Hoofdstuk 2: Gelijkwaardig ontwikkelen en samenleven

Ambities en plannen voor onderwijs, sport en welzijn

Wat gaat er goed in Rijswijk?

Goed basisonderwijs
De basisvoorzieningen in het onderwijs zijn over het algemeen goed op orde in onze stad en dat is van onschatbaar belang voor de kansengelijkheid en toekomst van onze kinderen. Er zijn stappen gezet naar duurzame huisvesting en het realiseren van brede scholen, zoals bij Steenvoorde en Montessori Parkrijk.

Rijke schooldag
De gemeente Rijswijk zorgt samen met een aantal basisscholen voor gratis gezonde schoolmaaltijden voor kinderen, veelal uit gezinnen met een laag inkomen. Dit helpt hen beter mee te doen op school, wat een belangrijk onderdeel is van een rijke schooldag. We hopen dat in de toekomst meer scholen hieraan meedoen.

Kansen om te bewegen
Dankzij betrokken vrijwilligers beschikt Rijswijk over veel actieve sportverenigingen. En er zijn goede ontwikkelingen, zoals: de duurzame sporthal De Altis is geopend, de inrichting van sportpark Elsenburg vernieuwd en dankzij routes van #RijswijkBeweegt kun je overal goed wandelen, fietsen en skaten. Kinderen uit arme gezinnen kunnen makkelijker meedoen via bijvoorbeeld de fietsregeling.

Veel maatschappelijke organisaties
Rijswijk kent ook veel organisaties en initiatieven waar allerlei soorten hulp worden geboden aan mensen die dat nodig hebben. Van kleinschalige persoonlijke aandacht tot sterke professionele hulpverleners. Het is belangrijk om continu te blijven kijken hoe alle middelen efficiënt bij de juiste mensen terecht komen en
of alle inspanningen het gewenste doel bereiken.

Gezond oud worden
Rijswijk kent veel ouderen en met hen gaat het gemiddeld gezien steeds beter. Veel Rijswijkers zetten zich samen met instanties en organisaties in tegen eenzaamheid. We zijn nog lang niet op het gewenste niveau, maar het is goed om te zien dat de afgelopen 5 jaar het percentage eenzame ouderen is afgenomen van 56% naar 47% en dat meer ouderen voldoende bewegen, 32% in plaats van 29% (Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024, GGD’en, CBS en RIVM tekst).

Wat speelt er in Rijswijk?

Grotere verschillen tussen elkaar
Contacten tussen mensen van verschillende achtergronden neemt af. Dat leidt tot onbegrip en zelfs discriminatie. Meningen worden harder en de polarisatie neemt toe. De inclusieve samenleving met gelijke kansen en de vrijheid om jezelf te zijn staat onder druk. Er is ook nog steeds armoede in Rijswijk, waardoor sommigen minder mogelijkheden hebben om deel te nemen aan de samenleving.

Financiële onzekerheid en gemis aan saamhorigheid
De wereld is onzekerder geworden en de kosten voor het levensonderhoud stijgen. Veel mensen maken zich zorgen over hun toekomst, of die van hun kinderen, en vragen zich af of de overheid er
voor hen is. De huidige polarisatie vraagt extra aandacht om de betrokkenheid bij elkaar te vergroten en gevoelens van eenzaamheid tegen te gaan.

Ontwikkeling van onderwijs
Er is behoefte aan extra kinderopvang, (basis)scholen en bereikbare gymzalen en het aantrekken van voldoende leraren en onderwijsassistenten is niet eenvoudig. Schoolverlaters en kinderen van asielzoekers vragen extra ondersteuning om onderwijs te volgen en te werken aan een kansrijke toekomst, terwijl de rijksoverheid de gemeenten de komende tijd minder financiële middelen geeft.

