Waanzin is steeds opnieuw hetzelfde doen en dan een andere uitkomst verwachten

Voorzitter, Raadsleden, Dames en Heren. Zo voelt het helaas te vaak in de gemeenteraad. We zijn hier vanavond opnieuw te vergaderen, terwijl de werkelijkheid buiten deze muren gewoon doorgaat. We produceren een overvloed aan moties en voeren ellenlange debatten met de nodige politieke hijgerigheid, terwijl onze inwoners simpelweg snakken naar rust en een overheid die naast hen staat. Initiatieven buitelen in deze raad over elkaar heen en we horen hoe de gemeentelijke organisatie piept onder de werkdruk. Vandaag deelt D66 geen beleefde complimenten uit. Het roer moet om. En dat begint bij de basis. Naar rust in de tent. Politiek mag weer een beetje saai worden.

Wat is dan de koers van D66? Vanuit welke bril kijken wij naar dit college? Wij richten ons op drie speerpunten de komende periode.

Ten eerste: we moeten investeren in de toekomst. Investeren in de toekomst betekent voor D66 in de eerste plaats: investeren in mensen en gemeenschappen. D66 kijkt, en dat mag geen verrassing zijn, naar het onderwijs. Hierbij ligt voor ons de prioriteit bij het realiseren van twee familiescholen in Bilthoven-Zuid en Maartensdijk. De school als het hart van de wijk. Een brede school waar onderwijs, sport, cultuur en zorg bij elkaar komen. Een plek waar we achterstanden vroegtijdig signaleren, waar kinderen veilig kunnen opgroeien en waar we naar hen omkijken. Volgens ons leidt dit tot échte gelijke kansen, zodat er geen enkel kind langs de zijlijn staat. Hierbij moeten we vooral ook met onze jeugd blijven praten. Gelukkig hebben we recent besloten tot de inrichting van een jongerenraad, zodat we hun stem echt serieus kunnen nemen. Daarnaast moeten we volgens D66 in deze roerige tijden vol inzetten op gemeenschappen. En u zal het misschien niet van D66 verwachten, we zijn op onderdelen doorgeslagen met individualisering. De weerbaarheid en zelfredzaamheid van onze inwoners, vraagt om sterke gemeenschappen, zodat zij klaar zijn voor onverwachte tegenslagen en wegvallen van zekerheden. We zagen recent hoeveel impact het heeft als mensen niet het water uit de kraan kunnen drinken. We zijn dan ook blij dat dit college hier een burgerberaad voor gaat inrichten, en we zien hierin ook een actieve rol voor onze gebiedsmakelaars. En wij zullen dan ook initiatieven steunen uit de samenleving.

Investeren in de toekomst betekent voor D66 ook de basis op orde brengen. Het leven start immers met een fijne plek om te wonen. Een plek om in op te groeien, tot rust te komen en waardig oud te worden. Vanuit D66 zijn we dan ook blij dat we met dit college gestaag doorgaan met het bouwen van woningen in gemengde wijken, zoals in de Spoorzone, langs de Utrechtseweg, op de Schapenweide, in Maartensdijk en op termijn ook op Weltevreden. En die basis vraagt ook om levendige kernen, met een bloeiend cultureel leven en een innovatieve economie. Onze kracht zit hierbij in de niches: onze middenstand, onze unieke streekproducten, onze hoogwaardige life sciences en de vele initiatieven van inwoners. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de Kunstmarkt, Gluren bij de Buren en het Bilthoven Klassiek Festival. We moeten er hierbij voor waken dat we een kopie willen zijn van Utrecht, Zeist of Amersfoort. Laten we wat onze gemeente uniek maakt en onze middenstanders en life sciences koesteren.

Daarnaast blijft D66 doorgaan met investeren in het klimaat. Klimaatverandering is de realiteit van nu. De extremen vliegen om de oren, denk alleen al aan deze zomer. We zien de verdroging van onze bossen op de Heuvelrug en we ervaren wateroverlast in Hollandsche Rading. We móéten ons aanpassen, en ook de natuur moet de ruimte krijgen om mee te veranderen. Technologisch en financieel kan dit gelukkig ook. Alle kennis en innovaties liggen op de plank en zijn inmiddels spotgoedkoop. Denk aan hoe hard de prijzen van zonnepanelen, batterijen en windenergie de afgelopen jaren zijn gedaald. En die netcongestie? Dat kunnen we prima aan, mits we durven te kiezen voor slimme, innovatieve oplossingen en stoppen met praten. En vergeet hierbij ook niet onze boeren. Zij verdienen, zoals de Nationale Ombudsman gisteren benadrukte, een menselijke insteek en een duidelijke consistente lijn vanuit gebiedssamenwerking. Hier kunnen we ons helemaal in vinden.

