5. Bestuur: sturen en samenwerken

Een sterke democratie vraagt om een open bestuurscultuur en duidelijke rolverdeling. D66 wil een bestuur dat aanspreekbaar is, verantwoordelijkheid neemt en durft te kiezen. Dat betekent geen eindeloze verkenningen of pilots zonder besluit, maar heldere keuzes, met ruimte om later bij te sturen. Bestuur en organisatie zijn transparant over wat kan en wat niet, en leggen daar actief verantwoording over af aan de gemeenteraad en aan inwoners.

De gemeenteraad bepaalt de koers. D66 staat voor een raad die stuurt op hoofdlijnen, duidelijke kaders stelt en het college controleert op resultaten. Politieke keuzes worden in de raad genomen en uitgelegd en zijn zo transparant mogelijk. Het College bestuurt binnen die kaders, voert het beleid uit, hakt knopen door en legt verantwoording af over de gemaakte keuzes. Duidelijkheid en voorspelbaarheid zijn daarbij essentieel.

De ambtelijke organisatie werkt oplossingsgericht en dienstbaar aan de stad. Ambtenaren krijgen ruimte om binnen de regels mee te denken en actief te zoeken naar wat wél kan. De gemeente is partner van de stad en krijgt tegelijkertijd steeds meer taken. D66 heeft waardering voor de inzet en professionaliteit van ambtenaren. Tegelijkertijd gaat niet altijd alles goed. Wij willen dat de gemeente een lerende én veilige organisatie is en blijft investeren in ambtelijk vakmanschap, juist in deze tijd waarin er veel wordt gevraagd van mensen in publieke dienst. Fouten mogen benoemd worden en evaluaties leiden tot verbetering van beleid en uitvoering.

Samen vormen raad, college en organisatie één overheid, die betrouwbaar en aanspreekbaar is, afspraken nakomt en bereid is te leren. Vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid dragen we ieder vanuit eigen verantwoordelijkheid bij aan een steeds sterkere stad.

D66 wil een stadsakkoord op hoofdlijnen, dat ruimte biedt aan zowel coalitie als oppositie om met eigen initiatieven en voorstellen de stad sterker te maken. Het debat over richtinggevende daarover moet in de gemeenteraad worden gevoerd. We maken daarbij een onderscheid tussen beleid en uitvoering en willen dat het stadsakkoord wordt uitgewerkt in een beperkt aantal beleidskaders per domein. De uitvoeringsplannen die daaruit volgen worden jaarlijks geëvalueerd met de gemeenteraad. Zo ontstaat voorspelbaarheid voor de stad, duidelijkheid over het mandaat van het College en ruimte voor de raad om beleidsmatig te sturen.

D66 wil dat de gemeenteraad meer inhoudelijke voorstellen kan doen en streeft naar minder moties vreemd en meer initiatiefvoorstellen, zoals in andere gemeenten het geval is. Zo kunnen raadsleden hun mandaat gebruiken om daadwerkelijk inhoudelijk een verschil te maken en ontstaat daarover een sterker debat in de raad. Acute problemen kunnen altijd via moties vreemd geagendeerd worden, maar bredere wensen worden uitgewerkt door raadsleden in een nota, zodat zij in de raad beter inhoudelijk behandeld kunnen worden.

Democratie is voor D66 meer dan één keer in de vier jaar stemmen. Wij willen investeren in een democratie waarin inwoners daadwerkelijk invloed hebben op de keuzes die hun stad raken en iedereen mee kan doen, denken en beslissen.

D66 zet in op nieuwe vormen van democratie die gebruikmaken van de kennis, ervaring en creativiteit die in de stad aanwezig zijn. Bij grote vraagstukken organiseren we zwermdemocratie: inwoners, professionals, ondernemers en maatschappelijke organisaties denken vanaf het begin mee over oplossingen. Niet als inspraak achteraf, maar als onderdeel van de besluitvorming.

D66 wil de burgerbegroting stap voor stap uitbreiden tot een volwaardig instrument, waarin inwoners niet alleen aangeven wat zij belangrijk vinden, maar ook samen afwegen wat minder prioriteit krijgt, want meedoen betekent ook verantwoordelijkheid nemen.

D66 staat voor politiek waarin we niet over, maar met mensen praten en wil juist de stemmen uit de stad die nog niet of minder gehoord worden, laten klinken in de raadszaal. Daarom wil D66 de komende periode, net zoals in andere gemeenten al is gebeurd, ten minste één G-debat organiseren, voor mensen met een beperking. Ook zetten we in op een pilot voor een burgerberaad, over een relevant thema voor de gemeenteraad. Daarbij zetten we ons maximaal in om jongeren structureel een stem te geven bij beslissingen die hun toekomst raken én de goede samenwerking tussen de gemeenteraad en studentenraad voort.

D66 wil dat inwoners, verenigingen en coöperaties het recht hebben om de gemeente uit te dagen. Via het ‘right to challenge’ kunnen zij taken overnemen als zij die beter, slimmer of menselijker kunnen uitvoeren. De gemeente beoordeelt deze voorstellen eerlijk, transparant en zonder onnodige drempels.

D66 is voorstander van een openbaar en actueel lobbyregister, waarin zichtbaar is welke belangenorganisaties, personen, bedrijven en instellingen contact hebben met bestuurders en ambtenaren over beleid en besluiten. We zoeken hiervoor naar een passende en logische vorm, die inzichtelijk maakt wie inbreng heeft geleverd bij de totstandkoming van een besluit, maar ook praktisch werkt.

