D66: “Los jeugdzorgcrisis op met respect voor grondrechten”

PAPENDRECHT – Op donderdag 29 januari 2026 beslist de gemeenteraad over de Verordening Jeugdhulp 2026. D66 Papendrecht dient samen met GroenLinks en PvdA zeven amendementen in en dreigt tegen te stemmen als deze worden afgewezen. “De verordening ondermijnt de rechtsbescherming van ouders en kinderen,” aldus lijsttrekker Niels van Heteren. “Eén op de zeven kinderen in Papendrecht zit in jeugdzorg, de kosten zijn meer dan 10 miljoen euro per jaar. En dan presenteert het college een verordening die juridisch niet deugt.”

Verordening Jeugdhulp: zeven amendementen
Op donderdag 29 januari staat de Verordening Jeugdhulp op de raadsagenda. D66 dient, samen met de GroenLinks en PvdA-fracties, zeven amendementen in. Aanzienlijk veel voor één verordening. Volgens Van Heteren moeten deze amendementen de rechtsbescherming van ouders en kinderen waarborgen.

De partijen amenderen op de volgende artikelen:
• Beslistermijn: Het college neemt tien weken in plaats van de wettelijk voorgeschreven acht weken. Dat is in strijd met de Algemene wet bestuursrecht.
• Toetsbare criteria: De Centrale Raad van Beroep eiste in een uitspraak dat gemeenten concrete criteria opnemen. Nu staan er vage termen waardoor willekeur mogelijk is.
• Nederlands-eis: Dove ouders en anderstalige ouders worden nu uitgesloten van een PGB. Dat is discriminatie en in strijd met het VN-Verdrag Handicap.
• Beschikking: Het college erkent zelf dat er eigenlijk altijd een beschikking moet worden afgegeven, maar doet het niet wegens “te veel administratief werk”. