Vrijheid in een
onzekere wereld,
het kan wél

Met vrijheid openen we ons verkiezingsprogramma 2026-2030. En dat is niet voor niets. Het is de basis voor alles. Voor D66 betekent vrijheid dat iedereen zichzelf mag zijn, mee mag doen en een stem krijgt. Maar ook het principe dat vrijheid niet alleen voor een paar mensen is, maar voor ons allemaal. Vrijheid bestaat pas echt als iedereen de kansen en mogelijkheden heeft om echt vrij te zijn en als we rekening houden met toekomstige generaties. Zo bouwen we samen aan een samenleving die recht doet aan iedereen
en waar politiek van iedereen is.

De wereld is – ten opzichte van vier jaar geleden – onzekerder, onveiliger en onvoorspelbaarder geworden. Mensen zijn op de vlucht voor oorlog of noodweer. Autocratische leiders openen de aanval op de oppositie, rechters en journalisten. Populisten zaaien angst en verdeeldheid. Te midden van deze onzekerheid is de Leidse regio een baken rust en stabiliteit. Dat is mede te danken aan de inzet van D66 in de colleges en gemeenteraden. Onze wethouders en raadsleden zijn gericht op samenwerken
en verbeteren met inwoners en andere partijen de leefbaarheid in ons dorp. Bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties denken mee over lastige keuzes.

Wij werken aan een regio waar iedereen welkom is, iedereen zich veilig voelt en zichzelf kan zijn, ongeacht geaardheid, geslacht/gender, afkomst of inkomen. Een plek waar je ’s nachts veilig over straat kunt, waar slachtoffers van seksueel geweld steun en hulp krijgen, waar mensen met verward gedrag zorg ontvangen in plaats van straf, en waar iedereen een thuis kan vinden. We koesteren onze vrijheid en tonen respect voor elkaar — iets wat zichtbaar is in de vele verenigingen, buurtinitiatieven en vrijwilligers die onze regio rijk is. In een drukke regio als de Leidse zijn verdraagzaamheid en samenwerking onmisbaar. Elkaar helpen en zorgen dat verschillen ons sterker maken. Daarom strijdt D66 voor gelijke kansen en gelijke rechten – voor iedereen, altijd, overal.

– Iedereen heeft recht op een veilig dak boven het hoofd.
– D66 vergroot de vrijheid en veiligheid om te zijn wie je bent.
– Digitaal leven we net zo veilig als fysiek.
– Door met elkaar rekening te houden vergroten we de leefbaarheid en vrijheid voor iedereen.

Iedereen heeft recht op een veilig dak boven het hoofd.

Een dak boven je hoofd is een basisvoorwaarde voor een veilig bestaan en we werken hard om dat voor iedereen mogelijk te maken. Van starter en student tot leraar en gepensioneerde. Daarnaast
vangen we in de Leidse regio Oekraïners en vluchtelingen op en bieden we statushouders een nieuwe start. D66 vindt het belangrijk dat we daarmee doorgaan. Wij willen in de Leidse regio kijken hoe we in samenwerking met de andere gemeenten aan de landelijke opdrachten en de lokale noodzaak kunnen voldoen.

Met ambitieuze plannen voor meer woningen en een sociaal vangnet voor alle inwoners zorgen we dat iedereen gelijke kansen heeft op een vrij en gelukkig leven. Wij hebben speciale aandacht voor ouderen die door willen stromen om zo ruimte te maken voor starters, jongeren en gezinnen.

D66 wil dat mensen met essentiële beroepen, zoals leraren, zorgmedewerkers of agenten voorrang kunnen krijgen op een woning in Leiderdorp.

Er moeten meer noodwoningen komen. Dat zijn woningen die voor maximaal een half jaar gehuurd kunnen worden, bijvoorbeeld in het geval van huiselijk geweld, scheiding of verhuizing. D66 Leiderdorp wil dat de gemeente hierover in gesprek gaat met de woningbouwcorporaties en andere verhuurders in de regio.

