Regionale samenwerking in het sociaal domein

In het sociaal domein staat voor D66 één uitgangspunt centraal: passende zorg, gelijk vanaf het begin. Ook wel matched care genoemd. In de praktijk zien we dat mensen soms te maken krijgen met meerdere overdrachten, verschillende hulpverleners of trajecten die niet goed aansluiten bij hun vraag. Dat kost tijd, energie en vertrouwen – van inwoners én van professionals.
 
Wat wij daarbij belangrijk vinden, is dat niet de zwaarte van zorg leidend is, maar de passendheid ervan. Soms is lichte ondersteuning voldoende, soms is juist intensieve zorg nodig. De kunst is om dat meteen goed te doen. Door aan de voorkant scherp te kijken naar wat iemand écht nodig heeft, door ruimte te geven aan het professionele oordeel en door te voorkomen dat mensen onnodig door het systeem gaan. Preventie speelt hierin een belangrijke rol: tijdig signaleren en goed duiden helpt om direct de juiste ondersteuning in te zetten.

Die manier van werken vraagt om samenhang en continuïteit. Juist daarom is regionale samenwerking zo belangrijk. Alleen door gezamenlijk op te trekken kunnen we zorgen voor voldoende expertise, stabiele afspraken met aanbieders en een zorglandschap dat bestuurbaar is voor gemeenten, en logisch en overzichtelijk is voor inwoners. De afgelopen jaren zijn hier regionaal al stappen in gezet, onder andere door meer samenhang in beleid en minder versnippering in het aanbod.
 
D66 heeft zich in Gouda en in de regio Midden-Holland de afgelopen jaren consequent ingezet voor deze koers. Wij hebben steeds het belang benadrukt van samenhang in het zorgaanbod en aangedrongen op het terugdringen van versnippering, zodat inwoners sneller bij passende ondersteuning terechtkomen. Vanuit D66 is nadrukkelijk gestuurd op een sterke en zorgvuldige toegang, waarin professionele afweging en goede vraagverheldering aan de voorkant centraal staan. We hebben ruimte gevraagd voor het vakmanschap van professionals en ons ingezet om preventie niet als bezuinigingsinstrument, maar als integraal onderdeel van passende zorg te positioneren. Tegelijkertijd hebben we regionale samenwerking en gezamenlijke inkoop niet alleen gesteund, maar ook gestuurd, juist om grip te houden op de kosten zonder de menselijke maat te verliezen.

 
De evaluatie van het sociaal domein laat zien dat die regionale samenwerking nodig is, maar ook hoe complex zij in de praktijk is. Besluitvorming over jeugd en wmo vindt plaats in meerdere gemeenten tegelijk, met verschillende raden, colleges en ambtelijke organisaties. Dat vraagt om zorgvuldige afstemming, het bij elkaar brengen van verschillende tempo’s en het wegen van uiteenlopende lokale belangen. Dat is ingewikkeld en kost tijd – en dat is ook begrijpelijk.
We zien tegelijkertijd dat dit samenspel nog niet altijd zo effectief verloopt als we met elkaar zouden willen. Niet omdat iemand zijn werk niet goed doet, maar omdat het proces zelf complex is. Juist daarom is het belangrijk om niet te vervallen in simpele oplossingen en te verwachten dat het wel los zal lopen, maar samen te blijven zoeken naar manieren om die samenwerking slimmer en sterker te organiseren.

 
Als D66 vinden we dat de gemeenteraad daarin een belangrijke verantwoordelijkheid heeft. Niet door achteraf bij te sturen, maar door aan de voorkant mee te denken over richting en keuzes. Dat vraagt om duidelijke momenten waarop raden in de regio hun kaderstellende rol kunnen pakken, terwijl colleges en regionale partners voldoende ruimte houden om voortgang te maken. Invloed uitoefenen is geen vanzelfsprekendheid. Daarvoor moet je als raad ook in de positie worden gebracht om die rol goed te vervullen. Dat vraagt om transparantie, om heldere procesafspraken en om het vertrouwen dat vroegtijdige betrokkenheid de kwaliteit van besluitvorming versterkt.

 
Vanuit die gedachte dienen we als D66 een amendement in. Niet om regionale samenwerking ter discussie te stellen, maar juist om haar te versterken. Met dit amendement vragen we om een betere verankering van de rol van de gemeenteraad en adviesraden in het proces rond regionale afspraken over jeugd en wmo. Zodat raden en adviesorganen tijdig kunnen meepraten over richting, afwegingen en keuzes, en ook in staat worden gesteld om dat effectief te doen. 
 
We zien dit nadrukkelijk als een uitnodiging: om het samenspel tussen gemeenten, colleges, raden en adviesraden verder te verbeteren. Zodat regionale besluitvorming zorgvuldig én slagvaardig kan zijn.

Regionale samenwerking in het sociaal domein vraagt om vertrouwen, realisme en ambitie. Vertrouwen dat we allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben: goede zorg en ondersteuning voor onze inwoners. Realisme over de complexiteit van besluitvorming over gemeentegrenzen heen. En ambitie om het elke stap beter te doen. Door die houding te kiezen, bouwen we aan een sociaal domein dat niet alleen regionaal goed georganiseerd is, maar ook democratisch stevig staat. Dat is waar D66 voor staat: samenwerken waar dat meerwaarde heeft, en daarbij zorgen dat de stem van inwoners – via hun gemeenteraad – goed gehoord blijft.