Begroting 2027

Op maandagavond 9 november bespraken we de begroting voor 2027. Het college heeft een beleidsarme begroting gepresenteerd. Wat ons betreft een gemiste kans om ambities waar te maken en aan de slag te gaan met de toekomst van Stadskanaal. Lees hieronder onze bijdrage in de vergadering.

Beeld: Auniek Klijnstra

Keuzes ontbreken

De eerste gezamenlijke begroting is hét moment waarop je als coalitie laat zien waar je voor staat. Welke gemeente willen we zijn? Wat gaan inwoners merken? Waar kiezen we voor en waar zet je ambitie bij?  

Maar juist die keuzes ontbreken. En dat is een gemiste kans. Het gaat namelijk niet om wat wij willen, maar om wat goed is voor ons allemaal. Want achter iedere uitgestelde keuze staan inwoners die wachten.  

De twee grootste coalitiepartijen CDA en Lokaal Betrokken waren de afgelopen jaren de felste critici. Alles moest anders. Maar waar zien we die verandering terug in deze begroting? Welke eigen keuze kunnen jullie vandaag aan de kiezers laten zien?  

Stadskanaal wacht

Onze inwoners kunnen niet langer wachten totdat de coalitie het eens is over de toekomst. Jongeren wachten thuis op betaalbare woningen. Ondernemers willen aan de slag. Musselkanaal wacht op een dorpshuis. Wedeka staat voor uitdagingen. Boeren staan onder druk. Binnensporters wachten op investeringen. 

Zij, voor wie we het allemaal doen, hebben weinig aan uitstel. Zij verdienen een gemeente die juist vooroploopt naar vooruitgang. En daarvoor moeten we wel keuzes maken. En om die opgaven aan te pakken, hebben we financiële ruimte nodig. Maar juist die ruimte laten we de komende jaren weglekken.  

Bij het opstellen van de begroting bedroeg het structurele tekort voor 2027 € 2,5 miljoen. Voor 2028 en 2029 staan tekorten van ongeveer € 4 miljoen per jaar. En onze ambities moeten daar nog bij. De septembercirculaire geeft lucht, maar neemt de financiële opgave niet weg. En door structurele tekorten op te vangen met reserves, werken we niet aan een gezonde financiële toekomst.  

Natuurlijk moeten we onze reserves gebruiken. Voor investeringen die onze gemeente sterker maken. Om risico’s op te vangen. Maar jarenlang terugkerende tekorten dekken met spaargeld heeft een prijs. Iedere euro die daaraan opgaat, kunnen we niet meer investeren in onze voorzieningen en onze toekomst. In onze Brede Welvaart.  
Een flinke reserve geeft ons nu de ruimte om te hervormen. Maar die ruimte moet je dan wel benutten. Anders betalen we straks met ons spaargeld voor het uitblijven van besluiten van deze gemeenteraad. En het is uiteindelijk heel eenvoudig: uitstel van investeringen heeft een prijs.  

Sluitende begroting

Verstandig met belastinggeld omgaan past volgens ons bij goed bestuur.  Daarom mist D66 een poging om volgend jaar sluitend te krijgen. Want waarom is de begroting 2027 eigenlijk niet-sluitend? Waarom accepteert de coalitie nog jaren tekorten en schuift zij financieel herstel door naar 2030? Dat willen we graag van de coalitiepartijen en het college weten.  

D66 wil het meetmoment voor een structureel sluitende begroting naar voren halen: naar 2028.  Onze wens: breng die begroting zo snel mogelijk tot structureel evenwicht. Daarvoor dienen wij straks een amendement in. Hervormen kost tijd om goed te doen én doen we samen mét onze partners. Juist daarom moeten we nu al beginnen. En we willen dat het college eerder levert. Want moeilijke keuzes horen bij besturen. Ook als je die aan je eigen achterban moet uitleggen.
 