In beweging blijven
Sport en beweging zijn nog niet voor iedereen vanzelfsprekend. Vooral niet voor mensen met een laag inkomen, ouderen en mensen met een beperking. De groei van Rijswijk vraagt om meer sport- en
speelruimte. Renovatie en nieuwbouw van sporthallen en zalen is nodig. Vrijwilligers van verenigingen verdienen ondersteuning voor een toegankelijke en prettige sportomgeving.

Lang gezond leven
Rijswijk groeit en telt relatief veel ouderen. Dit zorgt voor een toenemende vraag naar huisartsen, zorg en begeleiding. Onderdeel daarvan is ook een stijging van het aantal mantelzorgers en begeleiding voor ouderen die thuis blijven wonen. Daarnaast daalt het aantal mensen dat zich laat vaccineren, waardoor de kans op het uitbreken van infectieziekten toeneemt, zeker onder kinderen.

Zorg en jeugdzorg
De vraag naar WMO-ondersteuning (Wet maatschappelijke ondersteuning) stijgt harder dan de vergoeding die de gemeente ontvangt van de Rijksoverheid. Samen met een personeelstekort bij de aanbieders van zorg levert dat wachtlijsten en nare situaties op. 1-op-8 kinderen heeft professionele jeugdhulp, dat is veel en kost veel. Een aanpak met meer preventie, eerder advies en gerichtere analyse is nodig.

Veiligheid thuis en op straat
Het aantal misdrijven daalt weliswaar en de meeste inwoners (80%) voelen zich ook veilig in de eigen buurt, toch zijn er zorgen over veiligheid. Jongeren hebben vaker een (steek)wapen op zak, de
overlast door verwarde personen neemt toe en mensen worden (digitaal) opgelicht. Er zijn ernstige gebeurtenissen geweest, zoals een criminele afrekening, huiselijk geweld en femicide. Naast
handhaving is vooral ook preventie belangrijk om onze veiligheid te verbeteren.

Wat zijn onze ambities?

Goed onderwijs
Dankzij goed onderwijs kan iedereen zijn of haar talenten ontdekken, groeien en dromen waarmaken. Daarnaast zorgt onderwijs en kinderopvang ook voor verbinding en sociale ontwikkeling. Daarom
investeren we hierin. We willen onderwijs van hoge kwaliteit in een gezonde leeromgeving met ruimte voor bewegen, en goede onderwijzers. We helpen de onderwijzers in Rijswijk, bijvoorbeeld met
ondersteuning bij het vinden van een woning. Dankzij nieuwbouw en renovatie maken we het onderwijs duurzamer en gezonder. Daarnaast helpt ons onderwijs-arbeidsmarktbeleid voor een betere aansluiting met de praktijk en voor mogelijkheden om een leven lang te blijven leren.

Gelijke kansen
Een goede start in de eerste 1000 dagen na de geboorte is cruciaal. Daarom zetten we ons in om jonge kwetsbare gezinnen te helpen en iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen te bieden. Wanneer zorg nodig is, bieden we laagdrempelige voorzieningen in de wijk. Buurtcentra en -teams bieden coaching, informatie, ondersteuning en helpen mensen verder op weg. Een rijke schooldag op alle basisscholen biedt iedereen gelijke kansen. Deze langere schooldag ontzorgt ouders en geeft alle kinderen extra mogelijkheden om zich te ontwikkelen. Zo kan iedereen meedoen.

Voorkomen van zorg
D66 Rijswijk zet in op het behoud van gezondheid en het voorkómen van zorgbehoefte. Daarom verbeteren we de fysieke stad, bieden we mogelijkheden tot bewegen en investeren we in sociale
verbindingen en vroegtijdige signalering van mogelijke problemen, zoals jongerenwerkers en flatcoaches. Door samen te werken met welzijnsorganisaties, vrijwilligers en mantelzorgers bouwen we aan zorgzame buurten en gemeenschappen waarin niemand tussen wal en schip valt. Scholen, sportverenigingen en voorzieningen met een gezond voedingsaanbod verdienen onze steun.

