1:Wonen en volkshuisvesting
Inleiding: Van belofte naar beleid
Wonen was in ons verkiezingsprogramma van 2022 de absolute topprioriteit. D66
Middelburg stelde expliciet dat wonen een grondrecht is en geen marktproduct. In de
praktijk betekende dat: gemeentelijke regie versterken, wonen boven winst, en bouwen
voor starters, jongeren, ouderen en kwetsbare groepen. Onder aanvoering van onze fractie
en met wethouder Rutger Schonis in het college hebben we deze uitgangspunten omgezet in
concreet beleid en uitvoering. Dit rapport toont overzichtelijk wat D66 inhoudelijk,
bestuurlijk en politiek heeft gerealiseerd op dit cruciale beleidsterrein.
Gemeentelijke regie en doorstroming vastgelegd in beleid
D66 Middelburg heeft in haar verkiezingsprogramma duidelijk gekozen voor actieve
gemeentelijke regie op de woningmarkt. Niet de markt, maar de gemeente moet sturen,
onder andere door het invoeren van een woonplicht. Deze keuze is in 2024 uitgewerkt in de
Woonagenda 2.0. Daarin is de woonplicht vastgelegd als beleidsinstrument en opgenomen
in het paraplu-bestemmingsplan. Hiermee beperkt de gemeente leegstand, speculatie en
tijdelijke verhuur door beleggers. Tegelijk is de regierol van de gemeente versterkt. Er is een
woonregisseur aangesteld, de samenwerking binnen de Walcherse woondeal is verbeterd en
er wordt gerichter gestuurd op locatiekeuzes en doelgroepen.
Zo heeft D66 haar kernboodschap van sturing in plaats van afwachten omgezet in concreet
en vastgelegd woonbeleid. Ook de inzet op doorstroming en aandacht voor specifieke
doelgroepen is zichtbaar geworden in beleid en projecten. In Mortiere Fase 13 zijn 56 extra
woningen gerealiseerd voor jonge huishoudens, mogelijk gemaakt door besluitvorming
waarbij D66 zich expliciet heeft uitgesproken voor het benutten van extra plancapaciteit. In
Sint Laurens Noord heeft de gemeente een samenwerkingsovereenkomst gesloten met
Woongoed en Heijmans. Daarin is vastgelegd dat minimaal 30% van de woningen goedkope
huur betreft en minimaal 30% betaalbare koop, naast vrijesectorwoningen. In dit project zijn
bovendien duurzaamheid, levensloopbestendigheid en participatie duidelijk verankerd.
Studentenhuisvesting structureel vastgelegd
D66 Middelburg heeft het belang van onderwijs en studentenhuisvesting duidelijk
vastgelegd in haar programma. In 2023 leidde dit tot een meerjarige beleidsnota
Studentenhuisvesting. Daarmee neemt de gemeente een actieve rol op zich: zij stuurt op het
aanbod, brengt partijen samen en zorgt dat studentenhuisvesting goed wordt ingepast in
ruimtelijke plannen. De nota kiest voor het campusmodel en heeft als doel om tot 2028
ongeveer 500 extra studenteneenheden te realiseren, onder andere op het PZEM-terrein.
Het STEC-onderzoek uit 2021 vormt hiervoor een belangrijke basis en erkent studenten als
een vaste doelgroep op de woningmarkt. Met deze beleidsnota is studentenhuisvesting in
Middelburg structureel vastgelegd. De positie van studenten is hiermee beleidsmatig en
bestuurlijk geborgd. D66 heeft hierin het initiatief genomen en het dossier professioneel
neergezet. Beleidsnota Studentenhuisvesting 20232028 RIS 23-060
Wonen boven winkels
Het beter benutten van leegstaande etages boven winkels in de binnenstad was een
duidelijke politieke ambitie van D66 Middelburg. In het verkiezingsprogramma stelde D66
dat wonen boven winkels actief mogelijk moet worden gemaakt om extra wooneenheden
toe te voegen aan de binnenstad. Deze inzet is in 2024 omgezet in concreet beleid met
raadsvoorstel 24-063, waarin op initiatief van D66 €100.000 is vrijgemaakt voor technische
begeleiding, haalbaarheidsstudies en kostenramingen voor pandeigenaren.
Onder regie van wethouder Schonis is vervolgens actief contact gezocht met eigenaren in de
binnenstad. Uit een memo van februari 2025 blijkt dat deze aanpak resultaat heeft
opgeleverd: tien pandeigenaren zijn persoonlijk benaderd, zes haalbaarheidsstudies zijn
uitgevoerd en twee projecten bevinden zich inmiddels in technische voorbereiding. Hoewel
het draagvlak nog beperkt is, laten deze stappen zien dat D66 haar politieke ambitie heeft
vertaald naar praktisch en uitvoerbaar beleid, met zichtbare doorbraken als resultaat.
Woonvisie structureel verankerd in de Omgevingsvisie 2050
D66 heeft een duidelijke rol gespeeld bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie
Middelburg 2050, waarin de woonvisie van D66 herkenbaar is verankerd. De visie kiest voor
verdichting en herstructurering in plaats van uitbreiding, voor functiemenging zoals wonen
boven winkels, en voor betaalbaarheid, bereikbaarheid en duurzaamheid als leidende
uitgangspunten. Daarmee laat Middelburg zien dat het de komende decennia niet alleen
meer wil bouwen, maar vooral beter en eerlijker.