Niemand hoort op straat te slapen. Daarom wil D66 Leiderdorp dat, mocht dit zich in Leiderdorp voordoen, dat de gemeente in overleg gaat met de regio om te zorgen voor voldoende gratis nachtopvang met maaltijd voor dakloze mensen.

D66 wil dat er in Leiderdorp opvang beschikbaar blijft voor Oekraïners. Gezinnen moeten hier kunnen wonen, leven en leren tot die verschrikkelijke oorlog voorbij is.

D66 zorgt ervoor dat nieuwkomers (waaronder statushouders) die in Leiderdorp een woning hebben gekregen, hartelijk worden ontvangen. Aan hen worden meteen taallessen en een taalbuddy
aangeboden, zij krijgen een Sleutelpas voor goedkopere toegang tot culturele instellingen en sportclubs en zij worden wegwijs gemaakt in het sterke verenigingen- en vrijwilligersleven van Leiderdorp. De gemeente helpt deze Nieuwkomers bij het vinden van werk waarbij hun talenten zoveel mogelijk benut worden.

D66 Leiderdorp wil dat mensen die vluchten voor oorlog en geweld in de regio worden opgevangen, conform de afspraken van de Spreidingswet. Wij werken samen met de omliggende gemeenten om
dit gezamenlijk te realiseren.

D66 vergroot de vrijheid en veiligheid om te zijn wie je bent.

D66 Leiderdorp vindt het belangrijk dat iedereen gezien wordt zoals diegene is en dat mensen zelf regie hebben op hun leven. Wij duwen mensen niet in hokjes en laten mensen ook niet in hokjes duwen.

Wij willen dat er regionale Psycholances komen voor 24/7 acute psychiatrische hulp op straat en voor inwoners. Verwarde personen verdienen hulp en moeten niet onnodig gecriminaliseerd worden. Dat is beter voor hen en voor de omgeving.

D66 wil voorkomen dat seksueel geweld zich voordoet. Nee = Nee. Dat kan bijvoorbeeld door stil te staan bij de ‘Ben je oke?-campagne’. We gaan daarover in gesprek met de lokale verenigingen om
samen te kijken hoe we hier meer aandacht voor kunnen krijgen in ons dorp.

D66 Leiderdorp wil de veiligheid in de openbare ruimte voor vrouwen en kinderen dag en nacht vergroten. Donkere hoekjes, verlaten tunneltjes of onveilig ervaren fietspaden pakken we aan. D66
wil dat er een permanente campagne gevoerd wordt voor, de op voorstel van D66 Leiderdorp, “Samen Veilig Leiderdorp”-lijst waarbij zulke plekken gemeld kunnen worden. We maken ons er hard
voor dat de gemeente deze plekken met voorrang aanpakt.

D66 staat voor het demonstratierecht. In Leiderdorp is vooralsnog niet gedemonstreerd maar die behoefte kan er in de toekomst komen. Wij vragen van de burgemeester dat, als er wel behoefte is,
betogers door de politie worden beschermd zodat zij kunnen protesteren, ongeacht het onderwerp. Van demonstranten verwachten wij dat zij respectvol en vreedzaam omgaan met de politie en buurtbewoners. Demonstreren is geen vrijbrief voor wangedrag.

We staan pal voor de rechten van lhbtiq+mensen. Iedereen moet zichtbaar zichzelf kunnen zijn. Discriminatie, geweld en andere vormen van uitsluiting zijn onacceptabel. D66 Leiderdorp wil dat op
het gemeentehuis de regenboogvlag jaarlijks wappert op “Coming out day”.

D66 Leiderdorp is in beginsel tegen cameratoezicht en preventief fouilleren. Slechts als er zich een hele duidelijke, dringende en bijzondere noodzaak voordoet, kan D66 instemmen met zulke
maatregelen. In zo’n geval kan het alleen gaan om tijdelijke inzet die goed gereguleerd en gecontroleerd wordt. D66 ziet op dit moment in Leiderdorp geen locaties en/ of situaties waarin cameratoezicht of preventief fouilleren nodig zou zijn.