Voldoende sporten en bewegen
D66 Rijswijk wil dat iedereen gezond en met plezier kan bewegen en sporten, ongeacht inkomen, leeftijd of beperking. Daarom investeren we in toegankelijke regelingen, buurtsportcoaches en een
beweegmakelaar. We willen duurzame en multifunctionele sportaccommodaties en vinden dat Rijswijk een sport- en beweegnorm moet opnemen in nieuwe wijkplannen, zodat sport- en speelplekken altijd dichtbij en veilig bereikbaar zijn. Ook willen we fietsen stimuleren met veilige fietsroutes en voldoende plekken om je fiets veilig te kunnen stallen.

Proactief handelen op veiligheid
We handelen proactief op signalen van onveiligheid. Met name bij jongeren die dreigen af te glijden (preventie met gezag) en het misbruik van woningen (pandbrigade). De gemeente moet een leidende rol spelen in de weerbaarheid van Rijswijk en in samenwerking met de Veiligheidsregio haar inwoners actief
informeren en voorlichten over nieuwe risico’s en lokale beschermingsmaatregelen en opvang bij rampen en noodsituaties (denkvooruit.nl).

Onze concrete plannen

Onderwijs

  • Onderwijs voor iedereen toegankelijk houden. Niet korten op speciaal onderwijs, leerlingenvervoer en financiële hulp voor kinderen die extra steun nodig hebben. Ouders die leermiddelen niet of niet in één keer kunnen betalen financieel ondersteunen via o.a. KEI Rijswijk (bijv. laptop). Inschrijven voor een
    basisschool met een vast aanmeldmoment, met gelijke kansen voor alle ouders om een passende school te kiezen.
  • Schermtijd en social media terugdringen. Scholen stimuleren om telefoons uit de klas te houden en schermtijd te beperken, in lijn met de nationale richtlijn ‘Gezond en verantwoord scherm- en sociale mediagebruik’.
  • Gezonde en rijke schooldag ontwikkelen. Muziek, zang, dans, natuurles en activiteiten na school in het schoolgebouw aanbieden. Behoud van extra ondersteuning in de klas. Kinderen op basisscholen gratis fruit en een gezonde lunch aanbieden. Scholen ondersteunen in programma’s over gezondheid, pesten,
    schulden, natuur, omgaan met emoties en ontwikkeling, seksuele vorming.
  • Leesvaardigheid bevorderen. Samen met bibliotheken, vrijwilligers en scholen extra leeshulp bieden en lezen stimuleren. In elke school en wijkcentrum een ruimte maken voor (ruil) boeken en mini-biebs en ruil-kastjes in de buitenruimte stimuleren.
  • Schoolverlaters en statushouders ondersteunen. Jongeren zonder werk of school en kinderen van asielzoekers helpen met onderwijs. Samenwerken met bedrijven en onderwijsinstellingen om hen kansen te geven.
  • Leraren behouden en aantrekken. Leerkrachten en onderwijsassistenten meer kans op een woning in
    Rijswijk geven.
  • Schoolgebouwen verbeteren. Met kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, huisartsen en andere
    partners nieuwe en bestaande schoolruimtes beter benutten en met voldoende ruimte voor extra les, bewegen (sport, dans, muziek) en gebouwen schoon, fris en toekomstbestendig maken.
  • Een nieuwe middelbare school realiseren. Rijswijk voorbereiden op groei door te investeren in bestaande middelbare scholen én ruimte te maken voor een nieuwe middelbare school.
  • Imago voortgezet onderwijs verbeteren. Met kennisinstellingen zoals TNO en ROC Mondriaan samenwerken en ruimte geven aan een internationale school met tweetalig onderwijs.
  • Inclusief onderwijs ondersteunen. Stimuleren van samenwerkingsnetwerk tussen scholen, gemeente en actieve burgers en initiatieven in wijken.
  • Aantal thuiszitters terugdringen. Samenwerking tussen scholen, leerplichtambtenaar, instanties en Steunpunt Thuiszitters verstevigen.

