1. Bouwen aan de stad van morgen

Maastricht is geen stad die aan de zijlijn staat. We zijn internationaal, eigenwijs en strategisch gelegen in het hart van Europa. D66 gelooft dat Maastricht alles in huis heeft om uit te groeien tot een toekomststad van formaat, als we de kansen die zich nú aandienen ook durven te grijpen.

De komst van de Einstein Telescope en de doorontwikkeling van Randwyck en de Brightlands-campus vormen een doorbraakmoment voor de stad en de regio. Dat zijn geen losse projecten, maar een kans om Maastricht te versterken als kennisstad: met innovatie, hoogwaardige werkgelegenheid, nieuwe woonvormen en een stevigere positie in Europa. Dit is hét moment om door te pakken.

Daar horen keuzes bij. In wat we willen en waar én wat niet. Stedelijke ontwikkeling en wonen gaan voor D66 hand in hand. We willen dat mensen hier niet alleen komen studeren of werken, maar ook kunnen wonen en blijven. Dat vraagt om ruimte voor nieuwe woningen op plekken waar de stad sterker wordt, in samenhang met voorzieningen, groen en bereikbaarheid. Groei moet Maastricht vooruitbrengen, niet dichtdrukken.

Voor D66 draait stedelijke ontwikkeling om kwaliteit. Kwaliteit van ruimte, van ontwerp en van het dagelijks leven. We willen straten die uitnodigen tot beweging, pleinen waar de stad samenkomt en buurten die gezond, groen en levendig zijn. Openbare ruimte is geen sluitpost, maar het visitekaartje van de stad. Ontwikkeling moet je voelen als je naar buiten stapt.

D66 verbindt daarbij stedelijke ontwikkeling aan internationale bereikbaarheid. Wie inzet op kennis en talent, moet ook investeren in verbinding. Daarom willen wij aanhaken op de hogesnelheidslijnen via Luik of Aken, zodat Maastricht sneller en directer verbonden is met Brussel, Parijs, Londen en het Ruhrgebied. Niet als extraatje, maar als voorwaarde voor groei.

D66 gelooft dat Maastricht kan groeien zonder zichzelf te verliezen. Door nu te kiezen voor kwaliteit, verbinding, ambitie en lef. Door kansen te grijpen en vooruit te kijken. Zo bouwen we aan een stad die stevig staat in de regio, open is naar Europa en aantrekkelijk blijft om te wonen, te werken en te leven.

Wonen is de basis van alles. Zonder een thuis geen rust, geen zekerheid en geen toekomst in onze stad. Daarom kiest D66 ervoor om wonen absolute prioriteit te geven. Niet als één dossier naast andere, maar als randvoorwaarde voor alles wat Maastricht wil zijn: een stad om te leren, te werken, te zorgen en samen te leven.

Maastricht groeit en dat is goed. Maar groei wordt pas vooruitgang als mensen hier ook kunnen blijven wonen en zich thuis voelen. Starters zoeken hun eerste woning, studenten willen blijven, gezinnen lopen vast en senioren willen doorstromen maar vinden te weinig passende opties. Dat vraagt om keuzes. D66 maakt die keuzes.

Sneller en slimmer bouwen in de bestaande stad

D66 wil direct aan de slag met de bestaande woningvoorraad. Per 2027 willen we de regels voor woningsplitsing versoepelen, Friends-contracten mogelijk maken en hospita-regelingen uitbreiden.

D66 wil kaveldeling eenvoudiger maken en ruimte maken voor tijdelijke en alternatieve woonvormen op ongebruikte kavels. Ook wil D66 wil het optoppen van woningen stimuleren, met name in stedelijk gebied en rond stations. Daarbij benutten we bijgebouwen en grote tuinen voor extra (mantelzorg)woningen, met zo min mogelijk regeldruk voor initiatiefnemers.