Deze keuzes sluiten direct aan bij het verkiezingsprogramma van D66 uit 2022. Wat toen als
politieke ambitie werd geformuleerd, is nu vastgelegd als langetermijnbeleid voor de stad.
De Omgevingsvisie laat zien hoe D66 haar ideeën omzet in structurele keuzes voor de
toekomst van Middelburg. Deze manier van werken past bij praktisch sociaalliberaal
bestuur: oplossingsgericht, kleinschalig waar mogelijk en gericht op het benutten van
bestaande ruimte in plaats van het verder volbouwen van het buitengebied.
Cleene Hooge
Op basis van: Amendement over woningbouw Cleene Hooge
De woningnood in Middelburg is groot. Jongeren en starters zoeken betaalbare woningen en
doorstroming is hard nodig. Tegelijkertijd willen we zorgvuldig omgaan met natuur,
landschap en duurzaamheid. Voor D66 Middelburg zijn dat geen tegenstellingen, maar
uitgangspunten die samen moeten komen.
Bij de plannen voor Cleene Hooge hebben wij daarom ingezet op duidelijke voorwaarden.
Met ons amendement hebben we ervoor gezorgd dat duurzaamheid beter wordt geborgd in
de ontwikkeling van het gebied. Het gaat niet alleen om woningen toevoegen, maar om
kwalitatieve woningbouw met aandacht voor energiezuinigheid, klimaatadaptatie en
landschappelijke inpassing.
Wij willen dat nieuwe woningen toekomstbestendig zijn en passen binnen de
duurzaamheidsambities van Middelburg. Dat betekent aandacht voor groen, wateropvang,
energieprestaties en een goede balans tussen bebouwing en open ruimte.
Met dit amendement hebben wij bijgestuurd op kwaliteit. Zo zorgen we voor een
ontwikkeling waarin wonen en duurzaamheid hand in hand gaan. Cleene Hooge moet niet
alleen bijdragen aan het oplossen van de woningnood, maar ook aan een duurzame en
leefbare toekomst voor Middelburg.
Meer kansen voor starters op de woningmarkt
Op basis van: Motie over aanpassen starterslening
Voor starters is het steeds moeilijker om een woning te kopen. De prijzen zijn gestegen en
de bestaande grens voor de starterslening sloot niet meer aan bij de realiteit van de
woningmarkt. Daardoor kon de regeling haar doel onvoldoende bereiken.
D66 Middelburg vindt dat jongeren en starters een eerlijke kans moeten krijgen om in hun
eigen stad te blijven wonen. Dat is belangrijk voor de leefbaarheid van wijken en dorpen en
voor een gezonde bevolkingsopbouw.
Met een motie hebben wij voorgesteld om het maximale aankoopbedrag te koppelen aan
80% van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Daardoor beweegt de regeling
automatisch mee met de markt. Ook hebben wij voorgesteld om de maximale lening te
verhogen van € 40.000 naar € 50.000. Met deze aanpassing wordt de starterslening
toekomstbestendiger en effectiever. Zo helpen we starters concreet bij het zetten van de eerste stap op de woningmarkt.
4: Nieuwe woningbouwlocaties tot 2040
Op basis van: Amendement 24-007 – Nieuwe woningbouwlocaties tot 2040
Middelburg staat voor een grote woningbouwopgave. We hebben woningen nodig voor
starters, gezinnen en ouderen. Met dit amendement hebben wij samen met andere partijen
bijgestuurd op het voorstel voor nieuwe woningbouwlocaties tot 2040.
Wij hebben ervoor gezorgd dat niet alleen locaties worden vastgesteld, maar ook dat er kritisch wordt gekeken naar kwaliteit, betaalbaarheid en aansluiting bij de Omgevingsvisie.
Zo is onder andere de locatie Rittenburg-West niet zomaar overgenomen, omdat die niet
goed past bij de uitgangspunten van betaalbaarheid en natuurwaarden. Tegelijk hebben we ruimte gehouden om nieuwe locaties toe te voegen als de behoefte verandert.
5: Klimaat & Energie
Duurzaamheid is voor D66 een belangrijk en terugkerend uitgangspunt in het lokale beleid. De fractie vindt dat klimaat, energie en circulariteit niet alleen als ambitie moeten worden benoemd, maar ook concreet moeten worden uitgewerkt en gevolgd. Daarom heeft D66
zich in deze raadsperiode actief ingezet om duurzaamheidsbeleid niet alleen op de agenda te zetten, maar ook inhoudelijk te versterken en bestuurlijk te verankeren.
Met een motie en een amendement heeft D66 ervoor gezorgd dat Klimaat, Energie en
Circulariteit zijn aangewezen als één samenhangend strategisch project. Hierdoor werd vastgelegd dat deze thema’s niet los van elkaar worden behandeld, maar integraal worden uitgewerkt in één beleidskader. Het college werd daarmee verplicht om een concreet plan op te stellen waarin maatregelen, planning en verwachte effecten zijn opgenomen.