Nummer twee: in De Bilt moet iedereen zichzelf kunnen zijn. Inclusie is helaas nog steeds geen vanzelfsprekendheid. We moeten hier elke dag voor vechten. D66 maakt zich dan ook grote zorgen over de landelijke achteruitgang LHBTIQ+-acceptatie. Laat De Bilt hier een voorbeeldfunctie bieden. Ook moeten we de veiligheid en economische zelfstandigheid van vrouwen garanderen, zowel op straat als achter de voordeur. We zijn dan ook enorm blij met de blijvende inzet en aandacht van de Soroptimisten in onze gemeente. Orange the World! En we moeten pestgedrag op onze scholen koste wat het kost uitbannen. Pesten is geen ‘fase die er nu eenmaal bij hoort’, voor als je net iets anders bent dan de rest. Pesten laat diepe trauma’s na die sommige kinderen hun hele verdere leven met zich meedragen.

In dat licht moeten we ook kritisch naar onze jeugdzorg kijken. We moeten durven stoppen met overbehandelen en de drang om elk natuurlijk gedrag direct te medicaliseren. Laten we normaliseren en vol inzetten op preventie. Niet ieder dipje is een stoornis. Een kind dat druk of hoogbegaafdheid is, hoeft niet direct in een zwaar medisch hulptraject te worden geduwd en een stempel krijgen. Als inmiddels bijna één op de zes kinderen per jaar in onze gemeente een vorm van jeugdzorg krijgt, dan faalt niet het kind, maar dan falen we als samenleving. Waar is de schouder voor het kind om gewoon op uit te huilen? Waar is het luisterend oor om dagelijks verdriet mee te delen zónder dat er direct een etiket op wordt geplakt?

Jezelf kunnen zijn betekent ook dat we onze humanitaire verantwoordelijkheid niet langer voor ons uitschuiven. We gaan met dit college eindelijk asielzoekers opvangen in De Bilt. We gaan de lusten en de lasten eerlijk over de gemeente verdelen. En ja, D66 blijft hierin een open vizier houden voor alle locaties, inclusief het Berg en Bosch-terrein. En dat doen we dit met een realistische blik: we kijken scherp naar de draagkracht van de wijk waar een asielzoekerscentrum komt en we zetten ons onvoorwaardelijk in voor onderwijs en werk vanaf dag één. Integratie is niet sluitpost, maar de start voor een nieuw leven, ongeacht je afkomst.
Investeren in de toekomst betekent voor D66 ook de basis op orde brengen. Het leven start immers met een fijne plek om te wonen. Een plek om in op te groeien, tot rust te komen en waardig oud te worden. Vanuit D66 zijn we dan ook blij dat we met dit college gestaag doorgaan met het bouwen van woningen in gemengde wijken, zoals in de Spoorzone, langs de Utrechtseweg, op de Schapenweide, in Maartensdijk en op termijn ook op Weltevreden. En die basis vraagt ook om levendige kernen, met een bloeiend cultureel leven en een innovatieve economie. Onze kracht zit hierbij in de niches: onze middenstand, onze unieke streekproducten, onze hoogwaardige life sciences en de vele initiatieven van inwoners. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de Kunstmarkt, Gluren bij de Buren en het Bilthoven Klassiek Festival. We moeten er hierbij voor waken dat we een kopie willen zijn van Utrecht, Zeist of Amersfoort. Laten we wat onze gemeente uniek maakt en onze middenstanders en life sciences koesteren.

Daarnaast blijft D66 doorgaan met investeren in het klimaat. Klimaatverandering is de realiteit van nu. De extremen vliegen om de oren, denk alleen al aan deze zomer. We zien de verdroging van onze bossen op de Heuvelrug en we ervaren wateroverlast in Hollandsche Rading. We móéten ons aanpassen, en ook de natuur moet de ruimte krijgen om mee te veranderen. Technologisch en financieel kan dit gelukkig ook. Alle kennis en innovaties liggen op de plank en zijn inmiddels spotgoedkoop. Denk aan hoe hard de prijzen van zonnepanelen, batterijen en windenergie de afgelopen jaren zijn gedaald. En die netcongestie? Dat kunnen we prima aan, mits we durven te kiezen voor slimme, innovatieve oplossingen en stoppen met praten. En vergeet hierbij ook niet onze boeren. Zij verdienen, zoals de Nationale Ombudsman gisteren benadrukte, een menselijke insteek en een duidelijke consistente lijn vanuit gebiedssamenwerking. Hier kunnen we ons helemaal in vinden.