We onderzoeken de kansen voor wonen achter en boven winkels, zeker in de binnenstad. Leegstaande of onderbenutte verdiepingen boven winkels en horeca willen we actief benutten voor nieuwe woningen. Belemmerende regels voor transformatie worden daarbij actief weggenomen.

Richting kiezen voor de stad: ruimte en verdichting

Ruimte in Maastricht is schaars. Dat betekent dat we bewust moeten kiezen waar en hoe we bouwen. D66 wil de beschikbare ruimte beter benutten en zet in op verdichting op plekken waar dat logisch is. Hoogbouw is daarbij een belangrijk instrument, onder andere in de stationsomgeving, Randwyck en in het kader van Limburg Centraal. Zo kunnen we veel woningen toevoegen op plekken die goed ontsloten zijn en waar voorzieningen al aanwezig zijn.

D66 pleit voor de bouw van tien woontorens, om op korte termijn de vraag naar woningen waar het grootste gebrek aan is in te vullen. We zijn voorstander van het project ‘Rondom het Spoor’ waarmee een groot gedeelte van de behoefte aan woningen ingevuld kan worden. Dat betekent ook het aanpakken van de Duitse Poort en mogelijk ondertunneling.

D66 is trots op de stappen die als gemeente zijn gezet rond Limmel aan de Maas. Dat laat zien dat bouwen met kwaliteit en samenhang mogelijk is. D66 geeft prioriteit aan inbreiding en verdichting binnen de stad, maar staat open voor meer uitbreiding en nieuwbouw in het buitengebied (zoals Belvedere, Limmel, Borgharen, Itteren en Lanakerveld), mits dit kwalitatief hoogwaardig kan.

Voor wie we bouwen: doorstroming en doelgroepen

D66 wil gemengde wijken waarin mensen elkaar ontmoeten. Dat betekent dat in wijken met veel koopwoningen ruimte moet zijn voor sociale huur, en dat wijken met veel sociale huur kunnen profiteren van hoogwaardige nieuwbouw. Nieuwbouw is voor D66 geen doel op zich, maar een middel om doorstroming op gang te brengen.

D66 wil wachttijden in de sociale huur terugdringen door fors te investeren in nieuwbouw en transformatie. Het afschaffen van voorkeursregelingen lost de woningnood niet op en zet groepen onnodig tegenover elkaar. Meer woningen bouwen wél. Daarom kiest D66 voor versnelling van de woningbouw, zodat iedereen in Maastricht perspectief heeft op een betaalbaar thuis.

D66 zet in op meer middenhuur, door woningcorporaties te stimuleren en waar nodig regels te versoepelen zodat ook ontwikkelaars kunnen bijdragen. Als gemeente stellen we ons behulpzaam op, bijvoorbeeld door kosten voor fietsparkeren en openbare ruimte op ons te nemen.

Goede seniorenwoningen zijn essentieel voor doorstroming. D66 geeft prioriteit aan betaalbare seniorenwoningen in zoveel mogelijk wijken die passen bij de wensen van senioren. We willen instrumenten als Groot naar Beter en de Verhuiscoach inzetten om verhuizen makkelijker te maken. Zo ontstaat ruimte voor starters en gezinnen.

Samen met senioren vooruitdenken over wonen. D66 zet in op een structureel stadsgesprek met senioren over hoe zij in de toekomst willen wonen. Niet één standaardoplossing, maar ruimte voor verschillende woonwensen: kleiner wonen, gedeelde woonvormen of wonen nabij voorzieningen, zodat mensen tijdig en vrijwillig keuzes kunnen maken.

D66 kiest voor woonomgevingen waarin zorg en ondersteuning dichtbij zijn, zonder dat mensen hun zelfstandigheid verliezen. Door wonen, zorg en ontmoeting beter te verbinden, maken we het mogelijk dat mensen langer prettig en veilig in hun eigen wijk kunnen blijven wonen.

