Een nieuwe raadsperiode begint vaak met frisse ambities en plannen voor de toekomst. Ook wij zijn deze periode gestart met ideeën over hoe we onze gemeente verder willen ontwikkelen en wat we belangrijk vinden voor onze inwoners. Maar ambities krijgen pas echt betekenis als we ook nadenken over de keuzes die nodig zijn om ze waar te maken. Juist nu de financiële ruimte de komende jaren waarschijnlijk kleiner wordt, komt die vraag nadrukkelijk op tafel: wat vinden we belangrijk, wat willen we behouden en waar willen we in investeren? Kortom: wat voor gemeente willen we zijn?
Inmiddels is het nieuwe college alweer bijna vier maanden aan de slag. Sinds het zomerreces werken we vooral aan de begroting voor 2027 en de jaren daarna. Daarin willen we natuurlijk ook de ambities uit het nieuwe raadsprogramma een plek geven. Denk aan woningen voor jongeren, goede speeltuinen en scholen, maar ook aan biodiversiteit en weerbaarheid.
Mooie en belangrijke ambities. Tegelijkertijd weten we dat we die de komende jaren waarschijnlijk met minder geld moeten realiseren. Hoeveel minder precies, hangt mede af van de keuzes die het Rijk maakt. Maar het is verstandig om ons daar nu al op voor te bereiden.
Als we onze begroting ook de komende jaren gezond willen houden, hebben we grofweg vier knoppen om aan te draaien. We kunnen de inkomsten verhogen, bijvoorbeeld via de lokale belastingen. We kunnen efficiënter en scherper werken. We kunnen voorzieningen versoberen of ambities bijstellen. En we kunnen tijdelijk geld uit onze reserves gebruiken.
En daar zit het dilemma. Want als je aan de ene knop niet of nauwelijks wilt draaien, zul je aan een andere knop des te meer moeten draaien. Lage lasten voor onze inwoners, alle voorzieningen behouden, al onze ambities uitvoeren én onze reserves intact laten: dat kan simpelweg niet allemaal tegelijk.
Dat raakt ook heel direct aan mijn eigen portefeuille, met voorzieningen als sportaccommodaties, bibliotheken en ontmoetingsplekken, en beleid op het gebied van cultuur, jeugd, gezondheid en welzijn. Dat klinkt misschien nog wat abstract, maar daarachter gaan heel concrete vragen schuil. Kunnen kinderen straks nog dicht bij huis sporten? Blijft er een bibliotheek of ontmoetingsplek in het dorp? Welke ondersteuning kunnen we jongeren bieden? En welke voorzieningen vinden we echt noodzakelijk?
Het gesprek dat de gemeenteraad dit najaar over de begroting voert, gaat daarom over veel meer dan alleen geld. Uiteindelijk draait het om de vraag: wat voor gemeente willen we zijn?
Welke voorzieningen willen we behouden of versterken? Welke ambities willen we realiseren? Hoeveel financiële ruimte willen we achter de hand houden? En wat vinden we een redelijke bijdrage van onze inwoners?
Dat zijn geen gemakkelijke vragen. Maar het zijn wel de keuzes die de gemeenteraad dit najaar moet maken. Keuzes die bepalen hoe onze gemeente er de komende jaren uitziet — en wat onze inwoners daarvan in hun dagelijks leven merken.
