Cultuur voor iedereen

In onze gemeente bestaat de culturele basisinfrastructuur onder meer uit theater Castellum, de bibliotheek en Parkvilla. D66 wil die basis verbreden en meer diversiteit mogelijk maken. Kunst en cultuur kunnen openbreken wat moeilijk is en daarom willen we kunst en cultuur in Alphen aan den Rijn ‘weerbarstigerʼ maken. Bijvoorbeeld door meer ruimte te maken voor jonge makers en creatieve ondernemers. De cultuurmakelaar heeft hierin een belangrijke rol en D66 wil haar positie dan ook behouden. Zij kan handvatten geven aan cultuurmakers in onze gemeente. 

Het culturele aanbod in onze gemeente biedt iedereen wat. Deelnemen en hiervan genieten moet volgens D66 voor iedereen mogelijk zijn en geen privilege. Daarom willen we op basis van een doelgroepanalyse gericht inzetten op een aanbod voor inwoners die cultuur niet zelf kunnen financieren of organiseren. Parkvilla kan bijvoorbeeld de voorschoolse educatie ondersteunen met culturele projecten, of theater met en voor ouderen mogelijk maken en de bibliotheek blijft lokaal talent een podium bieden en ontmoetingen met schrijvers organiseren. 

De vele vrijwilligersorganisaties en stichtingen in het verenigingsleven moeten hulp van beleidsmakers kunnen krijgen zodat zij een formeel juiste aanvraag in kunnen dienen voor een kleine subsidie. Kleinschalige verenigingsactiviteiten vormen de ruggengraat van het culturele leven in een wijk of dorp.

D66 vindt het belangrijk dat de jeugd al op jonge leeftijd met culturele activiteiten in aanraking komt. We denken bijvoorbeeld aan cultuureducatie die ontstaat vanuit een samenwerking van maatschappelijke partners, bijvoorbeeld de kinderopvang met de bibliotheek, of het theater met het basisonderwijs, of Parkvilla met het voortgezet onderwijs. Die verbinding tussen cultuur en educatie is volgens D66 niet alleen logisch, maar ook belangrijk, onder meer om de kansengelijkheid te vergroten. Cultuureducatie zien we als een vanzelfsprekend onderdeel van opgroeien in Alphen aan den Rijn en als een solide basis voor de makers van morgen.

D66 deelt de visie van Parkvilla dat cultuureducatie in de vorm van projecten behouden moet blijven, ook bij verminderde gemeentelijke financiering. Cultuureducatie is niet zinvol in te zetten in de vorm van incidentele, versnipperde activiteiten, maar moet bij voorkeur in samenhang met andere lesonderdelen in het basis- en voortgezet onderwijs aangeboden worden. Zo worden meer doelgroepen bereikt, waaronder leerlingen die zelden of nooit in aanraking komen met kunstuitingen of historie. D66 ziet Parkvilla als een belangrijke partner voor de gemeente, met name in haar expertise op het gebied van cultuureducatie.

D66 stimuleert initiatieven die ondersteuning bieden aan creatieve uitingen van jongeren. Nieuwe technieken zorgen voor nieuwe productiemogelijkheden, denk bijvoorbeeld aan 3D-printen, AI of het ontwerpen van games. D66 wil deze nieuwe technieken een plaats geven in de cultuureducatie, zodat Alphenaren leren hoe ze ze optimaal kunnen benutten om hun creativiteit vorm te geven. Ook buiten schooltijd willen we jongeren de ruimte bieden om hun talenten op het gebied van bijvoorbeeld muziek, film en dans te ontwikkelen

Voor de cultuurcoaches moet een visie worden geformuleerd waarin zij niet langer tot de sector preventie worden gerekend, maar tot de culturele sector met een sterkere positie en een anders geformuleerde opdracht. Het huidige beleid heeft tot een versnipperd aanbod geleid, een gevolg van de opdracht alle doelgroepen in alle wijken en kernen te moeten bereiken. 

