Algemene beschouwingen 2026

Voorzitter, Tilburg staat voor een fundamentele financiële opgave. De kosten van onze bestaande verantwoordelijkheden, in het bijzonder de jeugdzorg, zetten de begroting steeds verder onder druk. Tegelijkertijd vraagt de groei van onze stad om forse investeringen. De uitdaging is om beide met elkaar te verenigen, zonder de rekening naar de toekomst door te schuiven.

Deze begroting zet daarin een belangrijke stap. Deze begroting bevat een wezenlijke correctie op jeugdzorg: Voor 2027 is bijna 4 miljoen euro aan lokale besparingen ingeboekt, oplopend tot ruim 7,5 miljoen vanaf 2028. Daarnaast kiezen voor een evenwichtige combinatie van maatregelen: een verhoging van de OZB met drie procent bovenop de inflatie, het verbeteren van de kostendekkendheid van leges en het kritisch heroverwegen van gemeentelijke taken. Ook de eigen organisatie krijgt een besparingsopgave.

Maar voorzitter, we moeten een sluitende begroting niet verwarren met een structureel opgelost financieel vraagstuk. Het meerjarenperspectief leunt vanaf 2028 op ruim dertig miljoen euro aan nog onzekere rijkscompensatie én lagere jeugdzorgkosten.

Daarmee wordt 2027 een beslissend jaar. De maatregelen die nu worden genomen, voorkomen dat de financiële opgave verder oploopt. Maar bij de Perspectiefnota 2028 zal duidelijk moeten worden welke aanvullende keuzes nodig zijn om ook structureel in evenwicht te komen.

De opdracht voor het college is daarom: Schets de raad een integrale
financiële beeld, inclusief scenario’s voor het uitblijven van rijkscompensatie of besparingen, zodat we tijdig de noodzakelijke keuzes kunnen maken.

Voorzitter, misschien wel de meest zichtbare opgave voor de toekomst van Tilburg is de woningbouw. De ambitie om gemiddeld 2.000 woningen per jaar te bouwen is stevig, maar ook hard nodig. Voor studenten die geen kamer kunnen vinden, starters die noodgedwongen thuis blijven wonen en ouderen die graag willen doorstromen, maar geen geschikte woning kunnen vinden.

Daarom is D66 blij dat we niet alleen blijven vasthouden aan die ambitie, maar ook werk maken van de uitvoering. Met de Taskforce Wonen Eerst en de doorbouwstrategie ‘van hard naar start’ moeten we ervoor zorgen dat plannen niet jarenlang op papier blijven staan, maar daadwerkelijk leiden tot nieuwe woningen. Want uiteindelijk telt niet hoeveel woningen we op de tekentafel hebben liggen, maar hoeveel Tilburgers daadwerkelijk de sleutel van hun nieuwe huis krijgen.

Maar een groeiende stad vraagt om meer dan woningen alleen. Daarom blijven we investeren in omgevingskwaliteit, goede onderwijshuisvesting, een groene en leefbare omgeving en een bruisend cultureel leven. In de voorzieningen die Tilburg tot Tilburg maken.

We zetten bovendien een langgekoesterde stap met de integrale aanpak arbeidsmigratie. Daarmee maken we werk van betere werk- en leefomstandigheden voor internationale medewerkers.

Ook bij mobiliteit geldt: investeren waar nodig, maar geen blanco cheque. De oplopende kosten van projecten als het spoorviaduct Ringbaan-West vragen om scherp financieel toezicht. De raad moet grip houden op de kosten en risico’s.

Voorzitter, bij een leefbare stad hoort ook een samenleving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten en zichzelf kunnen zijn. Daarom zijn we blij met de investeringen in cultuur en nachtcultuur. Tegelijkertijd zien we dat waardevolle ontmoetingsmomenten onder druk staan, zoals de lokale initiatieven rondom de jaarwisseling. Uit de technische beantwoording blijkt dat het college hiervoor mogelijkheden zoekt binnen bestaande budgetten. Mijn vraag is hoe het college deze initiatieven concreet wil blijven ondersteunen.

