Duidingsdebat

Voorzitter, nieuwgekozen raadsleden, college, leden van de pers, het publiek en de heer Homan, welkom,
 
Als eerste feliciteer ik iedereen die zojuist is benoemd tot onze gemeenteraad. Het is een eer om dit vak te beoefenen en deel uit te maken van deze raad.
 
Felicitaties zijn op zijn plaats voor de PVV, met 5 zetels de grootste partij. Ook Lokaal Betrokken feliciteren we met zetelwinst, net als de SGP met toetreding tot de raad. Het is deze partijen gelukt om afgehaakte kiezers weer naar de stembus te krijgen.
 
VVD en het CDA, complimenten voor de groei in het aantal stemmen. PvdA-GL ook gefeliciteerd met zetelbehoud. En waar winnaars en groeiers zijn, zijn ook verliezers. ChristenUnie en SP raakten zetels kwijt.

D66 kijkt met trots naar ons eigen verkiezingsresultaat. Na het succesvolle minderheidscollege hebben we 30% meer inwoners weten te inspireren om op onze partij te stemmen. We noemen het maar bestuurlijke vernieuwing die werkt: met een optimistisch en ambitieus én concreet verhaal is dit ons resultaat en daar zijn we trots op.
 
De kiezer heeft overduidelijk gekozen voor een zeer breed gevarieerd en constructief blok in onze gemeenteraad. Ja, met voldoende verschillen onderling en ook verschillende accenten, maar met gemeenschappelijke waarden en een gedeelde blik op het opbouwen van onze gemeente. Er rust een belangrijke verantwoordelijkheid op de grote partijen binnen dit blok.
 
Maar, het is ons allemaal – samen – niet gelukt om de helft van onze inwoners naar de stembus te krijgen. Ons allemaal past daarom bescheidenheid. Er is nog steeds werk aan de winkel om samen te werken aan het vertrouwen tussen de politiek en onze samenleving. Werk aan de winkel om onze inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties te blijven betrekken bij de politiek, bij beleidsvorming en wat ons betreft ook bij besluitvorming. Wij zitten vol met ideeën om dat te gaan doen en kunnen niet wachten. Bijvoorbeeld met maatschappelijke akkoorden op thema’s als gezond oud worden, jong zijn in Stadskanaal, leegstand in het centrum en het vestigingsklimaat. Of met de Oost-Groningse Burgerraad. En in ieder geval door jongeren straks al te betrekken bij de formatie.

Bestuursvorming
D66 staat voor een stabiel bestuur dat haar blik ambitieus en optimistisch op de toekomst richt. Daarvoor is het nodig dat een solide meerderheidscoalitie in de gemeenteraad uit kan gaan van breed draagvlak. Breder dus dan enkel de coalitiepartijen. En dat het nieuwe college, na 2 achtereenvolgende tussentijdse reorganisaties, de volle vier jaar uitzit. Om de cultuuromslag ook in deze gemeente te helpen is dat nodig. Dat college moet wat D66 betreft ook recente bestuurlijke ervaring hebben om alle kansen die er zijn ook ten volle te kunnen pakken en de uitdagingen van het moment het hoofd te bieden. Zéker in het sociaal domein.
 
Voorzitter, onze inwoners zijn wat D66 betreft niet gebaat bij bestuurlijke experimenten of een afbraakcollege dat vooral nee zegt, maar juist bij een college dat doorbouwt op wat er nu al ligt aan plannen en visies. Een college dat verder belangrijke keuzes maakt voor de toekomst van onze gemeente. En een college dat bestuurlijke én interbestuurlijke verhoudingen respecteert én benut en een uitstekend vertegenwoordiger is van onze gemeente buiten onze gemeente. De komende periode vraagt veel van het college en D66 is daarom voorstander van het behouden van het huidige aantal wethouders.
 
D66 zou graag zien dat het college werkt aan een programma op hoofdlijnen mét concrete keuzes en dat de gemeenteraad werkt aan een raadsbrede agenda. Om de onderlinge samenwerking goed te houden vraagt dat namelijk iets van ons allemaal. Daar zijn we de afgelopen periode achter gekomen en we zien dat het wél kan.
 
