Reactie D66 op advies verkenner

Tijdens de raadsvergadering 6 mei was dit de reactie van D66 fractievoorzitter Rard Metz op het adviesrapport van de verkenner:

Van duidelijke richting naar onduidelijk proces
Het oorspronkelijke advies was helder: een coalitie van PRO, VVD en D66. Een combinatie die – of je het ermee eens bent of niet – inhoudelijk te duiden was en recht deed aan de breedte van de uitslag. Maar vervolgens trekt de VVD zich terug met de kwalificatie dat deze combinatie “te links-progressief” zou zijn.

En dan gebeurt er iets opmerkelijks.

In plaats van dat die constatering wordt getoetst, besproken of verdiept — bijvoorbeeld door het gesprek tussen VVD en D66 te organiseren — wordt het advies aangepast. Niet op basis van nieuwe inhoudelijke inzichten, maar op basis van een politiek signaal van één partij. Dat roept een fundamentele vraag op: wie bepaalt hier de richting van de formatie?

Een coalitie bouwen op beeldvorming
De kwalificatie “te links-progressief” is een zwaar politiek oordeel. Uit het rapport blijkt dat dit beeld niet voor het verschijnen van het definitief advies gezamenlijk is besproken of getoetst. Wij herkennen ons hier in ieder geval niet in en het is ook niet met ons besproken na de beschreven wending in het rapport.

Het spreekt voor zich dat we graag aan boord zijn met de onderhandelingen en het ook logisch vonden dat we in eerste instantie wél in het advies zaten. We voelen verwantschap aan beide zijden en zijn goed in staat om de verbinding te maken tussen de liberale VVD en het progressieve PRO. D66 Culemborg is een sociaal-liberale partij die belang hecht aan vrijheid en de kracht van de mensen, gemeenschapskracht. Ook zijn we  een progressieve partij.

Als we uiteindelijk niet mee-onderhandelen dan accepteren we dat, dat hoort bij dit proces. Maar wat hier is gebeurd vinden we verwonderlijk en opmerkelijk. Want als we coalities gaan vormen op basis van beelden over elkaar, in plaats van gesprekken met elkaar, dan bouwen we geen stabiel bestuur — dan bouwen we op aannames. En dat is precies wat we níet nodig hebben, gezien de grote opgaven die in het rapport zelf worden geschetst.

Een wankele basis voor stabiliteit
De verkenner benadrukt het belang van stabiliteit en een robuust bestuur. Het voorgestelde pad — starten met alleen PRO en VVD — levert op dit moment slechts 12 zetels op. Dat is:

De kleinst mogelijke meerderheid
Politiek kwetsbaar
En voor een gewenste brede steun afhankelijk van een derde partij die niet nodig is voor die meerderheid

Dat is een vreemde constructie.

– Want wat betekent dat voor die derde partij?
– Wordt die een volwaardige partner?
– Of een partij die “later mag aanschuiven” bij een akkoord dat al grotendeels vastligt?

Dat schuurt met alles wat in het rapport wordt gezegd over; gelijkwaardigheid, vertrouwen en bestuurlijke volwassenheid.

De volgende fase
En dan staan we nu in het proces voor de volgende stap. De feiten liggen er nu voor zoals ze zijn. Ik denk dat de constatering in de slotalinea van het verslag van de verkenner de juiste is. Hier wordt het volgende gezegd: “…De verkenningsfase laat zien dat er een breed gedeeld besef bestaat dat bestuurlijke stabiliteit en een volwassen bestuursstijl minstens zo belangrijk zijn als inhoudelijke overeenstemming.”

Ook geven de partijen die gaan starten met de volgende fase nadrukkelijk aan, de raad een heldere positie te willen geven Wij hebben nu dus te maken met een recente ervaring en een voornemen. Wij zien dat hier nog een brug te slaan is. Aan de ene kant hebben we de ervaring dat het oordeel over elkaar in plaats van het gesprek mét elkaar een doorslag gaf om het advies aan te passen en de nu nog onduidelijke positie van de derde partij. Aan de andere kant horen we de uitgesproken intenties en bedoelingen waarin wordt gesproken over gelijkwaardigheid, vertrouwen en bestuurlijke volwassenheid.

We vragen om die reden aan PRO en VVD of ze bereid zijn om gehoor te geven aan onze oproep om :

– Het echte inhoudelijke gesprek te voeren
– Partijen tijdig en op basis van gelijkwaardigheid op basis van een inhoudelijk gesprek te betrekken
– Te bouwen aan een coalitie die niet alleen mogelijk is, maar ook houdbaar.

Door nu deze helderheid te scheppen voorkomen we naar onze mening politiek geharrewar in een latere fase

D66 wil dat er vaart wordt gemaakt met de volgende stappen. Er is namelijk behoefte aan een breed gedragen bestuur, met vertrouwen en stabiliteit en met een duidelijke inhoudelijke basis.

Dan is het logisch dat je:

– Zo snel mogelijk meerdere partijen betrekt
– Beeldvorming met elkaar bespreekt
– Partijen en uitgangspunten toetst op gedeelde waarden

En voorkomt dat je start met een smalle en kwetsbare basis

Wij zijn niet tegen het zetten van een volgende stap, maar wél tegen het zetten van de verkeerde stap. Een formatie die begint met uitsluiting, gebaseerd op onbesproken beeldvorming, en met een minimale meerderheid, is geen recept voor stabiliteit. We moeten vooruit en we voelen aan dat PRO en VVD de goede kant op willen.

D66 is een progressieve sociaal-liberale partij die uitgaat van vertrouwen en mógelijk maken. We zullen dan ook de volgende stap in het proces steunen, net zoals we de motie zullen steunen. Culemborg vraagt om bestuur en niet om politiek geharrewar. D66 heeft hierin wel de duidelijke oproep zoals zojuist verwoord namelijk het echte inhoudelijke gesprek te willen voeren, het tijdig, op basis van gelijkwaardigheid en inhoud betrekken van partijen om daarmee te bouwen aan een coalitie die houdbaar is.

De vraag aan PRO en VVD is of zij onze oproep steunen en mee zullen nemen in de gesprekken met de Informateur zodat deze herkenbaar en herleidbaar terug zullen komen in het verslag op 28 mei. Want dat is wat Culemborg nodig heeft

Reactie tweede termijn
Bij de verkiezingen in maart hebben de Pro en VVD de steun gekregen van de stad. Wij waarderen het dat deze 2 partijen hun nek uitsteken en eerst met elkaar in gesprek gaan om te kijken of de inhoudelijke verschillen te overbruggen zijn. Dat deze partijen, elk met hun achterban dit doen in het belang van de stad, dat waarderen wij. Daar waar meningen uiteenlopen is en blijft het belangrijk om de verbinding te zoeken. Vanavond is er veel gesproken over de samenwerking in de raad. Dat is niet alleen Pro en VVD, we moeten ook naar onszelf kijken. Hoe gaan wij de samenwerking zoeken, op inhoud! om zo dat te doen wat het beste is voor onze stad, onze inwoners.

Aldus fractievoorzitter Rard Metz

Bekijk de volledige vergadering terug via:
Agenda Culemborg – Raadsvergadering woensdag 6 mei 2026 19:30 – 22:00 – iBabs Publieksportaal