“Opvang is tijdelijk, een thuis is de oplossing”

Voorzitter,

Toen mijn mentor in de brugklas aan mij vroeg wat ik later wilde worden zei ik hem dat ik het torentje wel ambieerde of werken voor een goed doel. Door mijn jonge ogen was de stad van vrede en recht een titel om trots op te zijn, de plek waar buitenlands onrecht wordt beslecht. Maar vandaag, als ik naar mijn werk bij een internationale hulporganisatie wandel, besef ik: ook in onze eigen stad bestaat onrecht.

Hier in deze stad zijn veel kinderen, jongeren, vrouwen en mannen dak- of thuisloos. Soms zichtbaar, vaak niet. Mensen die slapen in een auto, bootje, op de bank bij vrienden of met het laatste beetje spaargeld in een hotel. De gesprekken die ik de afgelopen maanden heb gevoerd maken een ding duidelijk: dit kan iedereen overkomen. Voor D66 is dakloosheid in de eerste plaats een woonprobleem. Daarom kiezen wij voor de omslag naar Wonen Eerst. Zonder een eigen plek kan je niet meedoen, niet vooruitkomen. 

Het is een goede zaak dat de gemeentelijke overheid zich inspant om de belofte van het recht op behoorlijke huisvesting waar te maken voor deze grote en diverse groep Hagenaars en Hagenezen. Tot de uitstroom naar een woning mogelijk is, is kwalitatieve opvang cruciaal. Vandaag spreken we met elkaar om weer een stap in de goede richting te zetten.

Voorzitter,

Het is goed dat er één duidelijke systematiek komt voor de eigen bijdrage in de maatschappelijke opvang. De huidige situatie is onoverzichtelijk en leidt tot onzekerheid en wantrouwen. Maar duidelijkheid op papier is nog geen duidelijkheid in de praktijk. We hebben inmiddels een overzicht ontvangen van algemene en maatwerkvoorzieningen, maar krijgen ook signalen dat deze lijst onjuistheden en inconsistenties bevat. Dat is zorgelijk. Want als het voor professionals en belangenorganisaties al niet helder is, hoe moet iemand die net op straat staat dan begrijpen waar hij of zij recht op heeft en wat het kost? Kan de wethouder toelichten hoe deze verschillen zijn ontstaan? En is zij bereid de lijst samen met aanbieders en ervaringsdeskundigen te herijken, zodat er echt eenduidigheid ontstaat?

Voorzitter,

D66 gelooft in wederkerigheid, maar wederkerigheid moet wel in balans zijn. We vragen mensen om een bijdrage van soms honderden euro’s per maand, terwijl de kwaliteit van opvang en maaltijden onvoldoende is uitgewerkt en het perspectief op uitstroom nog ontbreekt. Dan wordt wederkerigheid al snel een financiële verplichting zonder dat daar een gelijkwaardige tegenprestatie tegenover staat. Dat schuurt, zeker omdat het college zelf aangeeft dat de eigen bijdrage geen drempel mag vormen voor toegang. 

Is de wethouder bereid om in het uitvoeringsplan duidelijke kwaliteitseisen op te nemen voor opvanglocaties en maaltijden, en ruimte te laten voor een lagere bijdrage zolang de kwaliteit niet op orde is?

Voor jongeren tot 21 jaar zien we daarnaast een extra knelpunt. Hun inkomen ligt structureel lager, maar het systeem corrigeert dat nu via maatwerk en bijzondere bijstand. Dat zorgt voor extra regeldruk en onzekerheid. Van wie hangt dat ‘bijplussen’ in de praktijk af? En hoe voorkomen we dat dit leidt tot extra druk voor de casemanager? Is de wethouder bereid om de eigen bijdrage wel te differentiëren naar leeftijd, zodat jongeren een eerlijke en gelijke startpositie hebben?

Voorzitter, we hebben als stad uitgesproken dat we de omslag willen maken naar Wonen Eerst. Opvang is tijdelijk, een thuis is de oplossing. Maar als mensen langer in de opvang blijven door gebrek aan uitstroom en tegelijkertijd een vaste bijdrage betalen, riskeren we een systeem in stand te houden dat we juist willen doorbreken. Hoe borgt de wethouder dat deze systematiek de beweging naar Wonen Eerst daadwerkelijk ondersteunt en niet vertraagt? En kan zij toezeggen dat de geïnde middelen uit de eigen bijdrage worden ingezet voor die omslag naar wonen?

Tot slot, voorzitter, 

We willen tempo maken, maar niet ten koste van zorgvuldigheid. Uit de participatie en de signalen uit de stad blijkt dat er nog veel onduidelijk is over de uitvoering, het maatwerk en de overgang naar de nieuwe situatie. 

Juist omdat het om kwetsbare inwoners gaat, moeten we dit goed regelen voor invoering. Wanneer kunnen we een concreet uitvoeringsplan verwachten? En is de wethouder bereid dit met de raad te delen voordat de systematiek wordt ingevoerd?
Voorzitter, als we mensen vragen om bij te dragen, moeten we er zeker van zijn dat het systeem hen ook echt vooruit helpt. Dat is voor D66 de kern.

U kunt van mij verwachten dat ik mij de komende vier jaar met volle overtuiging zal inzetten voor de stad van vrede en recht die mij als Haagse brugklasser al trots maakte. Een stad die niet alleen opkomt tegen onrecht ver weg, maar juist ook hier naast de mensen staat die zich in lastige situaties bevinden.

Dankuwel.