Plannetje voor huisvesting statushouders geen alternatief voor opvang asielzoekers

Dinsdag 2 juni was er een interpellatiedebat in de gemeenteraad van Overbetuwe over een idee dat door wethouder De Pagter (GBO) vrijdag tijdens een ‘koffiemomentje’ was gedeeld met (bijna alle) raadsfracties over de huisvesting van statushouders. D66 heeft op zich niks tegen informele overlegjes tussen wethouders en (alle) raadsfracties, maar dit onderwerp ligt gevoelig en vergt dus zorgvuldig handelen. Dat juist bij dit onderwerp is gekozen voor een informeel overleg zonder ambtelijke ondersteuning, kwalificeert D66 als een beginnersfoutje.

Voor D66 Overbetuwe is echter de inhoud van het gesprek veel belangrijker.

Overbetuwe moet volgens de spreidingswet voor 1 juli 2027 opvang bieden aan 297 asielzoekers. Daarnaast moet de gemeente jaarlijks huisvesting regelen voor bijna 100 statushouders. Asielzoekers verblijven in een Asielzoekerscentrum (AZC) in afwachting van de beoordeling van hun asielaanvraag. Statushouders hebben een verblijfsvergunning gekregen en mogen dus blijven. Dat is een belangrijk verschil, waar de nieuwe coalitie schijnbaar achteloos overheen stapt. Alsof statushouders en asielzoekers uitwisselbaar zijn. Het gaat hier wel om mensen, die zijn gevlucht voor oorlog en geweld of vervolging op basis van hun geloof, geaardheid of politieke overtuiging. Daar ga je niet achteloos mee om.

Mevrouw De Pagter heeft blijkbaar, ook al voordat zij wethouder werd, gesproken met ‘iemand’ van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en ‘iemand’ van het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) over het huisvesten van statushouders in ‘hofjes’. Dat idee is eerst in het programma van GBO gekomen en is kennelijk nu overgenomen door de coalitie van GBO, CDA, VVD en BOB. Het verbaast D66 dat mevrouw De Pagter wel in contact kon komen met het ministerie en het COA, terwijl toenmalig portefeuillehouder Karel Grimm steeds heeft verkondigd dat zij pas met hem wilden praten als er een concrete locatie voor opvang werd aangedragen.

Die hofjes zouden moeten worden gebouwd met flexwoningen en er zouden behalve statushouders ook jongeren en ouderen moeten kunnen wonen, zodat de statushouders sneller integreren. Wat D66 Overbetuwe betreft is dat een prima gedachte. Statushouders moeten zo snel mogelijk de taal en cultuur in Nederland leren en mee gaan doen in de samenleving.

Het probleem is echter dat we al jarenlang de taakstelling voor het huisvesten van statushouders niet halen. Met de woningcorporaties is afgesproken dat maximaal 10% van de vrijgekomen woningen ingezet wordt voor de huisvesting van statushouders. Dat zouden ongeveer 25 woningen per jaar zijn, maar in de praktijk zijn dat er minder. Het bouwen van flexwoningen blijkt ook helemaal niet zo snel te gaan als inmiddels wethouder De Pagter denkt. In de afgelopen 5 jaar is er welgeteld 1 vergunning voor 20 flexwoningen afgegeven in Overbetuwe (bron: Expertisecentrum Flexwonen/De Gelderlander 29 mei 2026). Volgens de schets van de wethouder zou een hofje bestaan uit ongeveer 40 flexwoningen, waarvan 25% voor statushouders, dus 10 woningen. Laten dat 20 tot 30 statushouders per hofje zijn. Dan heb je alleen al 3 hofjes, dus 120 flexwoningen, per jaar nodig voor het huisvesten van de statushouders. Waar die flexwoningen dan zouden moeten komen, hoe lang het duurt om die te bouwen, of het überhaupt wel kan gezien de netcongestie en of dit ten koste gaat van bestaande bouwprojecten is niet duidelijk.

Dit idee is wat D66 Overbetuwe betreft dus een interessante gedachte voor de aanpak van huisvesting van statushouders op langere termijn, maar biedt geen oplossing voor de opvang van asielzoekers op korte termijn. Dat de wethouder na 3 weken nog geen uitgewerkt plan heeft, is begrijpelijk. Maar een vage schets van een aanzet tot een plan is geen realistisch alternatief voor de taakstelling die Overbetuwe heeft onder de spreidingswet. D66 ziet het als een vertragingstactiek om het niet te hoeven hebben over een AZC. Daarmee legt dit college de dringende oproepen van de Minister en de burgemeester van Westerwolde (Ter Apel) naast zich neer om solidair te zijn en verantwoordelijkheid te nemen voor acute noodopvang of structurele opvang van asielzoekers.