Een toekomstbestendige stad is ook een stad waar iedereen zichzelf kan zijn. De afnemende acceptatie van lhbtiqa+-personen baart D66 grote zorgen. Want waar hun rechten onder druk staan, staan uiteindelijk ook de rechten van andere minderheden op het spel. Voor D66 is het daarom glashelder: discriminatie en uitsluiting bestrijden is geen bijzaak, maar een blijvende verantwoordelijkheid van ons allemaal.

Het komende jaar staat in het teken van grote veranderingen op het gebied van Jeugdzorg. Voorzitter, 2027 wordt een cruciaal jaar voor de transformatie van de jeugdzorg en de Wmo. De sleutel ligt in een sterke sociale en pedagogische basis en de doorontwikkeling van de Toegang. We moeten durven normaliseren en problemen eerder aanpakken, bijvoorbeeld door kinderen al op school te ondersteunen. Want de beste jeugdzorg is de zorg die je niet nodig hebt.

Komende jaar wordt toegewerkt naar een stadsbreed contract voor de wijkzorgteams. Een fors traject dat onder tijdsdruk moet gaan plaatsvinden. Het neemt ook onzekerheid voor de huidige werknemers met zich mee. Hoe kijkt het college naar de tijdlijn voor deze transitie, ook met het oog op aanpalende ontwikkelingen zoals het vormgeven van de pedagogische basis en aanpassen van de verordening?

2027, voorzitter, wordt daarmee het jaar waarin het college moet laten zien dat de grote transformaties die we inzetten niet alleen beleidsmatig, maar ook financieel resultaat opleveren. We hebben er het volste vertrouwen in dat WH Kat deze transformaties in gang kan zetten. Tegelijkertijd vraagt om meer dan goede plannen vandaag. De raad móét inzicht hebben en in positie zijn als het gaat om de voortgang, de financiële effecten en de risico’s als de uitvoering vertraging oploopt. We moeten voorkomen, zeker bij jeugdzorg, dat verwachte besparingen al worden ingeboekt, terwijl de noodzakelijke veranderingen nog niet zijn gerealiseerd.

Voorzitter, Tilburg toekomstbestendig maken betekent ook anticiperen op ontwikkelingen die nu al gaande zijn. Met de investeringen in de Kennis-as, MindLabs en innovatief ondernemerschap zetten we belangrijke stappen naar een sterke economie van morgen.

En dat geldt net zo goed voor onze maatschappelijke weerbaarheid. Cyberaanvallen, sabotage en langdurige uitval van voorzieningen zijn risico’s waarop we voorbereid moeten zijn. Buiten een koersdocument en een pilot voor noodsteunpunten is de zichtbare actie beperkt. Samen met het CDA heeft D66 daarom een agenderingsverzoek ingediend om hierover te worden geïnformeerd. Om daar toch op vooruit te lopen: kijkend naar andere gemeentes, is Tilburg klaar op het moment dat een crisis uitbreekt?

Maar daar houdt het niet op: na deze historisch warme zomer moet de stad  hittebestendig worden gemaakt. En we moeten om zien te gaan met netcongestie zodat de woningbouw door kan gaan. D66 komt daarom met een motie om te verkennen hoe we samen met inwoners op wijkniveau de piekbelasting kunnen verminderen.
 
D66 is trots op de begroting die vandaag voor ons ligt die de eerste doorvertaling vormt van het coalitieakkoord. De ambtelijke organisatie heeft sinds de zomer en deze maand bergen werk verzet. Daarvoor spreken we graag vanaf deze plaats onze waardering uit.

Voorzitter, de ambitie voor Tilburg is groot, maar de ruimte is eindig. Met deze begroting doen we drie dingen: investeren waar het nodig is, bijsturen waar het moet en vooruitkijken naar ontwikkelingen die onze stad de komende jaren gaan veranderen. Juist daarom moeten we het komende jaar laten zien dat we niet alleen plannen kunnen maken, maar ook keuzes durven maken en resultaten kunnen boeken. Dankuwel.