Routezaterdag mei ’26: Van straat naar haard: dakloosheid

We beginnen op een bijzondere plek: het Majoor Bosshardt Huis van het Leger des Heils. Tijdens de rondleiding duiken we even terug in de tijd. Op zolder zien we waar vrouwen vroeger werden opgevangen, onder de lage balken van een oud Amsterdams pand. Door het hele huis heen lezen en horen we aangrijpende verhalen, onder andere van mensen die slachtoffer zijn geweest van mensenhandel. Ook krijgen we een kijkje in de kamer waar Majoor Bosshardt zelf jarenlang woonde en werkte.

Na deze blik in het verleden schakelen we naar het heden. Annie en Marit van de Regenbooggroep vertellen over hun werk en de uitdagingen waar zij dagelijks tegenaan lopen. We horen over crisisopvang (zoals die in 2015 razendsnel werd opgezet tijdens de vluchtelingeninstroom), tijdelijke woonprojecten zoals ‘Onder de Pannen’ voor economisch daklozen, inloophuizen en hulp aan mensen zonder papieren. Elk traject vraagt om maatwerk. Hun belangrijkste boodschap is helder: zonder een stabiele woonplek is het bijna onmogelijk om andere problemen goed aan te pakken. Tegelijkertijd wordt het juist moeilijk gemaakt door regels en systemen—van leegstaande panden tot banken die hospitaverhuur niet toestaan.

Ook de wetenschap komt aan bod. Onderzoeker Nienke Boesveldt van Tilburg University doet al jaren onderzoek naar dak- en thuisloosheid. Haar bevindingen sluiten naadloos aan bij wat we eerder hoorden: het groeiende tekort aan betaalbare woningen is een belangrijke oorzaak van dakloosheid. En misschien nog wel belangrijker: de meest effectieve én goedkoopste oplossing is verrassend simpel—zorg dat mensen zo snel mogelijk weer een stabiele woonplek krijgen.

Daarna gaan we zelf de straat op. Onder begeleiding van gidsen van Amsterdam Underground, die uit eigen ervaring spreken, lopen we door de Wallen. Ze nemen ons mee naar de tijd dat dit gebied nog een ‘no-go area’ was: met kraakpanden, politie-invallen, openlijk drugsgebruik en prostitutie op straat, en de impact van de heroïne- en hiv-epidemie. Ze vertellen hoe bewoners destijds werden aangemoedigd te vertrekken en hoe panden in handen kwamen van investeerders.

Vandaag de dag is de buurt totaal veranderd en lopen dagelijks duizenden toeristen door de straten. Maar onze gidsen laten ook een andere kant zien: die van verlies, vervreemding en een stad die voor hen niet meer hetzelfde voelt. Hun persoonlijke verhalen maken diepe indruk. Aan het einde van de dag zijn we er stil van. We hebben veel nieuwe inzichten, maar ook een nog veel meer vragen. Onder het genot van een biertje en een burger spreken we deze indrukwekkende dag met elkaar na.