D66 wil dat maximale openheid de norm is en besluiten van het college volledig, begrijpelijk en goed vindbaar, actief openbaar worden gemaakt. Inwoners moeten kunnen volgen welke keuzes worden gemaakt en waarom. Transparantie is geen extraatje, maar de basis voor vertrouwen in de politiek.

D66 wil dat de gemeente zich inzet om zoveel mogelijk van haar inwoners naar de stembus te krijgen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De gemeenteraad is immers representatiever naarmate zij de stemmen van meer inwoners vertegenwoordigt. Daarom wil D66 dat de gemeente in de weken voorafgaand aan de verkiezingen een campagne start om alle inwoners, ook diegenen die de Nederlandse taal niet machtig zijn, naar de stembus te krijgen en onderzoekt of het mogelijk is om (meer) mobiele stembureaus in te zetten.

D66 wil een ambtelijke organisatie die meedenkt en mogelijk maakt. Ambtenaren krijgen ruimte om oplossingen te zoeken binnen de regels, in plaats van alleen te toetsen of iets niet kan. Initiatieven uit de stad verdienen één aanspreekpunt, duidelijke termijnen en een eerlijke afweging. Zo wordt de gemeente een partner van inwoners, ondernemers en organisaties.

D66 staat voor duidelijkheid en voortgang: inwoners moeten weten waar zij aan toe zijn en binnen welke termijn zij een besluit kunnen verwachten. We zetten er in alle communicatie op in dat termijnen redelijk én duidelijk zijn voor wie het betreft.

Vertrouwen in de overheid begint bij contact dat werkt. D66 wil een gemeente die begrijpelijk, bereikbaar en behulpzaam is. Dienstverlening is er om mensen verder te helpen, niet om ze vast te zetten in regels, formulieren of loketten. We kiezen voor de menselijke maat als uitgangspunt.

D66 zet in op duidelijke en eenvoudige taal. De gemeente communiceert standaard op B1-niveau, zorgt waar nodig voor vertalingen en bij directe communicatie aan burgers tenminste voor een alternatief in het Engels. Brieven, formulieren en besluiten moeten begrijpelijk zijn zonder juridische bijsluiter. Als inwoners gemeentelijke post niet begrijpen, mogen ze die terugsturen of op het gemeentehuis in de taalwasmachine stoppen en wordt de betreffende brief naar de toekomst aangepast.

D66 wil dat inwoners altijd een echt antwoord kunnen krijgen. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is. Wie vastloopt, kan bellen of langskomen en wordt geholpen door iemand die meedenkt en doorpakt. We voorkomen dat mensen van loket naar loket worden gestuurd en organiseren dienstverlening rondom levensvragen, niet rondom interne afdelingen.

Regels die we maken, moeten we ook kunnen handhaven. D66 vindt dat de gemeente alleen regels vaststelt als naleving realistisch is. Omdat het aantal handhavers nu tekortschiet om overlast en overtredingen goed aan te pakken, kiest D66 voor uitbreiding van het aantal handhavers, zodat regels geloofwaardig zijn en de leefbaarheid in wijken daadwerkelijk verbetert.

Digitalisering mag nooit leiden tot afstand of wantrouwen. D66 vindt dat technologie publieke waarden moet versterken. De gemeente verzamelt alleen gegevens die noodzakelijk zijn, legt uit hoe systemen werken en beschermt privacy actief. Digitale systemen ondersteunen medewerkers en inwoners, maar vervangen nooit het menselijke oordeel.

Goed bestuur vraagt om duidelijke financiële keuzes. D66 wil investeren in de toekomst van Maastricht, juist in een tijd waarin veel op de stad afkomt. Investeren in wonen, jeugd, innovatie en leefkwaliteit is wat ons betreft geen luxe, maar noodzakelijk om Maastricht sociaal en economisch sterk te houden.

Tegelijkertijd vindt D66 dat investeren alleen kan als de basis op orde is. We bewaken de financiële gezondheid van de gemeente scherp. De onroerende zaakbelasting voor inwoners stijgt niet harder dan de inflatie. Als er onvoldoende middelen zijn, maken we expliciete keuzes over wat niet kan. We beloven geen plannen zonder dekking.

Van niks, komt niks. Daar waar investeringen nu de toekomstige positie van Maastricht sterker maken, staat D66 open voor nieuwe fondsen, die liefst een revolverend karakter hebben, zoals ons voorstel over Brightlands Randwyck.

D66 wil de toeristenbelasting verhogen, zodat bezoekers eerlijk meebetalen aan de druk die toerisme legt op openbare ruimte, bereikbaarheid, schoonmaak en leefbaarheid. De opbrengsten worden zichtbaar ingezet voor onderhoud van de stad, cultuur en voorzieningen waar ook inwoners van profiteren.

D66 stelt als uitgangspunt dat we geen rekeningen doorschuiven naar de toekomst. De reserves moeten voldoende zijn om de risico’s op te vangen die de gemeente loopt, waarbij meerjarige risico’s zwaarder meetellen. De risicopositie van de gemeente Maastricht mag gedurende de raadsperiode niet structureel verslechteren.

D66 kiest voor een voorspelbaar financieel beleid. Dat betekent dat de gemeenteraad tijdig en volledig wordt geïnformeerd over financiële ontwikkelingen, zodat bijsturen mogelijk is vóórdat problemen ontstaan. Geen verrassingen achteraf, maar heldere keuzes vooraf.