Voor starters blijven de opkoopbescherming en starterslening belangrijke instrumenten. Daarnaast wil D66 onderzoeken of en waar we de 40-40-40-regel voor woningsplitsing, met het oog op de grote woningnood onder studenten en starters, kunnen afschaffen. De bouw van studentenwoningen op de campus in Randwyck zetten we voort.

Woonwagenbewoners verdienen duidelijkheid en perspectief. D66 wil meer standplaatsen toestaan op plekken waar woonwagens nu al staan en nieuwe locaties mogelijk maken waar dat ruimtelijk kan. In Zuid-Limburgs verband zetten we ons in voor meer standplaatsen en eerlijke verdeling.

Woningnood mag nooit een excuus zijn voor misstanden. D66 staat voor goed verhuurderschap, met duidelijke regels en actieve handhaving op misstanden, bijvoorbeeld in de vorm van een ‘Pandbrigade’ zoals in Den Haag. De Wet Betaalbare Huur voorziet in mogelijkheden, indien nodig ondersteunt de gemeente bij het afdwingen ervan.

Ruimte maken, regels tegen het licht houden

D66 staat voor duidelijke en voorspelbare regels. Handhaving is geen doel op zich. Waar regels hun functie hebben verloren of woningbouw onnodig vertragen, moeten ze worden aangepast.

D66 wil belemmerende en bovenwettelijke regels actief tegen het licht houden en waar mogelijk aanpassen of schrappen. Niet om kwaliteit los te laten, maar om initiatief en tempo mogelijk te maken. Dat betekent dat D66 de regels voor transformatie, woningsplitsing en functiewijziging aan wil passen aan de woningnood van deze tijd.

Dat betekent ook dat D66 pleit voor een moderner monumentenbeleid waarbij we het monumentale karakter van Maastricht borgen, maar geen onnodige regels maken om het interne gedeelte van een monument te transformeren naar bijvoorbeeld meer gesplitste woningen.

Waar projecten vastlopen door stapeling van eisen of hoge kosten, blijft de gemeente in gesprek met initiatiefnemers en nemen we als nodig ook regie. D66 wil dat de gemeente samen met initiatiefnemers bekijkt wat nodig is om plannen haalbaar te maken en om te voorkomen dat goede ideeën onnodig stranden.

D66 wil dat de gemeente gericht grondposities verwerft op plekken met grote woningbouwopgaven. Omdat grond schaars is, geeft actief grondbeleid de gemeente meer regie, tempo en zeggenschap over wat er wordt gebouwd, voor wie en tegen welke voorwaarden. Zo kunnen we woningbouw versnellen, betaalbaarheid borgen en publieke belangen vanaf het begin veiligstellen.

Maastricht barst van talent, kennis en ondernemerschap. D66 kiest ervoor om die kracht doelgericht te versterken. Dat vraagt om investeren, durven kiezen en samenwerken over grenzen heen.

De toekomst van de Maastrichtse kenniseconomie ligt in Randwyck. Daarom wil D66 een strategisch investeringsfonds van minimaal 20 miljoen euro rondom de Brightlands Maastricht Health Campus. We trekken hierin als gemeente samen op met de provincie, de universiteit en het academisch ziekenhuis de randvoorwaarden voor innovatie te scheppen. Daarmee versterken we het toekomstig verdienvermogen van onze stad.

D66 wil dat Maastricht alles op alles zet om de Einstein Telescope Pathfinder te versterken en actief bijdraagt aan de komst van de Einstein Telescope naar onze regio. Dit zijn investeringen die de internationale positie van Maastricht versterken en langdurige werkgelegenheid opleveren.

D66 wil dat Maastricht een economische structuurvisie voor de lange termijn ontwikkelt, met ruimte voor gerichte ontwikkeling in de hele stad. Dat betekent dat we in Maastricht ook nieuwe economische concepten op gerichte plekken buiten de binnenstad toelaten wanneer de markt hier actief om vraagt. Hier valt ook horeca onder.