Daarnaast heeft D66 met deze besluiten gestuurd op transparantie en controle. Er is
vastgelegd dat de voortgang van het beleid wordt gemonitord en dat de raad periodiek wordt geïnformeerd over de resultaten, waaronder de ontwikkeling van de CO₂-uitstoot. Dit maakt het mogelijk om niet alleen vast te stellen wat het college van plan is, maar ook om te
beoordelen wat daadwerkelijk wordt bereikt. Door deze aanpak heeft D66 bijgedragen aan duurzaamheidsbeleid dat niet vrijblijvend is, maar toetsbaar en bestuurbaar. De raad heeft hiermee instrumenten gekregen om het college aan te spreken op uitvoering en om waar nodig het beleid aan te scherpen. Daarmee is een stevige basis gelegd voor verdere uitvoering en voor vervolgkeuzes in komende raadsperiodes.
Amendement Motie Duurzame schaatsbaan Motie over schaatbaan
Voor D66 Middelburg is duurzaamheid geen abstract ideaal, maar een concrete
verantwoordelijkheid. De grote klimaatuitdagingen spelen zich niet alleen wereldwijd af, maar ook gewoon hier, in onze eigen stad. Daarom vinden wij dat duurzame keuzes juist op
lokaal niveau zichtbaar en merkbaar moeten zijn. Dat betekent dat we niet alleen beleid maken, maar ook kritisch kijken naar wat we dagelijks doen.
Hoe organiseren we evenementen? Hoe gaan we om met energiegebruik? En hoe zorgen we ervoor dat tradities kunnen blijven bestaan zonder onnodige belasting voor het milieu?
Een goed voorbeeld is de jaarlijkse schaatsbaan op de Markt. Een geliefde wintertraditie, maar ook een activiteit die veel energie vraagt. Voor D66 Middelburg was dat aanleiding om te onderzoeken wat de meest duurzame manier is om deze ijsbaan te organiseren.
Door zorgvuldig te kijken naar energieverbruik, milieueffecten en alternatieven, willen we tradities toekomstbestendig maken in plaats van ze simpelweg te behouden zoals ze altijd waren. Zo laten we zien dat duurzaamheid voor ons meer is dan een ambitie op papier. Het is iets waar we ook lokaal naar handelen stap voor stap, zichtbaar en concreet. Want een duurzame toekomst begint in je eigen gemeente.
6: Duurzame en transparante afvalverwerking
Op basis van: Motie D66 over rapportage OLAZ
Voor D66 Middelburg is duurzaamheid geen abstract doel, maar een concrete opdracht. Als
gemeente hebben we duidelijke ambities op het gebied van klimaat en circulariteit. Dan moeten we ook kritisch kijken naar hoe wij omgaan met afval en grondstoffen. OLAZ is
verantwoordelijk voor de verwerking van het afval van Middelburg. Als gemeente zijn wij niet alleen klant, maar ook mede-opdrachtgever en bestuurlijk betrokken. Dat betekent dat wij invloed hebben op de koers. Toch zagen wij dat in de jaarlijkse rapportages vooral financiële informatie werd gedeeld, terwijl inzicht in milieueffecten beperkt bleef.
Daarom heeft D66 Middelburg een motie ingediend om de rapportage van OLAZ te
verbeteren. Wij hebben het college gevraagd om structureel inzicht te geven in de
duurzaamheidsprestaties. Denk aan gegevens over CO₂-uitstoot, recyclingpercentages en
stappen richting een circulaire economie. Door deze motie zorgen we ervoor dat
duurzaamheid meetbaar wordt. Als raad kunnen we beter controleren en bijsturen.
Inwoners krijgen bovendien duidelijker inzicht in wat er met hun afval gebeurt.
Transparantie en duurzaamheid gaan voor D66 hand in hand.
7: Onderwijs
De toekomst van de UCR is de toekomst van Middelburg
Gebaseerd op: Motie over reorganisatie UCR – 19 Motie UCR
De University College Roosevelt (UCR) is al jaren een belangrijke pijler onder Middelburg. De
universiteit brengt internationale studenten naar de stad, versterkt het academische klimaat
en draagt bij aan de lokale economie.
Toen bekend werd dat de UCR te maken kreeg met een reorganisatie, bezuinigingen en
ontslagen, was duidelijk dat dit niet alleen een interne kwestie van de universiteit was, maar
ook een zorg voor de stad. Voor D66 is goed en toegankelijk onderwijs een kernwaarde. Wij
vinden dat kennisinstellingen gekoesterd en ondersteund moeten worden, zeker wanneer zij
in een kwetsbare positie terechtkomen. Daarom hebben wij samen met andere partijen een
motie ingediend. In deze motie hebben wij het college gevraagd om actief het gesprek aan
te gaan met het Rijk, de provincie en andere Zeeuwse gemeenten. Ook hebben wij
aangedrongen op een gezamenlijke lobby en een rondetafelgesprek met alle betrokken
partijen om de toekomst van de UCR veilig te stellen en aanvullende
financieringsmogelijkheden te verkennen.
Met deze inzet hebben wij duidelijk gemaakt dat Middelburg zich niet afzijdig houdt, maar
verantwoordelijkheid neemt voor het behoud van onze belangrijke onderwijsinstellingen!
