D66 bouwt door aan Brabant en investeert in bereikbaarheid en gezondheid

Spreektekst PPN 2027, Kasper van de Langenberg, D66 Brabant
Dankjewel voorzitter,
In tijden van geopolitieke spanningen en economische onzekerheid bouwen we in Brabant door: aan woningen, duurzame mobiliteit en een toekomstbestendig energiesysteem.
Na jaren van Haagse stilstand komt Nederland weer in beweging. Het kabinet‑Jetten I is na een korte formatie gestart en heeft op zes prioritaire onderwerpen taskforces ingesteld om echte doorbraken te forceren, onder meer op stikstof en woningbouw. Dat is noodzakelijk om Brabant weer van het slot te halen. Het is goed om te zien dat daarbij ook de bestuurlijke verhoudingen met provincies en gemeenten verbeteren. Minder over elkaar, meer met elkaar.
Voorzitter,
We bouwen door aan Brabant. Deze perspectiefnota maakt duidelijk dat Brabant niet afwacht, maar doorzet. De ambities uit onze beleidskaders blijven overeind en worden uitgevoerd. Brabant staat niet stil.
Maar voor D66 is de kernvraag niet óf Brabant groeit, maar hoe we groeien – en voor wie.
Gedeputeerde Staten maken serieus werk van werklocaties. Niet alleen door meer ruimte te zoeken, maar ook door bewuste keuzes te maken over welke economie we ruimte willen geven. Het Ruimtelijk Economisch Handelingsperspectief en het in beeld brengen van economische waardeketens laten zien dat GS hierin richting geeft. Ook de inzet op herstructurering en verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen is cruciaal in een provincie waar ruimte schaars is. In dit verlengde dienen wij vandaag ook de motie van GroenLinksPvdA over De Grote Oogst mede in.
Op wonen zien we duidelijke vooruitgang. De woningbouwaantallen trekken aan en de inzet op kennisdeling en standaardisatie van RO‑processen laat resultaat zien. Complimenten daarvoor. Tegelijk zegt D66: tempo en kwaliteit moeten hand in hand gaan. Pak dus door op de bestaande voorraad en neem als provincie een actievere rol in het grondbeleid, samen met gemeenten. Goed dat wonen en zorg nadrukkelijker worden verbonden, want gezien de demografische ontwikkelingen is dat geen luxe, maar noodzaak.
De energieopgave is groot en GS pakt deze proactief op. Schone energie vormt de basis onder wonen, ondernemen en samenleven, en daarom waarderen wij het Energieperspectief richting 2050. Cultuur is essentieel voor een verbonden Brabant. Het is goed en belangrijk dat we blijven investeren in nieuwe initiatieven, zoals recent in street culture. Dit draagt bij aan een sportiever en inclusiever gebruik van de openbare ruimte in onze dorpen en steden. 
Voorzitter, we bouwen door aan Brabant, maar we zijn totaal afhankelijk van onze natuur. Als we onze natuur versterken, versterken we onszelf. De lucht die we inademen, het water dat we drinken. GS zet daarin belangrijke stappen, onder andere met de aanpak van verdroging. Tegelijk moeten we eerlijk zijn: het behouden van voldoende grondwater gaat niet vanzelf, is niet gratis en de middelen voor de droogteaanpak zijn beperkt. Een substantiële verhoging van de grondwaterheffing kan hieraan bijdragen.Als we het principe de gebruiker betaalt serieus nemen, moeten we ook onderzoeken of kleine gebruikers via bijvoorbeeld een vastrecht bijdragen. Daarom dienen wij de motie grondwaterheffing in om dit zorgvuldig te verkennen. 
 
Naast positieve ontwikkelingen benoemt deze perspectiefnota ook knelpunten. In financieel‑economisch onzekere tijden is keuzes maken onvermijdelijk. D66 wil dat juist deze knelpunten prioriteit krijgen.
Ik vraag vandaag bijzondere aandacht voor twee Brabantse regio’s waar het letterlijk knelt. Dat kunnen we oplossen – als we goed luisteren naar inwoners, goede plannen maken en verantwoordelijkheid nemen in de uitvoering.
Allereerst Moerdijk. Inwoners van Drimmelen, Geertruidenberg en Moerdijk verdienen duidelijkheid. Voor hen gaat dit niet over kaarten of scenario’s maar over hun leefomgeving, gezondheid en toekomst. 
Dat vraagt om een overheid die zorgvuldig én daadkrachtig is. Na het uitstel door het Rijk van eind vorig jaar moet er dit voorjaar richting worden gekozen. Het is goed dat er op initiatief van de SP een rondetafelgesprek komt, zodat we naast de aanvullende onderzoeken ook kunnen luisteren naar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.
Ten tweede de schaalsprong in de Brainportregio. De Metropoolregio Eindhoven groeit als kool. De GroenLinks‑fractie in Eindhoven waarschuwde eerder terecht dat de regio geen ‘stedelijke plofkip’ moet worden. Ik voeg daar graag een positieve ambitie aan toe: deze regio moet niet groter om het groter, maar beter en leefbaarder voor al haar inwoners worden.
Dat betekent dat we niet alleen woningen bouwen, maar ook leefgemeenschappen. Plekken waar verschillende Brabanders in een gezonde leefomgeving kunnen wonen, werken en samenleven. Dat vraagt om een sociale en rechtvaardige schaalsprong – een kwaliteitssprong dus.
Voor deze kwaliteitssprong is goede bereikbaarheid en mobiliteit cruciaal. Het kan niet zo zijn dat we wel investeren in HOV‑infrastructuur, maar de exploitatie ervan laten liggen. En het mag niet zo uitpakken dat het OV in Eindhoven verbetert, terwijl omliggende kleinere gemeenten juist slechter bereikbaar worden. 
Daarom dienen wij vandaag de motie ‘Openbaar vervoer schaalsprong Brainportregio’ in. Met deze motie vragen wij GS om inzichtelijk te maken welke extra exploitatielasten de schaalsprong veroorzaakt voor het OV in de concessie Zuid‑Oost‑Brabant. Daarnaast vragen we om het Rijk actief aan te sporen hier financieel aan bij te dragen als dat nodig blijkt.  
In onzekere tijden moeten we niet alleen zuinig, maar vooral slim zijn. Landelijk is voor natuurherstel, stikstofreductie en landbouwtransitie 20 miljard euro gereserveerd. Laten we ervoor zorgen dat Brabant deze kansen ook daadwerkelijk verzilvert.
Daarnaast vraagt de nieuwe meerjarige EU‑begroting om een duidelijke aanpak, zodat Brabant maximaal gebruik kan maken van Europese subsidies voor projecten op het gebied van economie en verduurzaming. Wij steunen daarom de inzet van GS van harte om in komende begrotingen een centrale co‑financieringsreserve op te nemen.
Voorzitter ik rond af. Stilstand kunnen we ons niet permitteren. Deze perspectiefnota laat zien dat er voldoende ruimte is om knelpunten aan te pakken én ruimte te laten voor een volgend provinciebestuur. D66 Brabant kiest ervoor om door te bouwen. Bouwen met- en voor Brabanders. 
Dank u wel.