‘Kernenergie biedt kansen, maar er zijn ook risico’s’
Bas van der Reest, D66 fractievoorzitter in Middelburg, over de landelijke plannen voor twee nieuwe kerncentrales in Zeeland.
Interview door Carina Kralt-Bos
Zijn de leden van D66 Middelburg voor of tegen kernenergie?
‘De meningen lopen uiteen: we hebben leden die geen bezwaar hebben, maar ook felle tegenstanders. En dan is er nog een groep daartussen: ze zien de voordelen, maar ook de gevaren. Dit zien we ook onder de Zeeuwse bevolking, hoewel het aantal voorstanders toeneemt. Zo was in 2023 veertig procent voor kernenergie, en in een recentere enquête bleek dit opgelopen te zijn tot 57 procent. Met de fractie en afdeling hebben we diverse themasessies en discussies met elkaar gevoerd, maar daar blijven de meningen sterk verdeeld. Daarom hebben we in Middelburg besloten geen uitgesproken standpunt in te nemen. Als raadsfractie hebben we een beperkte invloed op de vraag óf de kerncentrale komt; onze focus ligt er daarom op hoe een eventuele komst daadwerkelijk kan bijdragen aan de Zeeuwse belangen. Denk aan landschappelijke inrichting, energiezekerheid, het verhelpen van netcongestie en een
financiële impuls. Onze inzet en standpunten richten zich juist daarop en respecteren ieders persoonlijke mening over de vraag of je überhaupt een centrale moet willen.’
Wat is de stand van zaken in Zeeland omtrent kernenergie?
‘De kerncentrale in Borssele dateert van 1973 en blijft in principe open tot 2033. Daarom moeten we nu al voorsorteren op de toekomst en nadenken over de eventuele vervanging. De vraag naar energie is hoog en zal de komende jaren verder toenemen. We zien nu al dat bedrijven die zich in Zeeland willen vestigen door een gebrek aan ruimte op het energienet in de wachtkamer zitten. Voor heel Nederland dreigt een energietekort en onze energiezekerheid wordt bedreigd, zo waarschuwt ook het rapport-Wennink. De energievraag van de toekomst dwingt ons om kernenergie te overwegen.’
Bovenop de verlenging van de levensduur van Borssele stelt het kabinet ook de bouw van nieuwe kerncentrales voor, onder andere in Zeeland. Je zou ook kunnen zeggen: daar staat al een kerncentrale, dus waarom daar nog meer?
‘Zeeland is een logische plek voor kernenergie. Ten eerste omdat er al een kerncentrale staat, en vanwege de gunstige ligging bij het water. Ten tweede is Zeeland ook de ‘stekker’ van veel windparken op de Noordzee. De stroom komt hier naar binnen en wordt naar elders vervoerd – de infrastructuur ligt er dus al. Voor dit gebied staan er minimaal één en maximaal twee centrales gepland. Het gaat om nieuwe en kleinere modellen vergeleken met die in Borssele. Dat
maakt dat niet alleen Borssele een mogelijke optie is, maar bijvoorbeeld ook Terneuzen. De techniek heeft sinds 1973 niet stilgestaan, maar het is en blijft wel kernenergie.’
Hoe bedoel je?
‘Kernenergie biedt kansen, maar er zijn ook risico’s. Wat te denken van het kernafval? En de veiligheid? Het gebeurt niet vaak, maar als er iets misgaat dan gaat het ook écht goed mis. Dat heeft grote negatieve gevolgen voor de omgeving en de mensen. Elke Zeeuw houdt daar in zijn achterhoofd rekening mee. Het is ook de reden dat ieder huishouden jodiumtabletten op een prominente plek in huis
heeft. Mensen van buiten schrikken altijd even als ze dat zien, maar voor ons is het de dagelijkse gang van zaken.’
Hoe zien de Zeeuwen de komst van nieuwe kerncentrales
eigenlijk: meer als kans of bedreiging?
‘Uiteindelijk meer als kans. Ik denk dat het overgrote deel van de inwoners wel beseft dat we een belangrijke rol kunnen vervullen in de energievoorziening voor Zeeland en daarbuiten. En naast energie levert een kerncentrale ook banen op. De provincie Zeeland is behoorlijk vergrijsd. Willen we onze voorzieningen zoals scholen, winkels en ziekenhuizen op peil houden, dan moet er dus meer werkgelegenheid komen. Dan komen in het verlengde daarvan
ook nieuwe inwoners: er is berekend dat de komst van nieuwe kerncentrales uiteindelijk voor een toename van zo’n tienduizend inwoners zorgt, verdeeld over de provincie. Dit betekent ook dat er een bouwopgave is van extra huizen en voorzieningen. En dan is er nog de zorg dat Zeeland straks alleen de lasten gaat dragen als alle opgewekte energie elders in Nederland terechtkomt.’
Maar hoe bouw je dan aan draagvlak bij de Zeeuwen?
‘Hoe je het ook wendt of keert: kernenergie wekt emotie op. Mensen halen hun informatie van het internet. Iedereen komt op wat anders uit en heeft zo zijn eigen ‘waarheid’. Daarom organiseerde de afdeling in januari vorig jaar een informatiebijeenkomst voor inwoners. Het doel was om een goed gesprek te voeren met experts over kernenergie, kerncentrales en de energietransitie. Het was een groot succes: de zaal was overvol waardoor tientallen mensen in de stromende regen voor een dichte deur stonden. We hebben niet
iedereen op dezelfde lijn gekregen, maar wel door eenzelfde bril laten kijken. En dat is ook belangrijk.’
Wat heb je dan verder nodig van de landelijke politiek
– van de landelijke D66-fractie en van de minister?
‘We tasten nu alweer een tijdje in het duister. De discussie kwam een paar jaar geleden in een stroomversnelling toen Rob Jetten minister van Klimaat en Energie was. Het ministerie heeft toen samen met de provincie voor het eerst een participatietraject in gang gezet. Het doel was naast burgers informeren ook antwoord te krijgen op vragen als ‘wat zijn de grootste zorgen?’, ‘wat vinden jullie belangrijk?’ en ‘wat
moet er voor jullie gebeuren om het behapbaar te houden?’. Er is toen een pakket gepresenteerd. Dit is in Borssele en omgeving goed geland. Maar toen viel in juli 2024 het kabinet-Rutte IV en kwam
het kabinet-Schoof. Sindsdien bleef het stil vanuit Den Haag. De laatste berichten zijn dat de keuze op Terneuzen is gevallen en niet meer Borssele. We dachten dat die race gelopen was, maar niets blijkt minder waar. Het is volstrekt onduidelijk waar het proces nu staat. We hebben dus snel perspectief nodig, dan pas kunnen we echt aan de slag. Onze taak als lokale politici is om goede voorwaarden voor de Zeeuwen te realiseren. Ons uitgangspunt is dat kernenergie ondersteunend moet zijn aan de Zeeuwse economie, cultuur en maatschappij. We hopen dus dat het nieuwe kabinet-Jetten snel verder gaat waar minister Jetten destijds gebleven was. Aan de slag!’
Lokaal ideaal: Kernenergie
Interview is door Carina Kralt-Bos