D66 stelt voor in een aangepaste opdracht de cultuurcoaches in te zetten op plekken waar zij het hardste nodig zijn. Hier ontstaan duurzame projecten voor en door inwoners met aandacht voor de artistieke waarde en de verhalen die mensen zelf willen vertellen. Met duurzaamheid bedoelen we dat inwoners een initiatief ontwikkelen, waarna de cultuurcoaches hen helpen dit idee samen met de bedenkers en andere inwoners te realiseren. Daarna is het aan de betrokkenen zelf om hun initiatief overeind te houden. Op deze manier kunnen de cultuurcoaches zoveel mogelijk Alphenaren bereiken.

De jaarlijkse evenementenkalender is in onze gemeente goed gevuld, maar het is de vraag hoe lang nog. Grote evenementen vormen een toenemend financieel risico voor de organisatoren. Een risico dat grotere culturele ondernemers kunnen dragen, maar dat te groot kan zijn voor kleinere ondernemers. D66 is voorstander van eenvoudige aanvraagprocedures voor evenementen in de verwachting dat meer zekerheid voor organisatoren de zo broodnodige levendigheid in onze gemeente overeind zal houden. 

D66 wil onderzoeken of het evenementenbeleid wellicht beter past onder cultuurbeleid dan onder economisch beleid. Want evenementen zijn alleen levensvatbaar wanneer lang tevoren voor de organisator duidelijk is of (deel)financiëring vanuit de gemeente mogelijk is. Daarnaast is een evenementenbeleid nodig met een focus op het sociaalmaatschappelijke aspect van evenementen. Het zou bijvoorbeeld interessant zijn om jong talent actief te betrekken bij lokale festivals en evenementen.

Van Romeinen tot boomkwekers, van waterbouwers tot ondernemers — generaties Alphenaren hebben steeds weer nieuw leven in onze samenleving gebracht. Er bestaat een levendige belangstelling voor ons erfgoed, ook vanuit de gemeente. In 2024 is bijvoorbeeld met steun van de gemeente de erfgoed Canon van de gemeente Alphen aan den Rijn digitaal en in boekvorm gepubliceerd. D66 vindt dit belangrijke activiteiten die tevens kunnen worden benut bij het bevorderen van het toerisme in het Groene Hart. Zo kunnen bijvoorbeeld fietsroutes langs het erfgoed in de gemeente worden beschreven, of wandelroutes langs de Limes – de oude Romeinse wegen. Verder kan ook in het cultuuronderwijs en in gastlessen aandacht aan het erfgoed en de Canon worden besteed.

D66 hecht veel waarde aan de nieuwe erfgoedvisie. Om te voorkomen dat gebouwen met een erfgoedstatus verloren gaan, is het zinvol de gebouwen in het geval van leegstand een maatschappelijke invulling te geven. Denk bijvoorbeeld aan de Brugkerk in Koudekerk aan den Rijn: deze gerenoveerde kerk is opengesteld voor gebruik door de gemeenschap in Koudekerk. Zo kunnen we deze bijzondere plekken in stand houden en blijven benutten. 

Gezien de belangrijke bijdrage die de bibliotheek levert aan het cultuuraanbod, aan een geletterde samenleving, erfgoed en een-leven-lang-leren is D66 voor behoud van het budget voor de bibliotheek en streeft ernaar de voor 2027 aangekondigde bezuiniging op de basissubsidie van tafel te krijgen.

Op diverse locaties in Alphen aan den Rijn is bibliotheek Rijn en Venen een plek waar inwoners elkaar ontmoeten en waar ze informatie en ondersteuning krijgen. D66 deelt de huidige visie op het takenpakket en ziet de bibliotheek eveneens als leerplek, ontmoetingsplek én informatiepunt voor iedereen – van beginnend lezer tot een oudere die moeite heeft met de digitalisering van instellingen. Inwoners krijgen hulp bij het invullen van formulieren, leren omgaan met digitale overheidssystemen, krijgen informatie over verduurzamen en energie besparen en vinden de weg naar ondersteuning. 