PVV
Dit duidingsdebat kan niet voorbijgaan zonder stil te staan bij de verkiezingswinnaar zelf.
 
Vanuit D66 zien wij erg weinig overeenkomsten in onze beide verkiezingsprogramma’s. Dat van de PVV staat bol van afbraak, negatieve energie en wantrouwen. En dat van ons is vol ambitie, optimisme en gaat uit van vertrouwen in de toekomst en van vertrouwen in elkaar.
 
We zien daarom te weinig aanknopingspunten om na de verkenningsfase te onderhandelen over een college, tenzij de PVV haar verkiezingsprogramma door de shredder haalt.
 
Maar er zijn ook belangrijke normen en waarden waarop wij fundamenteel verschillen. En dat is dat bij ons iedereen meedoet en gelijke kansen soms betekent dat mensen die het minder getroffen hebben meer hulp nodig zijn. Bijvoorbeeld wanneer je voor oorlog en geweld hebt moeten vluchten. En ik ben ook trots op onze gemeente dat we ook op het gebied van asiel altijd klaar staan wanneer noodsituaties zich voordoen in Ter Apel of na de start van de oorlog in Oekraïne. We doen – gewoon – wat moet.
 
Alle raadsleden hebben zojuist de eed of belofte afgelegd. Dat is goed en belangrijk, want we zweren met iedereen in deze gemeenteraad trouw aan onze grondwet: de belangrijkste basis voor onze veilige samenleving.
 
Als bij het allereerste radio optreden de PVV “eigen mensen eerst” als belangrijk speerpunt noemt, dan staat dat samenwerking binnen 24 uur na de verkiezingen al in de weg. Niet als losse spreuk of toeval, maar als belangrijkste speerpunt voor de politieke inzet van deze politieke partij. Deze woorden staan ver af van de waardegedreven politiek waar ik voor sta.
 
En dit heeft mij persoonlijk echt geraakt. Ik ben opgegroeid in een multiculturele wijk en weet dat deze woorden alleen maar verdeeldheid zaaien. Die hoeven tegenwoordig echt niet meer uitgelegd te worden. De vorige keer dat deze leus in het openbaar werd geroepen stond ons partijbureau aan het eind van de dag in de fik. Dit past niet bij Stadskanaal. Hier zijn wij kraakhelder in. Ook een coalitie waar de PVV deel van is heeft iets uit te leggen hierover.
 
Speerpunten periode
We komen tot onze kernpunten voor deze periode.
 
Onze ambities en onze toekomstgerichte houding blijven overeind, omdat dit kansen biedt voor onze inwoners die verdergaan dan een goed fietspad en voetpad. Iedere gemeente in de directe omgeving kijkt naar ons hoe goed wij zaken voor elkaar hebben. Het ministerie Algemene Zaken komt hier als het gaat om Nij Begun, komt hier als het gaat om de Nedersaksenlijn en komt hier als het gaat om campusontwikkelingen. Men kijkt naar ons. Het is echt aan ons om hier een succes van te maken. Dat is wat wij bedoelen met lef, optimisme en ambitie. Dat is geen prestigeproject, maar werken aan wat nodig is voor onze inwoners.
 
Woningbouw opschalen. Veel plannen zitten in de pijplijn en we hebben er vertrouwen in dat gewerkt wordt aan de juiste zaken. Maar er kan een tandje bij, met meer richting grotere aantallen woningen per plan. Omdat de nood hoog is, maar ook om onze jongeren hier te houden is het gewoon broodnodig om aantallen te realiseren.
 
Dan de campusontwikkeling en de Nedersaksenlijn. We moeten zoveel mogelijk uit de kansen van Nij Begun halen en zoveel mogelijk halen uit de Nedersaksenlijn. En laten we ook snel verder gaan met dat sporthart in onze gemeente.
 