Betrek de raad daar vanaf het begin bij. Als zelfs coalitiepartijen via RTV1 moeten vernemen dat het uitvoeringsprogramma bijna klaar is, gaat er iets mis. Want de raad moet vooraf richting kunnen geven. Een gezamenlijk proces vraagt namelijk meer dan achteraf mogen reageren. 
En bij die financiële opgave hoort een echte hervormingsagenda. Een losse lijst bezuinigingen is onvoldoende. Durven we ook te kijken naar hoe we onze taken organiseren? Naar samenwerking, naar wat beter kan en naar wat onvoldoende oplevert? Leg de mogelijkheden op tafel, inclusief opbrengsten en gevolgen voor inwoners. Dan kunnen we kiezen: de kaasschaaf is geen toekomstvisie. 
Haal daarvoor een onafhankelijke blik van buiten. Want als iedereen zijn eigen portefeuille straks ontziet, blijft de gezamenlijke opgave liggen. Laat scherp onderzoeken waar we kunnen hervormen en welke ruimte dat oplevert. Met het rapport van Berenschot hebben we eerder laten zien dat zo’n aanpak bruikbare voorstellen oplevert. Maar een adviseur neemt onze verantwoordelijkheid niet over. De politieke keuzes moeten wij hier zelf maken. 

De hervormingsagenda moet duidelijk maken hoe we daarvoor blijvend financiële ruimte organiseren. Gebruik de Kadernota om richting te geven: welke gemeente willen we zijn, welke kansen grijpen we en wat willen we bereiken? Laat het tekort niet de grens van onze ambitie zijn. Durf te dromen én durf de keuzes te maken die daarvoor nodig zijn.  
Een beleidsarme begroting hoeft geen beleidsarme raad op te leveren. En als de coalitie de keuzes vooruitschuift, legt D66 ze op tafel.  

Onze ambities

Om te beginnen: woningbouw. D66 wil vóór 2030 al duizend woningen bouwen. En daarvoor we moeten nu al locaties zoeken voor de woningbouw daarna, tot en met 2040. Want voor onze woningbouw is ambitie nodig!  

Dan onderwijs. Makeport Mercurius moet dé plek worden waar jongeren leren, bedrijven vernieuwen en talent een toekomst vindt in onze regio. Geef onderwijs, ondernemers en jongeren de ruimte om samen die campus vorm te geven. Het college moet nú tempo maken. 

En dan onze ondernemers. D66 wil het mkb ondersteunen, maar we maken maar een half miljoen vrij voor Economie. Dat kan volgend jaar al anders! Want de meest MKB-vriendelijke gemeente word je niet zomaar. Daar is ambitie voor nodig. Daarom stellen wij voor om Economische Zaken te versterken met capaciteit voor de Vrijetijdseconomie én om te kijken naar de openingstijden op zondag. 
 
En voor onze markten geldt: beperk de tariefstijging van 10% en kom met een aanpak om nieuwe marktkooplieden aan te trekken.  

Ook bij onze eigen gebouwen heeft uitstel een prijs. In 2027 volgt een toekomstscenario voor het theater. Terecht. Maar waar blijft het perspectief voor het gemeentehuis? Volgens de plannen uit 2023 was nieuwbouw goedkoper dan niks doen. Verder uitstel en gestegen bouwkosten maken die vraag alleen maar urgenter. Leg daarom actuele opties en kosten volgend jaar al voor, zodat de raad kan besluiten over de ambitie voor het Huis van de Samenleving.  

Onze inwoners hoeven het niet altijd met ons eens te zijn. Maar zij moeten erop kunnen vertrouwen dat wij verantwoordelijkheid nemen. Dat we problemen benoemen, keuzes uitleggen en kansen benutten. Dat hun gemeente niet twijfelend blijft wachten op zichzelf.  

D66 wil bouwen aan een bruisende gemeente waar je geweldig kunt wonen, leren, ondernemen en oud worden. Met gezonde financiën als fundament en ambitie als motor.  
Dus coalitie: maak keuzes. Breng de begroting éérder op orde. Geef het college ruimte in de uitvoering. En geef onze inwoners nieuw perspectief.  

Wij steken daarvoor onze hand uit. Om samen te hervormen én te investeren in de toekomst van onze gemeente. Áltijd gericht op wat onze gemeente vooruitbrengt.  
Want de toekomst van Stadskanaal begint niet in 2030.  
Die is al begonnen.