We moeten onze samenleving weerbaarder maken en ons voorbereiden op crises. D66 Leiderdorp wil in parkeergarages en andere publieke plekken ruimte maken voor veiligheid en weerbaarheid. Die ruimte kan gebruikt worden onder andere voor een robuust energiesysteem met batterijopslag, schoon drinkwater, voedselopslag en schuilplekken

D66 beschermt jouw vrijheid ook online.

D66 Leiderdorp vindt het belangrijk dat mensen zich niet alleen op straat, maar ook online vrij, veilig en weerbaar voelen. Digitale vrijheid betekent dat mensen zichzelf kunnen zijn zonder angst voor controle,
misbruik of dreiging. De gemeente heeft daarin een verantwoordelijkheid.

D66 Leiderdorp wil dat iedere gemeente in onze regio structureel investeert in digitale veiligheid. De gemeente moet goed omgaan met de persoonsgegevens van inwoners en dus de infrastructuur
goed op orde te hebben. Dat betekent stevig budget, duidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid en jaarlijkse evaluaties. Digitale veiligheid hoort net zo serieus genomen te worden als
fysieke veiligheid.

D66 Leiderdorp vindt dat inwoners en ondernemers weerbaar moeten zijn tegen online oplichting, haat en desinformatie. Hier moet op school al mee worden begonnen. De bibliotheek wordt hét punt
om inwoners, ondernemers en scholen daarbij te helpen, bijvoorbeeld met trainingen, cyberambassadeurs en bewustwordingscampagnes. Onze ‘cyberburgemeester’ gaat voorop in deze ontwikkelingen online. Wie online de weg kwijtraakt, verdient steun en geen verwijten.

Wat D66 Leiderdorp betreft, spreekt de gemeente zich telkens luid en duidelijk uit tegen het online shamen van slachtoffers door beelden van strafbare feiten te delen. De gevolgen hiervan zijn soms
groter dan van het misdrijf zelf. Normeren gaat hand in hand met voorlichting aan ouders en kinderen. De gemeente neemt hiervoor het initiatief.

D66 wil dat de gemeente cyberaanvallen kan opvangen. Daarom oefenen we in de regio samen crisisscenario’s, net als bij brand of overstroming. Bij cyberaanvallen zijn de gevolgen merkbaar in
het echte leven en ver buiten de gemeentegrens. Als systemen plat gaan, moet de gemeente weten wat te doen — ook digitaal moet het bestuur paraat staan!

D66 vindt dat je moet kunnen vertrouwen op de digitale systemen van je gemeente. Daarom moet de informatiebeveiliging op orde zijn en moet bij de inkoop van hard- en software, het aangaan van
samenwerkingen of het afnemen van diensten gekeken worden naar veiligheid en privacy. Goedkoop mag nooit onveilig betekenen. Als dat gebruikstechnisch kan, heeft D66 voorkeur voor een product van Europese makelij.

D66 wil dat mensen in Leiderdorp en de regio online net zo beschermd zijn als offline. We willen dat de gemeente het landelijke meldpunt voor digitale dreigingen zoals bedreigingen of haatzaaien
breder bekend maakt en scholen betrekt bij het vergroten van digitale veiligheid onder jongeren.

D66 stimuleert regionale samenwerking en samenwerking binnen de veiligheidsregio Hollands- Midden. De gemeenten in de veiligheidsregio moeten kennis delen, incidenten samen aanpakken en zonder gêne leren van elkaars fouten. Digitale dreiging stopt niet bij de gemeentegrens – onze bescherming dus ook niet.

Als inwoner moet je er vanuit kunnen gaan dat de gemeente goed omgaat met jouw persoonsgegevens. De gemeente moet het goede voorbeeld geven. Om die reden krijgen medewerkers training in digitale veiligheid en privacy.

D66 wil dat mensen transparant kunnen zien wat de gemeente digitaal over hen weet en doet. Digitale dienstverlening moet eerlijk, veilig en toegankelijk zijn – ook voor mensen die digitaal minder
vaardig zijn.