Tot slot punt 3: eenvoudige en betrouwbare overheid voor onze inwoners. Laten we eerlijk zijn. Onze inwoners, verenigingen en ondernemers lopen te vaak vast in een woud van regelzucht en onduidelijke procedures in de gemeente. Het moet makkelijk worden om een klein buurt- of sportevenement te organiseren of een duurzaam bedrijf op te bouwen. Het moet makkelijker om samen met ambtenaren projecten van de gemeente tussentijds te verbeteren, zoals we eerder deze week bespraken in Westbroek. En ook voor projectontwikkelaars moeten regels eenvoudiger. We zijn dan ook blij dat we met dit coalitieakkoord kleinere projecten sneller door kunnen. En laten we ophouden met alle besluiten en procedures dicht te timmeren vanuit wantrouwen en laten we kiezen voor vertrouwen én voor de expertise van onze eigen ambtenaren. En zo veel sneller opvolging geven aan geluiden uit de maatschappij. Ik denk aan de discussie rond de agrarische windmolens. Er moet een einde komen aan de risico-regel-reflex. Minder juridificering, meer de menselijke maat.

Daarnaast willen we dat onze inwoners en bedrijven proactief, toegankelijk en begrijpelijk worden geïnformeerd over projecten, meldingen en vergunningen in hun buurt. Dit zien we idealiter met een omnichannel-strategie. Het is werkelijk van de zotte. We weten tegenwoordig op de minuut nauwkeurig waar ons online bestelde pakketje uit Duitsland rijdt. Maar de status van een gemeentelijke vergunning? Dat is een complete black box. Dat móét anders. We zijn dan ook benieuwd hoe het staat met de uitvoering van onze motie.
Maar goede dienstverlening betekent ook dat we als gemeenteraad ook naar onszelf moeten kijken. We zijn te veel met onszelf bezig. De ambtelijke organisatie piept en kraakt onder de werkdruk. En dat komt ook door de politieke die we hier bedrijven. Onze politiek blinkt helaas uit in hijgerigheid en scoringsdrang. Alles voor een snelle kop in de lokale krant, een populair bericht op de socials, of om ophef te creëren in appgroepen. We zagen het afgelopen week nog, en ik ga nu bewust niet de onderwerpen bij naam benomen. Laten we deze hijgerigheid gaan weren uit dit gemeentehuis en de focus leggen op de inhoud, vrij van politieke frames. Laten we kiezen voor een politieke die een beetje saai is.

Een beetje saai betekent voor D66: kiezen voor kwaliteit boven snelheid. Stoppen met het indienen van moties en amendementen op het allerlaatste moment. Stoppen met het nemen van besluiten waarvan we de consequenties voor de gemeentefinanciën, onze ambtenaren en de inwoners niet kunnen overzien. Onze inwoners zijn hier namelijk altijd de dupe van. Ik denk even terug aan het debacle rond het beschermen van de groene doorzichten in Bilthoven Noord. Om de kwaliteit van onze besluitvorming te beschermen, trekt D66 daarom een heldere grens: moties en amendementen die pas tijdens het debat worden ingediend en waarvan de financiële of personele gevolgen niet deugdelijk zijn getoetst, kunnen in principe niet op onze steun rekenen. We vragen het college dan ook om de consequenties altijd helder te communiceren. En als dat op korte termijn niet mogelijk is, adviseren we het college om dergelijke voorstellen te ontraden, zodat we ze op een later moment rustiger, en met de feiten op tafel, kunnen bespreken. Gelukkig zagen we deze lijn afgelopen dinsdag ook al bij het college rond Westbroek. Daarom ook een oproep aan ons allen, dien tijdig moties en amendementen in. Dat helpt al enorm veel.

Een beetje saai betekent ook dat onze gemeentelijke begroting snel weer gezond moet worden. De stijgingen in de jeugdzorg en de teruglopende rijksmiddelen dwingen ons tot moeilijke keuzes. Wij willen onze toekomstige generaties niet opzadelen met hoge schulden, zeker niet in tijden van oplopende rentes. Dat betekent concreet dat we minimaal gebruikt gemeentelijk vastgoed snel moeten afstoten en kritisch moeten durven snijden in de lopende uitgaven. En daarbij hoort helaas ook een stijging van de OZB.

En tot slot nog een oproep aan het college. Wethouders, jullie zijn lokaal het gezicht van de overheid. En neem hier bewust je tijd voor, in de waan van de dag is dat vast niet altijd even makkelijk. Laat je veel zien in de samenleving. Stap op je fiets en ga het gesprek aan met de inwoners en bedrijven van Westbroek, Maartensdijk, Groenekan, Hollandsche Rading, De Bilt en Bilthoven. Ook als het druk en moeilijk is. Je krijgt er energie van!

Voorzitter, D66 kiest voor een toekomst waarin iedereen zichzelf kan zijn. Waar de overheid eenvoudig en betrouwbaar is. En ja, waarin de politiek weer een klein beetje saai mag zijn.