Gezondheid

  • Aanvalsplan gezonde generatie. Maatregelen voor gezonde jeugd samenbrengen in integraal aanvalsplan. Acties voor gezonde voeding, ook bij wijkcentra en (sport)kantines.
  • Preventie vergroten. Aansluiten bij landelijk preventieakkoord en acties voor mentale weerbaarheid. Afspraken maken met zorgverzekeraars over preventie. Meer flats met een flatcoach en senioren eerder bereiken via huisbezoeken. Met stichtingen en patiëntenorganisaties creatief kijken naar nieuwe oplossingen.
  • Jeugdhulp. Betere samenwerking, preventie en maatwerk voor jongeren en gezinnen realiseren. Aan de slag met de landelijke Hervomingsagenda Jeugd. Lokale behandelteams en praktijkondersteuners jeugd bij huisartsenpraktijken versterken voor minder jeugdigen in de tweedelijns jeugdhulp (van 1-
    op-8 naar 1-op-10). Ook een gewijzigde inkoop van professionele jeugdhulp kan daartoe bijdragen.
  • Budgetbeheersing jeugdzorg. Escalatie voorkomen door snelle toegang tot de juiste hulp, ondersteuning aan ouders en kinderen buiten ‘jeugdzorg’. Meer zicht krijgen op welke jongeren geen ouderlijk vangnet (meer) hebben of voor wie dit niet voldoende stabiel is. Een krachtig netwerk rondom jongeren bouwen. Opvangen van ‘gat’ in ondersteuning en zorg bij jongvolwassenen (18+) (Zie ook jaarverslagen nationale ombudsman).
  • Gezondheidscentra bundelen. Laagdrempelige gezondheidscentra realiseren waar huisartsen, fysiotherapeuten, apotheken, verloskundigen en leefstijlcoaches samen onder één dak werken. Actief regie nemen in de beschikbaarheid van huisartsenpraktijken, door al in nieuwbouwplannen ruimte voor huisartsenpraktijken en buurtklinieken te reserveren. Voor gebieden met een tekort
    aanvullend beleid opstellen, met ondersteuning in huisvesting.
  • Maatschappelijke hulp. Zorgen dat iedereen maatschappelijke hulp, advies en begeleiding kan krijgen die zij nodig heeft, wijkgericht en dicht bij huis. Samen met ‘welzijnsorganisaties’ meer inzetten op zelfmoordpreventie, met name onder jongeren.
  • Jeugd en gezin. Toegang laagdrempeliger maken, zodat ouders meer controle ervaren. Meer opvoedondersteuning en advies.
  • Eenzaamheid tegengaan. Doorgaan met het actieplan tegen eenzaamheid, ook onder jongeren. Doorgaan met wijkcentra en activiteiten (wandelen, koken, inloopkoffie ochtend).
  • Vaccinatiegraad verhogen. Voorlichtingscampagnes voeren en vaccinaties meer flexibel aanbieden.
  • Mantelzorg versterken. Mantelzorg via Zorgdomein verwijsbaar maken voor huisartsen en andere zorgverleners. Voorlichting over mantelzorg in de wijken en mantelzorgers beter registreren, zodat zij ondersteund kunnen worden.
  • Actief burgerschap ondersteunen. Initiatieven van actief burgerschap aanmoedigen en faciliteren. Aansluiten bij actieve burgers die al heel veel doen in de wijk.
  • Nachtopvang bieden. Samen met de regio voldoende plekken voor de nachtopvang realiseren voor daklozen/buitenslapers. Regionale afspraken maken over flexwoonplekken.
  • Wachtlijsten verkorten. Kosten en wachtlijsten jeugdzorg wegwerken, aanpassen en verbeteren. Wachttijden WMO-voorzieningen terugbrengen binnen de wettelijke termijn van 8 weken.

