Els Borst Netwerklezing 2026

Yassmine kondigde onze keynote Fleur Gräper aan. “Op 21 januari van dit jaar schreef zij geschiedenis als de eerste vrouwelijke burgemeester van Tilburg. En tegelijkertijd werd zij de eerste burgemeester van D66 in deze stad. Daarmee staat zij letterlijk en figuurlijk aan het begin van een nieuw hoofdstuk voor Tilburg. 
Maar pionieren zit niet alleen in titels of functies. Het zit ook in de manier waarop je leiderschap vormgeeft. In de moed om nieuwe perspectieven binnen te brengen. In het lef om bestaande patronen ter discussie te stellen. En in de bereidheid om dicht bij mensen te blijven, juist wanneer de afstand van een ambt groot lijkt. Onze gast van vanavond heeft een indrukwekkende bestuurlijke loopbaan achter de rug: als gedeputeerde, als partijvoorzitter van D66, als staatssecretaris en nu als burgemeester van deze prachtige stad. Maar bovenal staat zij bekend als een bestuurder die verbinding zoekt, nieuwsgierig blijft en oog houdt voor de mensen achter de cijfers en dossiers.  Voor het Els Borst Netwerk is het een eer om juist haar vandaag te mogen verwelkomen. Een vrouw die laat zien dat pionieren niet betekent dat je alleen vooroploopt, maar dat je ook ruimte maakt voor anderen om te volgen.”
Fleur Gräper-van Koolwijk schrijft geschiedenis als de eerste vrouwelijke én eerste D66-burgemeester van Tilburg. 
Een feit dat op zichzelf al opmerkelijk genoeg is om bij stil te staan — en dat is precies waar ze haar keynote voor het Els Borst Netwerk mee opent. Het voelt ongemakkelijk, zegt ze, dat dit anno nu nog steeds een “eerste” is. Alsof er, na al die jaren, nog altijd een andere meetlat wordt gehanteerd voor vrouwen op deze positie dan voor mannen.
Die constatering roept meteen de vraag op die haar telkens wordt gesteld: wat breng jij mee? Haar antwoord is ontwapenend eerlijk: geen idee. Ze doet het op haar eigen manier — op z’n Fleurs. Een eigen invulling van pionieren en leiderschap.
Die eigenheid is niet toevallig. Het is, zegt ze, de rode draad door haar hele leven: het op je eigen manier doen. Er lag geen vooropgezet plan aan haar carrière ten grondslag. Weinig pech, en heel veel mooie kansen die ze heeft gegrepen — dat is, in haar eigen woorden, hoe ze is gekomen waar ze nu staat.
Onder die manier van werken liggen twee fundamenten. Het eerste: voer je eigen debat, en laat anderen niet voor je denken. Het tweede: de samenleving wordt meer waard als je meedoet. Participatie is geen bijzaak, het is waar het in een democratie om draait — en als democratie betekent dat je jezelf bestuurt, dan hebben we daar simpelweg meer mensen bij nodig die actief meedoen.
Een eigenschap die vaak als lastig wordt weggezet, noemt Graper juist als kracht: koppig zijn. In de politiek, zegt ze, is dat sowieso een goede eigenschap.
Ook gezonde ambitie tonen, is een eigenschap die je helpt. Zo wilde ze altijd de eerste vrouwelijke minister-president van Nederland worden. En als ze eerlijk is, wil ze dat nog steeds.
Pionieren doe je niet alleen. Graper benadrukt het belang van mensen om je heen verzamelen die je steunen — een netwerk dat meebeweegt en meedenkt.

