatwasser ’s ochtends aan te zetten in plaats van direct aan het avondeten. Slimme apparaten kunnen hier ook bij helpen, zoals elektrische auto’s die automatisch buiten de piekuren opladen. Utrecht loopt hier al in voorop. Publieke laadpalen leveren tijdens de piekuren op een lagere sterke stroom en met Vehicle-to-Grid wordt overtollige stroom tijdelijk opgeslagen in de accu’s van deelauto’s.
2. Netbewust bouwen
Ook de manier waarop we bouwen speelt een rol. Door nieuwe wijken en huizen vanaf het begin netbewust te ontwerpen, verlagen we de druk op het net. Met slimme energiesystemen en lokale batterijen kan energie worden opgeslagen bij lage vraag en ingezet op piekmomenten. Dat maakt de stad toekomstbestendiger. En in Utrecht hebben we daar in de nieuwbouwwijk Merwede al goede ervaringen mee. Voor D66 blijft woningbouw prioriteit nummer één.
3. Verduurzaming is cruciaal
Om klimaatverandering tegen te gaan is het belangrijk dat we overgaan op duurzame energie. Huizen die goed zijn geïsoleerd verbruiken minder elektriciteit. Om Utrecht leefbaar te houden hebben we met elkaar afspraken gemaakt om klimaatverandering tegen te gaan en om de lucht die we inademen schoner te maken. Maar ook hier zit netcongestie in de weg.
4. Energie lokaal opwekken en opslaan
Hoe meer energie we lokaal kunnen opwekken én gebruiken, hoe minder het bovenliggende elektriciteitsnet belast wordt. Daarom blijft duurzame energie opwekken in Utrecht belangrijk. Doorpakken dus op nieuwe locaties, zoals Lage Weide en Rijnenburg. En met thuis- en buurtbatterijen kunnen we die energie tijdelijk opslaan, zodat we het kunnen gebruiken wanneer de vraag om stroom hoog is.
5. Sneller organiseren en besluiten nemen
Netcongestie is niet alleen een technisch probleem, maar ook een organisatieprobleem. In Nederland doen we vaak tien jaar over de voorbereiding en één jaar over het bouwen. Zo wordt er al meerdere jaren gezocht naar een geschikte locatie voor een nieuw hoogspanningsstation in het noorden van Utrecht. Inmiddels zijn al negen locaties onderzocht en afgevallen. Tennet heeft nu een nieuwe locatie op het oog, maar dan zijn we er nog lang niet. Voor dat de bouw kan beginnen moeten er nog onderzoeken plaatsvinden, ontwerpen worden gemaakt en vergunningen worden aangevraagd. Naar verwachting kan het hoogspanningsstation in 2031 in gebruik worden genomen.
Dat tempo kunnen we ons niet meer permitteren. De gemeente moet daarom actiever regie voeren: partijen bij elkaar brengen, knelpunten oplossen en procedures versnellen. Dus niet alleen beleid maken en toetsen, maar vooral ook organiseren en mogelijk maken.