Brigitte van den Berg over Europees mbo-plan: “Mbo’ers totaal onderschat”

Brigitte, jullie hebben in het Europees Parlement een plan ingediend voor het mbo, waarom hoort zo’n voorstel daar thuis?
“Omdat mbo’ers en vakmensen door de hele Europese Unie tegen dezelfde dingen aan lopen. En als mensen niet over de grens kunnen werken, omdat hun diploma bijvoorbeeld daar niet geldig is, hoe moeten ze dan daar hun dromen waarmaken en hun werk doen? Om een voorbeeld te noemen: Met een Nederlands kappersdiploma mag je in Duitsland niet aan de slag. Daar kan Europa wat aan doen. Omdat het haar in Duitsland echt niet anders is.

Bovendien krijgen we hier rapport na rapport onder ogen over de arbeidsmarkt. Ondernemers zitten met de handen in het haar, omdat ze geen vakmensen kunnen vinden voor hun vacatures. Daar lopen we miljarden mee mis. En als we mensen blijven aanmoedigen om consultant te worden in plaats van bouwvakker, dan wordt dat probleem alleen maar groter. “

Daarom heb je ook mbo’ers aangenomen als stagiairs in het Europees Parlement in plaats van op een bouwplaats.
“Grappig, maar dat is broodnodig. Er wordt hier veel meer over vakmensen gepraat dan met vakmensen. Dat vind ik ondemocratisch. En daarom hebben we het Europees Parlement zover gekregen om mbo-trainees aan te nemen. En de Europese Commissie om hetzelfde te doen. Maar deze volgende stap wordt groter. Ik wil nu muren doorbreken voor álle mbo-studenten.”

Welke muur is dan de eerste die omgaat?
“De muur waar wij onze peilen in ieder geval op gericht hebben is de erkenning van diploma’s. Al jaren worden diploma’s op hbo en wo onderling erkend binnen Europa. Voor het mbo is dat niet geregeld. De Europese Commissie wil dit najaar met een pakket komen om het makkelijker te maken voor mensen met de nodige kennis en kunde om daar te gaan werken waar het nodig is. Mijn voorstel wordt het startschot van het Europees Parlement daarvoor. Daarom leg ik deze verwachting heel nadrukkelijk neer bij de Commissie.”

Is het probleem dat de Europese Commissie ziet voor de arbeidsmarkt dan opgelost als mbo-diploma’s overal geldig zijn?
“Daarmee zijn we er nog niet. Daarom stellen we een heel pakket aan maatregelen voor om de problemen van vakmensen op de arbeidsmarkt op te lossen. Dat begint bij erkenning en eindigt inderdaad op de arbeidsmarkt.

We willen met ons allen heel veel. Dat we veilig zijn. Dat we de energierekening kunnen betalen met groene energie van eigen bodem. Huizen om in te wonen. Maar we missen de mensen om dat te doen. Daarnaast, ik zie niet alleen maar een probleem. Ik zie vooral een enorme gemiste kans doordat we mbo’ers niet de positie geven die ze verdienen.”

Welke kansen missen we dan?
“De Rotterdamse denker Erasmus zei ooit: ‘Jonge mensen zijn de hoop van een land.’ Dat vind ik een mooie gedachte. Zij hebben het straks voor het zeggen en we doen het voor hen. En ik zie het ook telkens als ik met mbo-studenten praat. De passie voor hun vak, het enthousiasme om aan de slag te gaan. Ze worden totaal onderschat. En tegengewerkt. Er zijn verzekeringen waar je als mbo’er meer betaalt. Kroegen waar je niet binnenkomt. En zelfs mbo’ers zelf zijn in meerderheid niet trots op hun opleiding. Dat kan toch anders?

Dat begint ook met hoe je over mensen praat en hoe je ze waardeert. Zelfs organisaties die het met me eens zijn hebben het vaak over vakmensen alsof het groene cijfertjes in een economisch rapport zijn. Als we hen nou eens de volle waardering en alle kansen zouden geven. Een terecht salaris. Als we zouden stoppen met praten over ‘hoger’ en ‘lager’. Stel je eens voor wat we dan kunnen bereiken.”

Wat een mooie gedachte. Is het niet dezelfde Erasmus waar het Europese uitwisselingsprogramma voor studenten naar is vernoemd?
“Ja, en daar hebben ze de boodschap ben ik bang nog niet begrepen. Slechts zo’n 7% van de mbo-studenten studeert een tijd in het buitenland. Op het hbo en wo is het een kwart. Daar ligt een gigantische kloof tussen. Niet alleen als getal, hé. Maar ook letterlijk, die mensen spreken elkaar nauwelijks. Volgens het boek Diploma Democratie heeft 87% van de mensen met een master van de uni geen enkele betekenisvolle relatie met iemand zonder universitair diploma. Dan leef je dus in een totale bubbel. Ik wil die bubbel laten knappen.

Er wordt steeds aangemoedigd om door te studeren, te stapelen. Alsof je boekenkast bepaalt hoe goed je bent als mens. Volgens mij zijn er genoeg mensen die we beter uit de boekenkast kunnen trekken en als praktijkstage in een bouwkeet kunnen zetten om wat te leren van elkaar en van de wereld.”

We hadden het over Erasmus.
“Ja, naar het buitenland gaan met Erasmus is een fantastische kans om meer over de wereld en jezelf te leren. Maar dat is nog altijd elitair. Ik chargeer een beetje, maar we sponsoren nu wel het diplomatenkind en niet degene die vroeger nooit op vakantie kon. Terwijl een tijdje in het buitenland je zoveel op kan leveren.

Daarom vind ik het ook volstrekt onrechtvaardig dat Erasmus+ wel weggelegd is voor studenten aan de universiteit, maar nauwelijks voor mbo-studenten. Wat mij betreft komt straks van iedere twee Erasmus-gangers er één van het mbo.”

Lees hier meer over het plan.