Yassmine el Ksaihi opende de avond door stil te staan bij inspirerende vrouwen die in de voetsporen van Els Borst zijn getreden, zoals Sigrid Kaag, Annelien Bredenoord en de recent overleden Marjan Minnesma. Juist in deze tijd is de opkomst voor de lezing hartverwarmend groot. Met 1.200 leden is het EBN inmiddels het grootste netwerk binnen D66.
“Daar zijn wij natuurlijk enorm trots op, maar het is geen doel. Het is een middel voor verandering. Veranderingen die hard nodig zijn.”
De urgentie van die verandering werd pijnlijk duidelijk aan de hand van recente cijfers, die laten zien dat het aantal vrouwelijke wethouders en raadsleden in Nederland stagneert. Juist daarom blijft het netwerk strijden voor een diverse politiek, want “democratie wordt sterker wanneer verschillende perspectieven aan tafel zitten.” 
Voor Yassmine zelf markeerde deze avond een bijzonder persoonlijk mijlpaal. Zij nam namelijk afscheid van het netwerk, en dat uitgerekend in Tilburg: “De stad waar ik mijn liefde heb gevonden.” Terugblikkend op haar rol als voorzitter overheerste vooral dankbaarheid voor wat er samen is opgebouwd en deelde ze haar belangrijkste inzichten:
“Niemand hoeft het alleen te doen. Niet in de politiek, niet in het bestuur en niet in het leven.”
Hoewel zij met veel vertrouwen het stokje overdraagt, sloot ze af met een heldere oproep aan de zaal. Zolang gelijke vertegenwoordiging nog geen vanzelfsprekendheid is, blijft de missie van het netwerk relevanter dan ooit. Ze wenste ons allemaal dan ook een avond toe vol nieuwe inzichten, ontmoetingen en “misschien zelfs een beetje pioniersgeest.”

Jurenne Hooi is doorgewinterd bestuurder. Voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening heeft ze innovaties doorgevoerd op organisatieniveau, en ze weet wat het is om Good Governance toe te passen. Ze komt veel in boardrooms. Ze vertelt dat ze graag jonge vrouwen meeneemt de boardroom is. Die extra inspanning is nodig omdat vrouwen, en vrouwen van kleur, nog steeds anders beoordeeld worden.
De belangrijkste uitdaging, zegt Jurenne, is: grijp de kansen die langskomen. Tegelijk erkent ze dat dat niet altijd simpel is — soms is het ingewikkeld om kansen te grijpen, omdat er zoveel tegenstand is.
Op de vraag wat ze eerder had willen weten, sluit ze aan bij wat Fleur eerder in haar keynote zei: soms moet je selectief afscheid nemen van mensen, je moet niet zo je best doen om ergens bij te horen. Je moet juist mensen zoeken die bij jou passen — je eigen mensen zoeken. En: zoek naar wat leeft in je hart. Je hart, hoofd en handen moeten aligneren.
Op de vraag wat ze anders hadden willen doen of aanpakken, is het antwoord: het pad dat ik gelopen heb, had ik niet anders willen doen.

Haar boodschap aan het einde: pak je kans, ga ervoor, laat je niet weerhouden, laat niemand je tegenwerken.

Frederike Luijten, voorheen stadsdichter van Tilburg, droeg voor uit haar eigen bijzondere werk en gaf daarmee de avond een heel eigen karakter. Zie de video van haar eerste voordacht en hieronder de tekst.

Ik aanbid de dochter van de zon.
Liet haar stenen onder mijn voeten,
door mijn handen, langs mijn lichaam
glijden.
Verdedigde haar keer op keer,
ik ben knight en devote.
De dochter van de zon toont zich niet in de zon,
laat zich alleen voelen.
In de winter gloeit ze op in ijzige kou,
roze gewaden om haar lichaam gevouwen,
sterrenhemel en maanlicht.
Als ze haar reflectie zou zien,
zou ook zij een landschap scheppen.
Maar ze kijkt niet.
Hoe de zon haar zachtjes streelt,
haar de hele nacht miste, mooi vindt.
En ik, knight, ik, devote,
ik, aanbidder,
heb de afdruk van zwarte stenen nog in mijn knieën.
Stel, dat als het te veel wordt, ze ook ontploffen mag.