Vorige week mocht ik een lezing van André Kuipers bijwonen, onze nationale knuffelbeer. En hij was heel duidelijk. We moeten zuinig zijn op het kwetsbare ruimteschip dat we aarde noemen. En we zien nu al met oorlogen in Oekraïne en Iran dat we niet afhankelijk moeten zijn van foute regimes. Als het aan D66 ligt gaan we bijschakelen in klimaatbeleid en vraagt dat ook iets van onze gemeente. Klimaatneutraal worden is niet meer voor klimaatdrammers, maar is gewoon een vereiste om strategisch autonoom en veilig te worden in een onrustige wereld.
 
We zien ook grote uitdagingen op het MKB afkomen, terwijl dat de motor is van onze Brede Welvaart. Er moet wat ons betreft snelheid gemaakt worden met digitalisering, met verduurzaming en stappen gezet worden in de richting van de circulaire economie. We vragen van de nieuwe coalitie om samen met ondernemers te kijken of we klaar zijn voor wat op ons af gaat komen en op welke manieren de ondernemersdienstverlening en het vestigingsklimaat verbeterd kan worden.
 
Tot slot zien wij een zeer groot belang in het opnieuw aanjagen van ontwikkelingen in de centra van onze gemeenten. Om onze regiofunctie goed te vervullen is het nodig om nieuwe samenwerkingen te vinden: een uitgelezen mogelijkheid om ook dicht bij de inwoner te komen.
 
Afronding
Wij allemaal, in deze gemeenteraad, zijn volksvertegenwoordiger namens en voor al onze inwoners. D66 zal altijd besluiten nemen die rekening houden met iedereen. Ook de inwoner die niet naar de stembus ging, ook de inwoner die op een andere partij heeft gestemd. Maar zeker ook de inwoners van onze gemeente die nu nog niet kunnen stemmen als je nog 18 moet worden. En voor D66 specifiek van belang: alle toekomstige inwoners van onze mooie gemeente. Van deze verantwoordelijkheid zijn wij ons terdege bewust.
 
D66 staat altijd klaar voor bestuurlijke verantwoordelijkheid. Wij zijn bereid over ons partijbelang heen te stappen voor Stadskanaal. Dat deden we toen het vorige college viel en die verantwoordelijkheid zullen wij altijd nemen. Ik sluit af met woorden van Timothy Snider: “Ware vrijheid is de mogelijkheid en de kracht om samen met anderen het goede te creëren en te beschermen.” Aan de slag.
 
Stemverklaring motie
Een motie voor de meest tijdelijke erebaan binnen onze democratie. Het is volgens D66 een eer om als verkenner aan de slag te kunnen. Bijzonder om dit nu al politiek te maken in het duidingsdebat. VZ, De PVV heeft in de afgelopen twee weken helemaal niets gedaan. Ook is geen contact gezocht met andere partijen door de PVV rondom deze motie en dat getuigt wat D66 betreft van zeer weinig intentie tot overleg. Teleurstellend.
 
Wij zien het als grootste uitdaging voor de verkenner om een brug te slaan tussen de grootste partij en het brede en constructieve blok. Dit vraagt enorm veel van de onpartijdigheid en neutraliteit van de verkenner, die namens ons allemaal en voor alle inwoners aan de slag zal gaan. Wij vinden het in algemene zin belangrijk dat een verkenner boven de partijen kan staan en brede en relevante ervaring heeft opgedaan in ieder geval in onze eigen regio: Oost-Groningen.
 
In deze motie staat helemaal niks nieuws als in het formatieprotocol staat en gaat daarmee compleet voorbij aan de opdracht die de verkenner uit deze vergadering moet opmaken. Dit duidingsdebat is het democratische deel van de formulering van de opdracht aan de verkenner. Wij vragen de PVV daarom om dit punt toe te toevoegen aan de motie. Omdat dit ontbreekt, kunnen wij deze motie zoals hij voorligt niet steunen.
 
Maar laat ik heel duidelijk zijn namens D66. Ongeacht de uitkomst van de stemming bij deze motie zullen wij vanuit onze verantwoordelijkheid voor alle inwoners van Stadskanaal in gesprek gaan met de verkenner om onze wensen en bedenkingen mee te geven bij de vorming van een coalitie.