Zekerheid voor De Lonneboot en haar leerlingen
Gebaseerd op: Motie De Lonneboot – 18.m2) Motie de Lonneboot
Kinderen verdienen een stabiele, veilige en toekomstbestendige leeromgeving. Basisschool
De Lonneboot wil samen met Kinderopvang Walcheren werken aan een Integraal Kind
Centrum (IKC). Dat betekent één plek waar onderwijs en opvang goed op elkaar aansluiten,
met ruimte voor ontmoeting, ontwikkeling en samenwerking. De school heeft duidelijk
uitgesproken dat zij graag op de huidige locatie wil blijven. Toen bleek dat er onzekerheid
bestond over de toekomstige plannen voor dit gebied, dreigde dit het IKC-traject te
vertragen.
Voor D66 Middelburg was dat een belangrijk moment om in te grijpen. Langdurige
onzekerheid is niet goed voor leerlingen, ouders en medewerkers. Daarom hebben wij een
motie ingediend waarin wij het college vragen om de wens van de school zwaar mee te
wegen in de verdere planvorming. Ook hebben wij aangedrongen op zo snel mogelijke
duidelijkheid, zodat de ontwikkeling van het IKC geen onnodige vertraging oploopt
Voor D66 Middelburg staat het belang van goed onderwijs en sterke wijkvoorzieningen
centraal. Met deze motie hebben wij ingezet op duidelijkheid en perspectief voor de
kinderen van vandaag én morgen.
8: Sneller verduurzamen van schoolgebouwen
Op basis van: Motie Versneld Verduurzamen Schoolgebouwen in Middelburg
Onze scholen zijn de basis voor de toekomst van Middelburg. Kinderen moeten zich kunnen
ontwikkelen in gezonde en veilige gebouwen. Tegelijkertijd staan we voor een grote
klimaatopgave. Veel schoolgebouwen zijn verouderd en vragen om meer dan regulier
onderhoud. D66 Middelburg vindt dat verduurzaming van scholen niet op de lange baan
mag worden geschoven. Daarom hebben wij een motie ingediend om een aparte
verduurzamingsagenda toe te voegen aan het Strategisch Plan Onderwijshuisvesting.
Wij vroegen het college om de planning voor verduurzaming naar voren te halen en
inzichtelijk te maken wat de financiële gevolgen zijn van verschillende keuzes. Zo kan de raad
een weloverwogen besluit nemen en kunnen scholen sneller profiteren van betere isolatie,
lagere energiekosten en een gezonder binnenklimaat.
Met deze motie investeren we niet alleen in klimaatbeleid, maar ook in de ontwikkelkansen
van onze kinderen.
Waardering voor het mbo en gelijke behandeling
Op basis van: Motie 23-048 – Afschaffing termen “hoogopgeleid” en “laagopgeleid”
Woorden doen ertoe. Met deze motie hebben wij ons uitgesproken tegen het gebruik van de
termen “hoogopgeleid” en “laagopgeleid” in gemeentelijke communicatie.
Het mbo levert een enorme bijdrage aan onze samenleving. In sectoren zoals zorg, techniek
en horeca zijn mbo’ers onmisbaar. Toch zorgen woorden als “laagopgeleid” voor een
onterechte hiërarchie tussen opleidingen. Dat past niet bij een inclusieve en respectvolle
gemeente. Met deze motie hebben wij het college gevraagd om deze termen niet langer te
gebruiken in officiële stukken en communicatie. Iedereen verdient gelijk respect, ongeacht
opleidingsniveau. D66 Middelburg staat voor gelijke kansen en waardering voor
vakmanschap.
Meer stageplaatsen voor mbo-studenten
Op basis van: Motie 25-172 – Stageplaatsen MBO
Een stage is een verplicht onderdeel van een mbo-opleiding. Toch blijkt dat studenten in
Zeeland soms moeilijk een geschikte stageplek kunnen vinden. Dat vinden wij onacceptabel.
Met deze motie hebben wij het college gevraagd om in gesprek te gaan met Scalda en te
onderzoeken of binnen de gemeentelijke organisatie meer stageplaatsen kunnen worden
aangeboden. De gemeente is een grote werkgever en heeft een voorbeeldfunctie. Het mbo
is van groot belang voor onze lokale economie en samenleving. Studenten moeten niet
gedwongen worden om elders stage te lopen of zelfs te verhuizen. D66 Middelburg zet zich
daarom in voor gelijke behandeling van alle studenten.
9: Leerplekken bij restauratie van het stadhuis
Op basis van: Motie Leerlocatie restauratie stadhuis (25-125 / 22.m1)
Bij de restauratie van het Middelburgse stadhuis ziet D66 niet alleen een bouwproject, maar
ook een kans voor jongeren. Daarom hebben wij samen met andere fracties een motie
ingediend om te onderzoeken hoe leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen tijdens deze
restauratie.In de regio ontbreekt een specifieke praktijkopleiding voor restauratie en
monumentenzorg. Tegelijkertijd hebben we in Middelburg veel historische gebouwen die
onderhoud nodig hebben. Door leerplekken te koppelen aan de restauratie van het stadhuis
investeren we in vakmanschap én in de toekomst van onze stad.
De motie verzoekt het college om samen te werken met scholen in de regio en bij de
aanbesteding rekening te houden met bedrijven die erkend leerbedrijf zijn. Ook moet de
raad geïnformeerd worden over de voortgang.
Met deze motie is het onderwerp officieel onderdeel geworden van de besluitvorming rond
het stadhuis. D66 laat hiermee zien dat wij erfgoed verbinden met onderwijs en kansen voor
jongeren.
