Hoe we de problemen in de jeugdzorg écht oplossen

Vrijwel alle politieke partijen roepen dat de jeugdzorg beter moet, en snel! Veel partijen roepen dat echter zonder heldere richting of samenhangende visie. De afgelopen jaren hebben we het effect gezien: jaar na jaar gaat er meer geld naar de jeugdzorg, maar de jeugdzorg wordt er niet beter van. Dat moet anders. D66 heeft een duidelijke visie hoe het beter kan. Ons uitgangspunt is helder: effectieve ondersteuning voor kinderen en jongeren. Zodat ze mee kunnen doen in de gewone samenleving, en veilig en gezond kunnen opgroeien in hun eigen vertrouwde omgeving en netwerk. Dat is waar D66 voor staat. Wij geloven in de kracht van kinderen, jongeren, ouders en de samenleving.

Wat is effectieve ondersteuning dan? D66 denkt dat we als samenleving anders moeten kijken naar de situatie. Er is niks mis met de kinderen en jongeren. Er is iets mis met hoe we ons als samenleving gedragen en organiseren rondom kinderen en jongeren. Niemand is gemiddeld. Ieder kind, iedere jongere, is ergens goed in, en heeft ergens in het leven hulp of ondersteuning bij nodig. In het normale leven horen tegenstellingen, teleurstellingen en hobbels er bij. Het is belangrijk dat we als samenleving dát weer normaal gaan vinden. Dat vraagt een compleet andere mindset van iedereen in onze samenleving: ouders, leerkrachten, jongerenwerkers, hulpverleners, gemeenten.

Een andere mindset geeft ons als samenleving de ruimte om na te denken over échte oplossingen. In plaats van een apart individueel zorgtraject, buiten de eigen vertrouwde omgeving van het kind of de jongere, waar we proberen het kind te repareren, wil D66 het radicaal anders aanpakken. D66 wil kijken naar de context. Niet onderzoeken wat er mis is met het kind en hoe we dat zo snel mogelijk repareren, maar: hoe moeten we als ouder, leerkracht, jongerenwerker of hulpverlener de context (ons gedrag, onze regels, ons systeem) rond het kind veranderen, zodat het kind weer kan meedoen en zich verder kan ontwikkelen? Wat moeten wij anders doen, zodat het beter gaat met het kind? Dat is de kern van onze visie. En dat is maatwerk. Soms betekent dat voor ouders ondersteuning bij het opvoeden, soms gaat het om contact met gelijkgestemden, soms is het aanpassing van het lesprogramma, maar in veel gevallen kan het ook ondersteuning zijn via een sportclub, vereniging, of het jongerenwerk. Allemaal oplossingen in de eigen leefomgeving, met een vertrouwd netwerk van vrienden, familie en buren. Een samenleving waarin we met elkaar kinderen en jongeren opvoeden én elkaar helpen en ondersteunen waar nodig, helpt kinderen en jongeren écht vooruit.

Dat past goed in het sociaal-liberale gedachtegoed van D66, waarin we geloven dat ieder kind het recht heeft om zichzelf te zijn, zich te ontwikkelen en volwaardig mee te doen — ongeacht afkomst, beperking of omgeving. Betekent dit dat we nooit meer jeugdzorg willen inzetten? Natuurlijk niet. Er is een kleine groep kinderen en jongeren voor wie professionele jeugdzorg essentieel is. Juist door veel alternatieve oplossingen te organiseren, wordt de jeugdzorg weer toegankelijk voor de kinderen en jongeren die het hard nodig hebben, en waar jeugdzorg een effectieve oplossing biedt.

Wat betekent dit oncreet? Dit betekent radicaal anders investeren. In plaats van miljoenen euro’s per jaar de bodemloze put van de jeugdzorg in te pompen, gaan we het geld anders verdelen. We zullen significante, structurele investeringen moeten doen in het maatschappelijk middenveld. Niet als sluitpost, maar als fundament van onze samenleving. We moeten stoppen het maatschappelijk middenveld te onderschatten: het is het hoofdveld! Daar vindt het gewone leven plaats! Dat betekent volgens D66 dat de gemeente scholen, sportclubs, culturele instellingen, de scouting, jongerenwerk en andere organisaties moet ondersteunen om een grotere rol te kunnen spelen. Niet alleen met kennis en kunde, maar ook met geld om dat structureel mogelijk te maken. Zodat scholen uiteindelijk in staat zijn om met meer handjes en meer maatwerk samen met kind en ouders te kijken hoe de context kan worden versterkt, zodat het kind samen met zijn ouders verder kan. Zodat sportclubs, verenigingen en jongerenwerk een extra schil gaan vormen in de opvoeding en ontwikkeling van kinderen en jongeren. D66 ziet onderwijs, sport, cultuur en jongerenwerk niet als bijzaak, maar als fundament voor gelijke kansen en persoonlijke ontwikkeling.

Concreet willen we de komende 5 jaar ieder jaar 5% van het jeugdzorgbudget verplaatsen naar effectieve preventie en ondersteuning van kinderen, ouders en gezinnen. Oplossingen in het gewone leven. Na 5 jaar hebben we dan 25% van de jeugdzorg anders georganiseerd en profiteren we als samenleving van een kwalitatieve en effectieve werkwijze.

Deze beweging is spannend, want het betekent dat we andere keuzes maken dan we de afgelopen jaren hebben gedaan. Dit betekent ook dat wat D66 betreft minder snel jeugdzorg wordt ingezet. Het budget dat dan vrijkomt, kan veel beter worden geïnvesteerd in het maatschappelijk veld en (preventieve) ondersteuning van gezinnen. Zo helpen we kinderen effectiever bij hun ontwikkeling, en maken we een samenleving waar we naar elkaar omkijken. In plaats van symptoombestrijding, werken we aan échte oplossingen.

Het doel van deze andere manier van denken en werken is effectievere hulp voor kinderen en jongeren. Dat staat wat D66 betreft overeind. Het bijeffect is ook nodig. Door betere grip op de budgetten te hebben, denken we als D66 dat de gemeente beter kan voorspellen wat er nodig is. Dat resultaat uiteindelijk ook in verbeterde kwaliteit van de ondersteuning voor kinderen en jongeren. En het houdt de jeugdzorg beschikbaar en toegankelijk voor de kinderen waar professionele jeugdzorg wel hard nodig is. De toekomst van onze jeugd vraagt om politieke moed. D66 kiest voor een andere, effectieve koers. Vóór verbinding en vóór vertrouwen. Omdat ieder kind telt — en omdat we weten dat het anders én beter kan.