Wonen en volkshuisvesting
Inleiding: Van belofte naar beleid
Wonen was in ons verkiezingsprogramma van 2022 de absolute topprioriteit. D66
Middelburg stelde expliciet dat wonen een grondrecht is en geen marktproduct. In de
praktijk betekende dat: gemeentelijke regie versterken, wonen boven winst, en bouwen voor starters, jongeren, ouderen en kwetsbare groepen. Onder aanvoering van onze fractie en met wethouder Rutger Schonis in het college hebben we deze uitgangspunten omgezet in concreet beleid en uitvoering. Dit rapport toont overzichtelijk wat D66 inhoudelijk,
bestuurlijk en politiek heeft gerealiseerd op dit cruciale beleidsterrein.
Gemeentelijke regie en doorstroming vastgelegd in beleid
D66 Middelburg heeft in haar verkiezingsprogramma duidelijk gekozen voor actieve
gemeentelijke regie op de woningmarkt. Niet de markt, maar de gemeente moet sturen, onder andere door het invoeren van een woonplicht. Deze keuze is in 2024 uitgewerkt in de
Woonagenda 2.0. Daarin is de woonplicht vastgelegd als beleidsinstrument en opgenomen in het paraplu-bestemmingsplan. Hiermee beperkt de gemeente leegstand, speculatie en tijdelijke verhuur door beleggers. Tegelijk is de regierol van de gemeente versterkt. Er is een woonregisseur aangesteld, de samenwerking binnen de Walcherse woondeal is verbeterd en er wordt gerichter gestuurd op locatiekeuzes en doelgroepen.
Zo heeft D66 haar kernboodschap van sturing in plaats van afwachten omgezet in concreet en vastgelegd woonbeleid. Ook de inzet op doorstroming en aandacht voor specifieke doelgroepen is zichtbaar geworden in beleid en projecten. In Mortiere Fase 13 zijn 56 extra woningen gerealiseerd voor jonge huishoudens, mogelijk gemaakt door besluitvorming waarbij D66 zich expliciet heeft uitgesproken voor het benutten van extra plancapaciteit. In Sint Laurens Noord heeft de gemeente een samenwerkingsovereenkomst gesloten met
Woongoed en Heijmans. Daarin is vastgelegd dat minimaal 30% van de woningen goedkope huur betreft en minimaal 30% betaalbare koop, naast vrijesectorwoningen. In dit project zijn bovendien duurzaamheid, levensloopbestendigheid en participatie duidelijk verankerd.
Studentenhuisvesting structureel vastgelegd
D66 Middelburg heeft het belang van onderwijs en studentenhuisvesting duidelijk
vastgelegd in haar programma. In 2023 leidde dit tot een meerjarige beleidsnota
Studentenhuisvesting. Daarmee neemt de gemeente een actieve rol op zich: zij stuurt op het aanbod, brengt partijen samen en zorgt dat studentenhuisvesting goed wordt ingepast in ruimtelijke plannen. De nota kiest voor het campusmodel en heeft als doel om tot 2028 ongeveer 500 extra studenteneenheden te realiseren, onder andere op het PZEM-terrein. Het STEC-onderzoek uit 2021 vormt hiervoor een belangrijke basis en erkent studenten als een vaste doelgroep op de woningmarkt. Met deze beleidsnota is studentenhuisvesting in
Middelburg structureel vastgelegd. De positie van studenten is hiermee beleidsmatig en bestuurlijk geborgd. D66 heeft hierin het initiatief genomen en het dossier professioneel neergezet.
Wonen boven winkels
Het beter benutten van leegstaande etages boven winkels in de binnenstad was een
duidelijke politieke ambitie van D66 Middelburg. In het verkiezingsprogramma stelde D66 dat wonen boven winkels actief mogelijk moet worden gemaakt om extra wooneenheden toe te voegen aan de binnenstad. Deze inzet is in 2024 omgezet in concreet beleid met raadsvoorstel 24-063, waarin op initiatief van D66 €100.000 is vrijgemaakt voor technische begeleiding, haalbaarheidsstudies en kostenramingen voor pandeigenaren.
Onder regie van wethouder Schonis is vervolgens actief contact gezocht met eigenaren in de binnenstad. Uit een memo van februari 2025 blijkt dat deze aanpak resultaat heeft opgeleverd:
tien pandeigenaren zijn persoonlijk benaderd, zes haalbaarheidsstudies zijn
uitgevoerd en twee projecten bevinden zich inmiddels in technische voorbereiding. Hoewel het draagvlak nog beperkt is, laten deze stappen zien dat D66 haar politieke ambitie heeft vertaald naar praktisch en uitvoerbaar beleid, met zichtbare doorbraken als resultaat.