Sociale verbinding

  • Jongeren aandacht geven. Tweede NextGen jongerencentrum inrichten in RijswijkBuiten. In iedere wijk een aanspreekpunt voor jongeren en een vast aanspreekpunt in kwetsbare wijken. Jongerenenquête houden met jeugdambassadeurs. Klein eigen budget voor jeugdambassadeurs voor snel realiseerbare acties. Doorgaan met vragenuur voor kinderen. Jaarlijks een jongerendag van de Raad organiseren op locatie bij scholen of jeugdcentra.
  • Jongerenruimte en ontspanning. We zetten ons in voor jongeren onder de 18 jaar door samen met hen te verkennen hoe we veilige en levendige ontmoetingsplekken kunnen realiseren waar ze kunnen genieten van muziek, dans en ontspanning tegen lage prijzen.
  • Tweede seniorencentrum inrichten. Tweede seniorencentrum inrichten met gevarieerd aanbod dagbesteding in Wijkcentrum Stervoorde.
  • Sociale verbindingen versterken. Lokale initiatieven ondersteunen, zoals Lief & Leedstraten, Rijswijk voor Elkaar programma, nieuwkomers helpen bij het volgen van hun participatieverklaringstraject, vrijwilligerswerk tijdens dat inburgeringsjaar. Wijkcentra/buurtcentra behouden en uitbreiden (o.a. Muziekbuurt, Havenkwartier), huiskamers versterken. Welzijn op Recept als meldpunt eenzaamheid. Waardering voor particuliere initiatieven zoals de voedselbank en de weggeefwinkel.
  • Iedereen kan meedoen. Diversiteitsbeleid voortzetten. Samen met LHBTIQ+ gemeenschap evalueren van nieuw beleid en acties a.h.v. Regenboogplan. Oog hebben voor discriminatie van
    bijvoorbeeld roze ouderen.
  • Ondersteunen van vrijwilligersnetwerken. Inwoners stimuleren om vrijwilliger te worden en aandacht voor Rijswijk Doet.
  • Taalonderwijs. Zorgen dat nieuwkomers, arbeidsmigranten, statushouders (direct) de taal leren. Zorgen voor vervolg taalonderwijs voor statushouders om zo snel en volledig mogelijk mee te kunnen doen in de maatschappij en met (vrijwilligers) werk.
  • Armoede terugdringen. Armoede terugdringen en voorkomen dankzij het realiseren van inkomen door werk en sanering van schulden met een actief armoede – en schuldenbeleid met vroegtijdig optreden. Meer aandacht voor het voorkomen van (te) hoge schulden bij (MKB) ondernemers, vanuit het ondernemersloket, en het uit de taboesfeer halen van het vragen om (tijdige) hulp. Individuele en collectieve aanpak energie-armoede en bijstand met bijzondere aandacht voor kinderen in armoede. Individuele ondersteuning voor (eenouder) gezinnen die in bijzondere nood zitten. Behoud van de ooievaars/olifantenpas, inclusief openbaar vervoer.
  • Schuldenaanpak. Problematiek vroeg signaleren. Financieel servicepunt blijft, is de hele week geopend en kan preventief mensen helpen. Aanpak doorzetten en uitbreiden, week van het geld benutten en financieel servicepunt voor laagdrempelige vragen voor iedereen. Helpen bij het invullen van formulieren van instanties in persoon bij alle wijk- en buurtcentra. Financiële regelingen beter vindbaar en toegankelijk maken, bijvoorbeeld via scholen en zorgverleners.