Een sterk investeringsklimaat ontstaat niet vanzelf. D66 kiest ervoor om actief ruimte te maken voor hoogwaardige en innovatieve bedrijvigheid. Zo verbreden we de economische basis van de stad en creëren we perspectief voor verschillende opleidingsniveaus.

D66 wil versterken wat werkt, zoals Team Ondernemen Maastricht, het Centrummanagement, Maastricht Marketing, het Starterscentrum Limburg en de Maastricht Awards. Die blijven we ondersteunen en doorontwikkelen.

Waar dat helpt, wil D66 opnieuw werk maken van Bedrijveninvesteringszones, zodat ondernemers samen met de gemeente kunnen investeren in veilige, toekomstbestendige en goed functionerende bedrijventerreinen. Praktische samenwerking staat daarbij voorop.

De grootste uitdaging van onze tijd is de arbeidsmarkt. D66 wil dat de gemeente een actieve arbeidsmarktstrategie gaat voeren, waarin onderwijs, werkgevers en de gemeente structureel samenwerken, met speciale aandacht voor zorg, techniek, onderwijs en veiligheid. We investeren in om- en bijscholing, betere matching en het behoud van talent voor de stad.

Maastricht zorgt dat internationale werknemers en hun gezinnen zich snel thuis voelen, door het versterken van het Expat Centre, goede informatievoorziening en begeleiding bij wonen, zorg, onderwijs en taal. Ze zijn hier niet te gast maar bouwen mee aan onze stad.

De Maastrichtse economie stopt niet bij de grens. D66 kiest nadrukkelijk voor Euregionale samenwerking met Luik, Hasselt en Aken. We werken samen aan economische kansen over de landsgrens, nemen belemmeringen weg en zetten in op betere afstemming van regels, zodat ondernemers en werknemers zich makkelijker over de regio kunnen bewegen. Regulier overleg met onze buurgemeenten uit België, Visé, Lanaken en Riemst is daarvoor nodig en wenselijk.

D66 wil dat Maastricht, samen met bijvoorbeeld Studio Europa Maastricht, véél meer inzet op de Europese branding van onze stad en actief kansen zoekt en verzilvert. Samen met andere partijen lobbyen we actief voor de komst van toonaangevende instituten van de Europese Unie naar Maastricht. Het verdrag is immers in onze stad ondertekend.

Maastricht Aachen Airport is voor D66 geen basisinfrastructuur. De luchthaven is geen kerntaak van de gemeente en wat ons betreft gaan er geen gemeentelijke middelen meer naartoe. Publiek geld investeren we in voorzieningen die direct bijdragen aan de ondernemerskracht van onze eigen stad.

Maastricht moet geen tussenstation zijn, maar een stad om te blijven. D66 wil dat studenten hier hun toekomst opbouwen en investeren in de eerste baan van starters en lokale traineeships. Daarom versterken we de verbinding tussen onderwijs, campus en arbeidsmarkt, onder meer door samen te werken met bedrijven aan traineeships en startersposities. Studeren en werken in Maastricht moeten logisch op elkaar aansluiten.

De economie leeft bovendien niet alleen op de campus of in de binnenstad. D66 kiest ervoor om economische kansen dichter bij huis te brengen. Daarom werken we aan een economische agenda per wijk, met ruimte en middelen voor wijkondernemers, buurtdiensten en laagdrempelige werkplekken. Zo versterken we lokale bedrijvigheid én de samenhang in buurten.

Ondernemen moet in Maastricht mogelijk zijn. D66 kiest voor een gemeente die vertrouwen geeft in plaats van wantrouwen organiseert. De overheid stelt duidelijke kaders, maar staat niet in de weg. Dat betekent minder formulieren, snellere procedures en echte regelluwe zones.