Woonvisie structureel verankerd in de Omgevingsvisie 2050
D66 heeft een duidelijke rol gespeeld bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie
Middelburg 2050, waarin de woonvisie van D66 herkenbaar is verankerd. De visie kiest voor verdichting en herstructurering in plaats van uitbreiding, voor functiemenging zoals wonen boven winkels, en voor betaalbaarheid, bereikbaarheid en duurzaamheid als leidende uitgangspunten. Daarmee laat Middelburg zien dat het de komende decennia niet alleen meer wil bouwen, maar vooral beter en eerlijker.
Deze keuzes sluiten direct aan bij het verkiezingsprogramma van D66 uit 2022. Wat toen als politieke ambitie werd geformuleerd, is nu vastgelegd als langetermijnbeleid voor de stad.
De Omgevingsvisie laat zien hoe D66 haar ideeën omzet in structurele keuzes voor de
toekomst van Middelburg. Deze manier van werken past bij praktisch sociaalliberaal
bestuur: oplossingsgericht, kleinschalig waar mogelijk en gericht op het benutten van
bestaande ruimte in plaats van het verder volbouwen van het buitengebied.
Cleene Hooge
Op basis van: Amendement over woningbouw Cleene Hooge
De woningnood in Middelburg is groot. Jongeren en starters zoeken betaalbare woningen en
doorstroming is hard nodig. Tegelijkertijd willen we zorgvuldig omgaan met natuur,
landschap en duurzaamheid. Voor D66 Middelburg zijn dat geen tegenstellingen, maar
uitgangspunten die samen moeten komen.
Bij de plannen voor Cleene Hooge hebben wij daarom ingezet op duidelijke voorwaarden.
Met ons amendement hebben we ervoor gezorgd dat duurzaamheid beter wordt geborgd in de ontwikkeling van het gebied. Het gaat niet alleen om woningen toevoegen, maar om kwalitatieve woningbouw met aandacht voor energiezuinigheid, klimaatadaptatie en landschappelijke inpassing.
Wij willen dat nieuwe woningen toekomstbestendig zijn en passen binnen de
duurzaamheidsambities van Middelburg. Dat betekent aandacht voor groen, wateropvang, energieprestaties en een goede balans tussen bebouwing en open ruimte.
Met dit amendement hebben wij bijgestuurd op kwaliteit. Zo zorgen we voor een
ontwikkeling waarin wonen en duurzaamheid hand in hand gaan. Cleene Hooge moet niet alleen bijdragen aan het oplossen van de woningnood, maar ook aan een duurzame en
leefbare toekomst voor Middelburg.
Meer kansen voor starters op de woningmarkt
Op basis van: Motie over aanpassen starterslening
Voor starters is het steeds moeilijker om een woning te kopen. De prijzen zijn gestegen en de bestaande grens voor de starterslening sloot niet meer aan bij de realiteit van de woningmarkt. Daardoor kon de regeling haar doel onvoldoende bereiken. D66 Middelburg vindt dat jongeren en starters een eerlijke kans moeten krijgen om in hun eigen stad te blijven wonen. Dat is belangrijk voor de leefbaarheid van wijken en dorpen en voor een gezonde bevolkingsopbouw.
Met een motie hebben wij voorgesteld om het maximale aankoopbedrag te koppelen aan 80% van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Daardoor beweegt de regeling
automatisch mee met de markt. Ook hebben wij voorgesteld om de maximale lening te
verhogen van € 40.000 naar € 50.000. Met deze aanpassing wordt de starterslening
toekomstbestendiger en effectiever. Zo helpen we starters concreet bij het zetten van de eerste stap op de woningmarkt.
Nieuwe woningbouwlocaties tot 2040
Op basis van: Amendement 24-007 – Nieuwe woningbouwlocaties tot 2040
Middelburg staat voor een grote woningbouwopgave. We hebben woningen nodig voor starters, gezinnen en ouderen. Met dit amendement hebben wij samen met andere partijen bijgestuurd op het voorstel voor nieuwe woningbouwlocaties tot 2040
Wij hebben ervoor gezorgd dat niet alleen locaties worden vastgesteld, maar ook dat er kritisch wordt gekeken naar kwaliteit, betaalbaarheid en aansluiting bij de Omgevingsvisie.
Zo is onder andere de locatie Rittenburg-West niet zomaar overgenomen, omdat die niet goed past bij de uitgangspunten van betaalbaarheid en natuurwaarden. Tegelijk hebben we ruimte gehouden om nieuwe locaties toe te voegen als de behoefte verandert.