10: Burgerparticipatie
Zorgvuldige participatie rond het AZC
Op basis van: Amendement Kaderstelling participatie AZC van D66, LPM en SP.
De komst van een asielzoekerscentrum (AZC) is een ingrijpend besluit voor een stad. Het
raakt omwonenden, toekomstige bewoners en de bredere gemeenschap. Voor D66
Middelburg is het daarom essentieel dat zulke besluiten niet alleen zorgvuldig worden
genomen, maar ook transparant en met duidelijke participatie. Wij vinden dat inwoners
vooraf moeten weten waar zij invloed op hebben en waar niet. Onduidelijke verwachtingen
leiden tot teleurstelling en wantrouwen. Goede participatie betekent niet dat iedereen zijn
zin krijgt, maar wel dat het proces eerlijk, helder en open is.
Daarom hebben wij samen met andere partijen een amendement ingediend om de kaders
voor participatie rondom het AZC aan te scherpen. Met dit amendement hebben wij
vastgelegd dat het participatieproces duidelijker wordt uitgewerkt. Zo wordt vooraf bepaald
hoe inwoners worden betrokken, welke onderwerpen bespreekbaar zijn en hoe de raad
wordt geïnformeerd. Met deze bijsturing hebben wij het proces versterkt. Niet door de
inhoud van het besluit te veranderen, maar door te zorgen dat het traject zorgvuldig en
transparant verloopt.
Voor D66 Middelburg is dat de kern van goed bestuur: duidelijke spelregels, respect voor
inwoners en verantwoordelijkheid nemen in complexe vraagstukken.
Participatie met duidelijke spelregels
Op basis van: Amendement over participatie
D66 Middelburg vindt dat inwoners daadwerkelijk betrokken moeten worden bij belangrijke
besluiten. Maar participatie werkt alleen als vooraf helder is hoe het proces verloopt en
hoeveel invloed inwoners hebben. Onduidelijkheid leidt tot frustratie en wantrouwen.
Met dit amendement hebben wij het participatieproces aangescherpt. Wij hebben
vastgelegd dat er eerst een voorproces moet plaatsvinden, waarin inwoners en raad samen
de kaders bepalen. Op basis daarvan wordt een startnotitie opgesteld. In die startnotitie
moet per onderwerp duidelijk staan welk participatieniveau wordt toegepast: informeren,
raadplegen, adviseren of coproductie.
Daarnaast hebben wij geregeld dat het participatieproces moet leiden tot concrete
randvoorwaarden waarbinnen plannen worden uitgevoerd. Ook moet een extern bureau het
proces begeleiden, zodat het professioneel en onafhankelijk verloopt. Met dit amendement
hebben wij ervoor gezorgd dat participatie niet vrijblijvend is. Het wordt gestructureerd,
transparant en serieus genomen. Zo versterken we het vertrouwen tussen inwoners en
bestuur.
11: Burgerberaad: inwoners echt serieus nemen
Op basis van: Motie 22-143 – Burgerberaad
De betrokkenheid bij de lokale politiek is niet vanzelfsprekend. De opkomst bij verkiezingen
is laag en veel inwoners voelen afstand tot het bestuur. Daarom hebben wij het initiatief
genomen voor een burgerberaad.
Met deze motie hebben wij het college gevraagd om een voorstel te maken voor de
organisatie van een eerste burgerberaad in Middelburg. Een burgerberaad bestaat uit een
representatieve groep inwoners die samen nadenkt over belangrijke vraagstukken. Niet
alleen de meest mondige inwoners, maar een echte afspiegeling van de stad.
Wij hebben benadrukt dat het zorgvuldig moet gebeuren: met een goede methodiek,
duidelijke kaders en een heldere rol voor de raad. Een burgerberaad is geen praatgroep,
maar een serieus democratisch instrument. D66 wil inwoners niet alleen laten meepraten,
maar ook invloed geven.
Financiële ruimte voor het burgerberaad
Op basis van: Amendement 25-052 – Aanpassing financieel kader burgerberaad
Een burgerberaad heeft alleen waarde als inwoners merken dat hun inzet ertoe doet. In het
oorspronkelijke voorstel stond dat adviezen van het burgerberaad in beginsel binnen de
bestaande begroting moesten passen.
Met dit amendement hebben wij dat aangepast. Wij vinden dat je inwoners niet vooraf
moet beperken tot wat al in de begroting past. Daarom hebben wij geregeld dat voorstellen
die juridisch en praktisch uitvoerbaar zijn, altijd aan de raad worden voorgelegd – inclusief
financiële consequenties.
We blijven zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld. Maar als een breed gedragen
voorstel uit het burgerberaad net iets meer kost, moet de raad daar een bewuste afweging
over kunnen maken. Zo doen we recht aan de inspanning van inwoners en versterken we het
vertrouwen in de lokale democratie.
12: Cultuur en identiteit van de stad
De vier vrijheden
Op basis van: Motie De vier vrijheden in woord en daad (25-081 / 24) Motie vier vrijheden
Middelburg is de stad van de Four Freedoms. In mei 2025 werd het Verdrag van Middelburg
ondertekend, een hedendaagse vertaling van de vier vrijheden van Roosevelt. D66 vond dat
deze principes niet alleen symbolisch mogen zijn, maar ook concreet moeten doorwerken in
beleid. Vrijheid, democratie en mensenrechten vormen namelijk de basis van onze
samenleving.