Te vaak verdwalen ondernemers in een wirwar van afdelingen en loketten. D66 wil één helder en persoonlijk aanspreekpunt voor ondernemers, waar vergunningen, subsidies, signalen en ideeën samenkomen. Ondernemers krijgen één contactpersoon en één duidelijk digitaal portaal. De gemeente staat naast ondernemers, niet erboven.

D66 wil onnodige beperkingen voor terrassen en winkeltijden afschaffen. Dat betekent dat ondernemers, in overleg met hun omgeving, met goed onderbouwde en liefst zo breed mogelijk gedragen, voorstellen mogen komen, die worden voorgelegd aan een onafhankelijke commissie van experts.

Het midden- en kleinbedrijf vormt het fundament van de Maastrichtse economie. D66 wil dat het MKB ook bij de gemeente op één staat. We maken gemeentelijke aanbestedingen toegankelijker voor kleinere bedrijven en schrappen eisen die alleen grote partijen aankunnen. Lokale ondernemers krijgen een eerlijke kans om mee te doen, mits kwaliteit en prijs in balans zijn. Daarnaast maken we groei mogelijk met meer kleine bedrijfsunits, flexibele huurconstructies en ondersteuning bij financiering via gemeentelijke kredietgaranties.

Ondernemers zijn meer dan economische spelers; zij zijn mede-stadmakers. Zij zorgen voor werk, levendigheid, ontmoetingsplekken en betrokkenheid in buurten en wijken. D66 ziet ondernemers als partners in het bouwen aan de stad. Dat vraagt om een gemeente die luistert, meedenkt en ruimte geeft aan initiatief, juist waar ondernemerschap bijdraagt aan leefbaarheid, sociale samenhang en trots op de stad.

Een sterke binnenstad is daarbij onmisbaar. D66 wil een binnenstad die leeft, vernieuwt en uitnodigt. Ondernemers bepalen hun eigen openingstijden, terrassen krijgen ruimte en bureaucratie wordt beperkt. We versterken het centrummanagement en investeren in citymarketing, zodat horeca, retail en cultuur elkaar versterken. Functies mogen zich mengen: winkels, werkplekken en ontmoetingsplekken naast en door elkaar. Een binnenstad die ook ’s avonds leeft, is aantrekkelijker, veiliger en economisch sterker.

D66 staat voor een bruisende stad, die ruimte biedt aan de evenementen die onze gemeente kleur én bekendheid geven. Tegelijkertijd geloven we dat minder drukte op één plek en meer spreiding van bezoekers de ruimte biedt om ook andere delen van het centrum en de stad tot bloei te laten komen.

D66 wil dat de gemeente een meer richtinggevende visie op evenementen ontwikkelt, waarbij we spreiding stimuleren en de meest gewenste plekken ook durven belasten op grond van hun schaarste. D66 pleit er daarbij voor dat de gemeente de locaties waar door de gemeente in geïnvesteerd is, zoals het Frontenpark/Gashouder en de lage Maaskade bij Kesselskade/Maasboulevard ook actiever benut en aanbiedt voor evenementen.

Tot die tijd wil D66 de 60-dagen norm handhaven én experimenteren met 3 wildcards per jaar, als zeer unieke evenementen die zich aandienen, waarvan we kunnen leren.

D66 wil dat de gemeente meer werk maakt van een regelarm evenemententerrein, bijvoorbeeld rondom de gashouder. Ook willen we de mogelijkheden voor andere evenemententerreinen aan de randen van de stad onderzoeken, in samenwerking met andere gemeenten.

Daarnaast wil D66 onderzoeken of het gericht inzetten van hogere of lagere precariorechten op basis van de schaarste van de locatie en daarmee gemoeide kosten en/of overlast, kan helpen om meer spreiding over de stad te veroorzaken. Dat betekent: duurder maken waar de vraag het grootst is en makkelijker mogelijk maken waar de ruimte er wél is.