Een bibliotheek is een verbindende schakel tussen inwoners en overheid en speelt een voorname rol in het bevorderen van kansengelijkheid en maatschappelijke participatie. D66 wil dan ook dat deze functie stevig wordt verankerd. Dat betekent structurele financiering, goed bereikbare locaties in de stad en de dorpen en mogelijkheden voor samenwerking met scholen, welzijnsorganisaties en cultuurpartners.

Een theater is van en voor inwoners en daarom streeft D66 naar een jaarlijkse programmering van uitvoeringen door inwoners, zie bijvoorbeeld de huidige ‘gouden dansʼ voorstellingen door en voor ouderen, met een wijkjury die voorstellingen programmeert. Of de jongerenjury, die voorstellingen uitzoekt voor jongeren door jongeren. Op deze manier trekt en behoudt het theater nieuwe doelgroepen die voorstellingen mee maken én meemaken. Castellum en Parkvilla kunnen cultuur dichter bij de inwoners brengen door lokale initiatieven te begeleiden, bijvoorbeeld door een voorstelling in wijkcentra of dorpshuizen mogelijk te maken.

Castellum vierde in september 2025 haar 20-jarig jubileum. D66 heeft een belangrijke rol gespeeld in het behoud van het theater voor onze gemeente. In een plaats met de omvang van Alphen aan den Rijn mag een theater volgens ons niet ontbreken en daarom moet de gemeente het theater blijvend steunen. Het theater krijgt per 2026 een ANBI status, wat het mogelijk maakt reserves op te bouwen om eventuele bezuinigingen beter op te vangen en andere inkomstenbronnen aan te boren. 

D66 streeft in onze gemeente naar een lokaal gewortelde en levendige muziekscene, breed toegankelijk en toekomstbestendig – zonder groot nieuw gebouw, maar mét een sterke culturele infrastructuur.

Wij streven niet naar een nieuw poppodium, maar kiezen voor het versterken van bestaande voorzieningen. Locaties als The Cube en Max zijn waardevol voor lokale en regionale muzikanten. D66 gunt deze podia goede huisvesting, waar ze hun activiteiten met een ruime diversiteit in de programmering voort kunnen zetten: van pop en jazz tot wereldmuziek en koren, zodat alle doelgroepen zich aangesproken voelen. Naast het muziekaanbod in Castellum en in Parkvilla vinden we kleinschalige zalen en intieme podia passen bij onze gemeente: hier is ruimte voor talent, variatie en samenwerking tussen organisaties.

Cultuur moet zich niet beperken tot theaters en zalen, maar juist ook op straat, in de openbare ruimte zichtbaar, hoorbaar en voelbaar zijn. Ook de straat is een podium. Iedereen – jong en oud, professioneel of amateur – moet de kans krijgen hier zijn talent te laten zien. De straatcultuur weerspiegelt onze stad: divers, inclusief en laagdrempelig. Tegelijkertijd is een beperkte set regels noodzakelijk voor een goede balans tussen vrijheid en leefbaarheid, zodat culturele activiteiten de stad verrijken zonder overlast te veroorzaken.

D66 wil dat het makkelijker wordt voor muzikanten, dansers, kunstenaars en theatermakers om op straat op te kunnen treden. Waar mogelijk willen we vergunningstrajecten vervangen door een set heldere regels, zodat creativiteit meer ruimte krijgt. Ook willen we leegstaande panden en braakliggende plekken tijdelijk kunnen gebruiken als pop-up ateliers, expositieruimtes of oefenruimtes voor jong talent. Zo houden we onze stad levendig en geven we ruimte aan nieuwe initiatieven.

Daarnaast wil D66 een structureel fonds inrichten voor kleinschalige culturele initiatieven in de openbare ruimte. Van muurschilderingen en straattheater tot buurtoptredens en kunstprojecten op pleinen – spontane ideeën verdienen een kans. 

Door inwoners, scholen, kunstenaars en culturele organisaties te betrekken bij de inrichting van wijken, parken en pleinen, ontstaat een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeting en creativiteit.