Toch zien we dat deze waarden wereldwijd onder druk staan. Polarisatie, oorlog en
aantasting van de rechtsstaat laten zien dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Voor D66 is het
daarom belangrijk dat ook een gemeente als Middelburg zich duidelijk uitspreekt over waar
zij voor staat. Bij de viering van tachtig jaar vrijheid werd het Verdrag van Middelburg
opgesteld, waarin de vier vrijheden van Roosevelt centraal staan: vrijheid van meningsuiting,
vrijheid van religie, vrijheid van gebrek en vrijheid van vrees.
Wij vinden dat deze principes niet alleen bij een herdenkingsmoment horen, maar ook
richtinggevend moeten zijn voor beleid. Daarom hebben wij samen met de ChristenUnie een
motie ingediend waarin de raad de uitgangspunten van het verdrag onderschrijft. Daarnaast
hebben wij het college verzocht deze principes te verwerken in het eigen
mensenrechtenbeleid en het kabinet op te roepen zich internationaal duidelijker uit te
spreken wanneer deze vrijheden onder druk staan. Met deze motie heeft Middelburg
uitgesproken dat vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, vrijwaring van gebrek
en vrijwaring van vrees geen abstracte begrippen zijn, maar richtinggevend voor ons
handelen. D66 staat voor een open, rechtvaardige en democratische samenleving. Met deze
motie hebben wij dat opnieuw concreet gemaakt.
Cultuur sterk en toegankelijk houden Op basis van: Motie over cultuuraanbod
Cultuur is van grote waarde voor Middelburg. Het zorgt voor ontmoeting, inspiratie en
levendige wijken. Voor D66 Middelburg is het belangrijk dat cultuur niet alleen behouden
blijft, maar ook bereikbaar blijft voor iedereen. We zien dat de culturele sector onder druk
staat. Door stijgende kosten, het toepassen van eerlijke beloning voor makers (fair pay) en
mogelijke belastingverhogingen kunnen kaartjes duurder worden. Dat raakt juist mensen
met een lager inkomen. Wij vinden dat cultuur geen luxeproduct mag worden.
Daarom heeft D66 Middelburg samen met andere partijen een motie ingediend. In deze
motie vragen wij het college om te onderzoeken of Middelburg een eigen kortingsregeling
kan invoeren, vergelijkbaar met de Rotterdampas. Daarnaast hebben we gevraagd om
inzicht in de financiële situatie van onze culturele instellingen en de gevolgen van
prijsstijgingen. Met deze motie zetten wij in op twee doelen: een toekomstbestendige
culturele sector én brede toegankelijkheid. Zo zorgen we dat cultuur een verbindende kracht
blijft in onze stad.
13: Veiligheid en leefbaarheid.
Toename drugsdelicten: duidelijke vragen aan het college
Op basis van: Schriftelijke vragen ex art. 41 RvO over toename drugsdelicten (Bas van der
Reest, D66) en beantwoording door het college.
In september 2023 stelde D66 schriftelijke vragen aan het college over de toename van
drugsdelicten in Middelburg. Uit cijfers bleek dat Middelburg Vlissingen en Goes voorbij was
gegaan in zowel absolute als relatieve aantallen. Dat vonden wij zorgelijk.
Wij wilden weten of het college een verklaring had voor deze stijging, of er probleemlocaties
in beeld waren en of het ontbreken van legale softdrugsverkoop mogelijk een rol speelde.
Ook vroegen wij of het terugdringen van drugsdelicten een prioriteit is binnen het
veiligheidsbeleid. Uit de beantwoording bleek dat het college geen concrete oorzaak kon
aanwijzen en dat drugscriminaliteit op dat moment geen aparte prioriteit had binnen het
Integraal Veiligheidsbeleid. Ook werd het nuloptiebeleid op coffeeshops bevestigd.
Door onze vragen is het onderwerp nadrukkelijk op de agenda gezet. We hebben het college
gedwongen om positie in te nemen en duidelijkheid te geven over hun
veiligheidsprioriteiten. D66 blijft inzetten op slimme regulering en preventie, zodat
criminaliteit minder kans krijgt.
Herijking softdrugsbeleid
Op basis van: Amendement 23-140 – Herijken softdrugsbeleid
Het softdrugsbeleid in Middelburg dateert uit 1995. Dat is bijna dertig jaar geleden. Met dit
amendement hebben wij gevraagd om het beleid opnieuw te bekijken.
Op dit moment geldt de zogenaamde nuloptie: er mogen geen coffeeshops in Middelburg
gevestigd worden. Wij hebben niet direct gepleit voor verandering van die nuloptie, maar
wel voor een serieuze herijking van het beleid. Beleid moet gebaseerd zijn op actuele cijfers,
duidelijke probleemanalyses en goede argumenten. Met dit amendement vragen wij het
college om het softdrugsbeleid opnieuw te onderzoeken, de raad daarbij te betrekken en
met nieuwe kaders te komen. Voor D66 betekent dat: open debat op basis van feiten, in
plaats van vasthouden aan dertig jaar oude uitgangspunten.