Bescherming van de privacy mag er niet toe leiden dat inwoners en ondernemers telkens hun persoonsgegevens opnieuw met de gemeente moeten delen. Wat bij de gemeente bekend is, wordt
opnieuw gebruikt. Onnodige bureaucratie wordt voorkomen. Gegevens worden actueel gehouden en goed beveiligd.

D66 laat niemand in een digitaal hokje duwen. Algoritmes en systemen die leiden tot uitsluiting, discriminatie of oncontroleerbare profilering horen niet thuis in onze gemeente. Digitale
rechtvaardigheid is mensenrecht. D66 hecht waarde aan het herkennen en aanpakken van onbewuste vooroordelen binnen de gemeente.

Door met elkaar rekening te houden vergroten we de
leefbaarheid en vrijheid voor iedereen.

In een drukke regio als de onze is het belangrijk dat we elkaar de ruimte geven, doordat we weten wat we van elkaar kunnen verwachten. Daarom maken we samen afspraken — over hoe we met elkaar en onze omgeving omgaan. Voor D66 geldt: afspraak is afspraak. Handhaving hoort daarbij. Niet om te straffen, maar om te zorgen dat het eerlijk blijft en dat we op elkaar kunnen rekenen. Want juist als regels worden nageleefd, ontstaat er vrijheid voor iedereen.

D66 Leiderdorp zet handhaving door BOA’s in voor het verbeteren van de leefomgeving. Zij controleren dus op overlast in parken en op straat, op afval, geluidsoverlast, seksuele intimidatie
en verkeersveiligheid.

Wat D66 betreft krijgt iedereen een tweede kans bij kleine overtredingen. De overheid is geen boetemachine. Als er een overtreding wordt vastgesteld, krijgt in beginsel iedereen de eerste keer een waarschuwing. Bij dreigend gevaar of misdrijven wordt er meteen opgetreden.

We willen vooral inzetten op het voorkomen van jongerenoverlast. D66 Leiderdorp wil dat handhavers en jongeren in gesprek gaan om overlast te stoppen. D66 is voor het versterken van de
rol van het jongerenwerk en wil dat er voor jongeren genoeg te doen is in het dorp.

D66 Leiderdorp wil dat de burgemeester toeziet op een goede samenwerking tussen de Politie en de gemeentelijke BOA’s om ervoor te zorgen dat er geen gaten vallen in de handhaving.

Buurtbewoners worden betrokken bij handhaving en de veiligheid van de buurt. Samen met het gemeentebestuur en de politie benoemen de buurtbewoners de belangrijkste problemen en maken
ze afspraken over wat er wordt aangepakt. Voorbeelden van andere gemeenten, zoals ‘Buurt Bestuurt’ uit Rotterdam, worden hiervoor overgenomen.

D66 Leiderdorp wil goed overleg tussen BOA’s, ondernemersverenigingen, horecaondernemers en winkelcentra over hoe de handhaving beter en efficiënter kan worden ingericht.

Politie en burgemeester moeten drugshandelaren op straat en drugsoverlast streng aanpakken. Dit is een criminele markt waar gevaar vanuit gaat en die voor veel overlast zorgt.

Er moet voldoende capaciteit zijn voor politie in de wijk. De wijkagent kan samen met inwoners, ondernemers en scholen makkelijker signaleren en sneller ingrijpen. De wijkagent moet kunnen
steunen op voldoende blauwe collega’s om ook echt het verschil te kunnen maken.

Voor ieders veiligheid is het essentieel dat de wijkagent zichtbaar en aanspreekbaar is. Door online aanwezig te zijn, is de politie ook benaderbaar voor jongeren.

Met vele andere Nederlanders eisen wij de nacht terug! Om nachtelijke criminaliteit te voorkomen en te beperken, wil D66 Leiderdorp dat er periodiek overleg is tussen de gemeente, de politie en de betrokken partijen zoals bewoners, bedrijventerreinen, beveiligingsbedrijven en de horeca. D66 Leiderdorp vindt dat zowel politie als BOA’s in de nacht duidelijk aanwezig moeten zijn op
doorgaande fietsroutes, plekken die als onveilig worden ervaren en tijdens evenementen. Zo houden we Leiderdorp ook ’s nachts veilig.