Blijf op de hoogte!

Steun ons en help Nederland vooruit

In Memoriam Els Borst

In Memoriam Els Borst

Dr. Els Borst-Eilers

Amsterdam, 22 maart 1932 – Bilthoven, 8 februari 2014

Els Borst was een partijlid van het eerste uur en heeft in de vroege jaren het folderen en flyeren niet geschuwd. D66 kon altijd op haar kennis, advies en inzet rekenen, maar het was de inhoud die haar dreef, niet de politiek en zeker niet kleine partijpolitiek.

Beroemd is haar uitspraak in het laatste lijsttrekkersdebat in 1998 dat zij niet meedeed met een wedstrijdje ideologisch ver-plassen. Het leverde D66 extra zetels op, maar het was niet zomaar een wisecrack, ze meende het echt en ze straalde dat ook uit.

Dat Els een indrukwekkende loopbaan in de politiek kende, was geen toeval maar ook geen ambitie. Toen Hans van Mierlo haar in 1994 strikte voor het ministerschap van VWS, koos hij voor een vakvrouw met een enorme naam in de zorg: arts, hoogleraar onderzoek naar klinisch handelen, voorzitter van de Gezondheidsraad. Tegen zo’n grote naam konden VVD en PvdA in de claim om het departement van VWS niet op.
Els voelde zich verplicht om niet nee te zeggen. Paars beviel haar, er was meer dan voldoende te doen op het terrein van de volksgezondheid. En, ze kon Hans van Mierlo gewoon niet weerstaan.

Dat bleek ook een paar jaar later toen een einde kwam aan het politieke leiderschap van Hans van Mierlo. Hans Wijers was niet beschikbaar als lijsttrekker, Roger van Boxtel en ik waren nog maar relatief kort in de politiek en de partij had opnieuw een grote naam nodig, iemand met gezag van zichzelf die overeind kon blijven tussen Wim Kok en Frits Bolkenstein. En opnieuw bezweek ze.

Tussen eind 1997, toen ik fractievoorzitter werd, en de zomer van 2002 toen ze uit de politiek vertrok, heb ik met Els ongelooflijk intensief mogen samenwerken. Vaak in een ‘driemanschap’ met Roger. Eerst in de verkiezingscampagne van 1998 die van vrijwel hopeloos toch nog behoorlijk succesvol werd dankzij haar persoonlijke uitstraling. Daarna in de formatie en de bijzondere jaren van paars 2. Els werd de eerste vrouwelijke informateur van Nederland. Ik had haar eigenlijk ook graag als  eerste ‘ premiėre’ willen zien, maar dat was voor D66 een stap te ver. Vicepremier werd ze wel: gezagvol, bemiddelend, vertrouwenwekkend voor alle partijen. Illustratief heb ik altijd gevonden dat Wim Kok er op stond dat de afspraak in het regeerakkoord om eindelijk een volwaardige euthanasiewet in te voeren, niet via een D66-initiatiefvoorstel  maar langs de koninklijke weg zou worden gerealiseerd. Hij wist dat het gezag en de wijsheid van Els borg zouden staan voor een zorgvuldige en van politieke ideologie ontdane wetsbehandeling. En zo geschiedde het.

Els was een paar maanden partijleider maar droeg die verantwoordelijkheid na de verkiezingen met plezier aan mij over om zich opnieuw te concentreren op de inhoud van het regeringsbeleid. Onze samenwerking verliep perfect. Nooit een stemverheffing, nooit onmin, altijd overleg en altijd begrip voor de partijpolitieke afwegingen. Het mooie ouderwetse woord conscïentieus typeert haar het beste: zorgvuldig, nauwgezet, integer. Alles schreef ze met haar precieze handschrift in ontelbare schriftjes op, altijd kon zij nauwkeurig navertellen wat er in en buiten het kabinet precies was gebeurd en afgesproken. Haar onderkoelde humor, vol met zelfspot en ironische observaties, zorgde voor hilarische momenten tijdens ons vaste politieke overleg op donderdagavond. Die lichte toets had ze ook nodig om de moeilijke momenten in haar politieke bestaan, zoals het debat over de Bijlmerramp, te doorstaan.

De betekenis van Els Borst voor de volksgezondheid en het medisch-ethisch debat in Nederland kan moeilijk worden overschat. De lijst wetten die zij tot stand bracht, is indrukwekkend. De balans tussen dokter en patient, tussen zorgverlener en zorgvragende, was typerend voor haar inzet. Daarin heeft ze onvoorstelbaar veel bereikt. Al tijdens haar ministerschap werd ze steeds meer staatsvrouw en raadsvrouwe voor velen. Die kwaliteit groeide alleen maar in de jaren daarna. Het ministerschap van Staat paste haar als een jas.

Wat zullen we haar missen. Als een grootheid in de zorg, in de politiek, in de samenleving en in onze partij waarvan ze niet voor niets erelid werd. Maar vooral als een wijze, geestige, belangstellende en door en door loyale vriendin.

Thom de Graaf

 

Laatst gewijzigd op 6 juni 2017