Veiligheidsbeleid kritisch doorgelicht
Op basis van: Beantwoording vragen over Integraal Veiligheidsbeleid 2023–2026 (Rob van
Eijkelenburg, D66)
Veiligheid is een kerntaak van de gemeente. Daarom heeft D66 het nieuwe Integraal
Veiligheidsbeleid 2023–2026 kritisch bekeken. Wij zagen dat in de begroting extra geld werd
vrijgemaakt, maar het was onduidelijk hoe dit precies werd ingezet voor de verschillende
speerpunten. Dat riep vragen op.
Rob van Eijkelenburg stelde namens D66 scherpe vragen in de commissie Algemeen Bestuur.
Hoe verhouden de begroting en het beleidsvoorstel zich tot elkaar? Welke speerpunten
krijgen echt extra middelen? En hoe geloofwaardig is het als er nieuwe prioriteiten worden
genoemd, maar de financiële onderbouwing beperkt lijkt?
Uit de beantwoording bleek dat een groot deel van het veiligheidsbudget vastligt bij
brandweer en veiligheidsregio. Slechts een kleiner deel is flexibel inzetbaar voor specifieke
veiligheidsvraagstukken. Het college gaf aan dat de extra middelen daadwerkelijk worden
ingezet voor de zes genoemde speerpunten, zoals digitale veiligheid, ondermijning en jeugd
en veiligheid.
Ook werd duidelijk dat veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van meerdere
partners, waaronder politie en veiligheidsregio. De inzet van de politie wordt grotendeels
regionaal bepaald.
Door deze vragen heeft D66 gezorgd voor meer duidelijkheid over de financiële keuzes
binnen het veiligheidsbeleid. Wij vinden het belangrijk dat beleid niet alleen ambitieus klinkt,
maar ook financieel goed onderbouwd is. Alleen dan kan de raad haar controlerende taak
serieus uitvoeren en kunnen inwoners vertrouwen hebben in een veilig Middelburg.
15: Inclusie en gelijke kansen.
Excuses voor het slavernijverleden
Op basis van: Motie 22-121 – Excuses slavernijverleden
Middelburg heeft een geschiedenis die niet alleen trots oproept, maar ook pijn. Via de
Middelburgse Commerciële Compagnie was het stadsbestuur betrokken bij de handel in tot
slaaf gemaakte mensen.
Met deze motie hebben wij het college gevraagd om namens het stadsbestuur excuses aan
te bieden voor dit slavernijverleden. Niet om in het verleden te blijven hangen, maar om
verantwoordelijkheid te nemen en erkenning te geven aan inwoners voor wie deze
geschiedenis nog altijd doorwerkt. Wij vinden dat een stad eerlijk moet zijn over haar
verleden. Excuses zijn geen eindpunt, maar een stap richting erkenning, dialoog en
verbinding. D66 Middelburg staat voor een open samenleving die ook moeilijke
hoofdstukken niet uit de weg gaat.
Regenboogvlag moet altijd mogelijk zijn
Op basis van: Motie 23-052 – (Regenboog)Vlaggenprotocol
D66 Middelburg staat voor een stad waar iedereen zichzelf kan zijn. Toen in april 2023 in
veel gemeenten de regenboogvlag werd gehesen na geweld tegen de lhbti-gemeenschap,
gebeurde dat in Middelburg niet. Het college beriep zich op het bestaande vlaggenprotocol.
Voor ons was dat niet voldoende. Juist in tijden van spanningen en geweld moet een
gemeente duidelijk laten zien waar zij voor staat: gelijkheid, veiligheid en respect. Daarom
hebben wij samen met andere partijen een motie ingediend om het vlaggenprotocol aan te
passen. Met deze motie hebben wij het college gevraagd om een duidelijke leidraad op te
nemen voor incidentele situaties, zodat in vergelijkbare gevallen de regenboogvlag in de
toekomst wél gehesen kan worden. De raad stelt de kaders. Wij vinden dat solidariteit
zichtbaar moet zijn wanneer dat nodig is.
Regenboogakkoord: van afspraak naar actie
Op basis van: Motie over regenboogakkoord
Middelburg moet een stad zijn waar iedereen zichzelf kan zijn. In 2022 hebben meerdere
partijen, waaronder D66, het Regenboogakkoord ondertekend. Daarmee spraken we af ons
actief in te zetten voor inclusie, veiligheid en zichtbaarheid van LHBTI-inwoners.
Toen bleek dat deze afspraken nog niet concreet waren vertaald naar beleid en begroting,
hebben wij samen met andere partijen een motie ingediend. Wij hebben het college
gevraagd om duidelijk te maken hoe het Regenboogakkoord wordt uitgevoerd en welke
maatregelen worden genomen.
16: Voor D66 Middelburg is inclusie geen symbolische steun, maar een praktische opdracht.
Afspraken moeten worden nagekomen. Met deze motie zorgen wij ervoor dat het
Regenboogakkoord niet alleen een handtekening blijft, maar ook leidt tot concrete stappen
richting een diverse en inclusieve gemeente.
Een generatietoets voor eerlijk beleid
Op basis van: Motie 24-051 – Gemeentelijke generatietoets
Beleid van vandaag heeft gevolgen voor morgen. Toch hebben jongeren en toekomstige
generaties geen stemrecht. Met deze motie hebben wij voorgesteld om te onderzoeken of
Middelburg een generatietoets kan invoeren.