Sporten en bewegen

  • Bewegen betaalbaar houden. Kosten van sporten en activiteiten laag houden. Compensatie in Ooievaarspas behouden, sportclubs blijven ondersteunen met advies, sportraad behouden. Zorgen dat ook het behalen van zwemdiploma’s betaalbaar is: voor alle Rijswijkse kinderen een zwemdiploma A en B.
  • Activiteiten samenbrengen. Gebouwen ontwikkelen die voor meer activiteiten gebruikt kunnen worden en op verschillende momenten van de dag. Bij locaties in eigendom moet er meer
    duidelijkheid komen over goed onderhoud, wie gebruik mag maken van de locaties en tegen welke vergoedingen.
  • Naar buiten gaan stimuleren. Diverse mogelijkheden aanleggen, onderhouden en zichtbaar maken, zoals wandel-, fiets- en hardlooproutes, trapveldjes, speelbos etc. Ruimte voor urban sports en bootcamps in de buitenruimte maken. Jaarlijkse run door Rijswijk organiseren.
  • Buitenspelen mogelijk maken. Groene en toegankelijke speelruimtes in iedere wijk realiseren. Beheer van privé-speeltuinen met gemeente aanpakken en vaker openstellen. Buitenspeeldagen blijven subsidiëren.
  • Fietsen stimuleren. Fietsexamens behouden en (e)fietslessen aanbieden om de algemene fietsvaardigheid te vergroten.
    Sportclubs steunen. Sportraad behouden en ondersteuning bieden aan sportverenigingen en vrijwilligers.
  • Sportlocaties uitbreiden. In elke nieuwe wijk een vaste norm opnemen voor ruimte voor sportplekken. Duidelijk toekomstplan opstellen voor alle sportlocaties, ook die in privébezit. De
    Schilp renoveren en verduurzamen.
  • Minder validen steunen. Buurtsportcoach en beweegmakelaar behouden, zodat ook minder validen
    in beweging kunnen komen.

Veilig Rijswijk

  • Aanpak veilig thuis. Aanpak femicide voortzetten en samenwerken met actieplan Den Haag.
  • Buitenruimte (sociaal)veiliger maken. Buitenruimte aanpassen op basis van de uitkomst van onderzoek van ervaren onveiligheid door meisjes en jonge vrouwen.
  • Criminaliteit terugdringen. Voorlichting geven op scholen (tegen messen, crimineel circuit). Uitbreiding Bibob en buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) op straat. Doorgaan met aanpak
    ‘Preventie met gezag’ en acties die resultaat hebben (uit politiedata blijkt dat in 2023 in totaal 225 personen tot 27 jaar uit Rijswijk verdacht werden van enig misdrijf. Binnen deze groep zijn 117 jongeren en jongvolwassenen geïdentificeerd die mogelijk behoren tot de doelgroep van het programma ‘Preventie met Gezag’, waaronder 42 personen die worden beschouwd als
    ‘doorgroeiers’ en ‘harde kern’)
    . Het aantal ondernemers dat voor vestiging en vergunning een Bibob- toets nodig heeft uitbreiden.
  • In de wijk zijn. Investeren in buurtregisseurs en wijkwerk: professionals die dagelijks aanwezig zijn in de wijk en de samenwerking coördineert tussen partijen, zoals scholen, jeugdzorg, politie en jongerenwerk. Uitbreiding wijkagenten, Bibob en buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) op
    straat en in de wijken.
  • Vuurwerk beperken. Organiseren van vuurwerk- of lasershow door de gemeente en een verbod op consumentenvuurwerk in risicogebieden.
  • Thuissituatie veiliger maken. Kennis vergroten over wat er mis kan gaan in relaties en maatregelen richten op de daders, zoals beperkingen in hun levenssfeer. Aanpak voorkomen van geweld tegen vrouwen en femicide voortzetten en uitbreiden op basis van het landelijk en Haags actieplan.
  • Dieren beschermen. Beter communiceren over chipplicht voor katten. Voldoende losloopgebieden voor honden, aanlijnplicht op plekken waar vogels broeden en bij speeltuinen en doorgaan met
    borden over broedseizoen en kwetsbaarheid van bepaalde gebieden. Opleiding voor bijzondere opsporingsambtenaren en goed opvolgen van meldingen over dierenwelzijn. Steun geven aan de opvang van achtergelaten huisdieren en (zieke) gevonden wilde dieren.