Een generatietoets bekijkt per leeftijdsgroep wat de gevolgen zijn van nieuw beleid, vooral
op de lange termijn. Denk aan besluiten over woningbouw, klimaat, toerisme of de inrichting
van de stad. Wat betekenen die keuzes over vijf, tien of twintig jaar?
Met deze motie vragen wij het college om te onderzoeken hoe zo’n toets in Middelburg kan
worden toegepast en om de raad hierover een voorstel te doen. Voor D66 is dit een logische
stap: beleid moet niet alleen recht doen aan de inwoners van nu, maar ook aan de
generaties die nog komen.
17: Lokale economie en binnenstad.
Ruimtelijke kwaliteit: erfgoed beschermen én ruimte geven aan vernieuwing
Op basis van: Motie Ruimtelijke kwaliteit
Middelburg staat bekend om haar historische binnenstad, monumenten en beschermde
stadsgezicht. Dat erfgoed moeten we koesteren. Tegelijkertijd is onze stad geen
openluchtmuseum. Het is een levende stad die zich blijft ontwikkelen. Voor D66 Middelburg
betekent dat: zorgvuldig omgaan met monumenten, maar ook ruimte bieden voor
verduurzaming en aanpassing aan de eisen van deze tijd.
Uit een enquête onder inwoners en professionals bleek dat de huidige Nota Ruimtelijke
Kwaliteit (NRK) en de werkwijze van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (ARK)
knelpunten opleverden. Procedures duurden lang, regels waren soms onduidelijk en
eigenaren van monumenten liepen vast wanneer zij hun pand wilden verduurzamen. Terwijl
juist die verduurzaming nodig is om onze klimaatdoelen te halen.Daarom hebben wij samen
met andere partijen een motie ingediend. Wij vragen om een nieuwe, eenvoudigere en
transparantere NRK, een aangepaste samenstelling van de ARK en een snellere, duidelijkere
werkwijze. Daarbij moet de gemeente niet alleen toetsen, maar ook actief meedenken. Niet
zoeken naar redenen waarom iets niet kan, maar samen op zoek gaan naar wat wél mogelijk
is. Met deze motie zetten wij een belangrijke stap richting een moderne aanpak van
ruimtelijke kwaliteit: zorgvuldig waar het moet, flexibel waar het kan, en altijd met oog voor
de toekomst.
Ook hebben we het college gevraagd om nader onderzoek te doen naar aantallen woningen
tot 2030 en 2040 en om aanvullende locaties zoals Poppenroede en Trekdijk te
onderzoeken. Daarmee zorgen we ervoor dat woningbouw geen eenmalige keuze is, maar
een zorgvuldig en toekomstgericht proces blijft. Voor D66 Middelburg betekent bouwen niet
alleen méér woningen, maar ook de juiste woningen op de juiste plek.
Hotels buiten de binnenstad
Op basis van: Amendement 24-077 – Hotels buiten binnenstad
Middelburg is aantrekkelijk voor bezoekers. Dat is goed voor onze economie, maar het
vraagt ook om balans. Met dit amendement hebben wij ervoor gezorgd dat hotels niet
alleen in de binnenstad, maar ook daarbuiten mogelijk worden gemaakt.
Hotelkamers in Middelburg zijn bijna het hele jaar vol. Dat drijft de prijzen op en maakt
overnachten minder toegankelijk. Door ruimte te bieden aan hotels buiten het centrum,
bijvoorbeeld op bedrijventerreinen of bij uitvalswegen, vergroten we het aanbod zonder
extra druk te leggen op de leefbaarheid in de binnenstad. Wij vinden het belangrijk dat
toerisme bijdraagt aan de stad, zonder overlast voor inwoners. Dit amendement zorgt voor
meer spreiding, meer betaalbare opties en behoud van kwaliteit van leven in het centrum.
Zo houden we Middelburg aantrekkelijk voor bezoekers én prettig voor bewoners.
18: Zorg en sociaal domein
Schuldhulpverlening: focus op bereikbaarheid en kwaliteit
Op basis van: Schriftelijke vragen ex art. 41 RvO over schuldhulpverlening (Bas van der
Reest, D66) en beantwoording door het college.
D66 heeft in mei 2023 uitgebreide schriftelijke vragen gesteld over de schuldhulpverlening in
Middelburg. Aanleiding was een brief van de NVVK, waarin gemeenten werden uitgedaagd
hun schuldhulpbeleid tegen het licht te houden. Wij vroegen onder andere of Middelburg
werkt met saneringskredieten, of er aansluiting is bij landelijke systemen zoals het
Schuldenknooppunt en hoe toegankelijk de inloopspreekuren zijn. Ook wezen wij op een
foutieve doorverwijzing op de gemeentelijke website.
Uit de beantwoording bleek dat Orionis Walcheren inmiddels sterk inzet op
saneringskredieten en is aangesloten bij het Schuldenknooppunt. Tegelijkertijd werd
duidelijk dat in Middelburg slechts één uur per week een inloopspreekuur is en dat er geen
onderzoek was gedaan naar de bereikbaarheid daarvan. De website is na onze vragen
aangepast. Met deze actie heeft D66 bijgedragen aan meer transparantie en verbetering van
de dienstverlening. Schuldhulpverlening draait om de menselijke maat. Door kritisch door te
vragen zorgen wij ervoor dat inwoners beter ondersteund worden
Bestuur en financiën.
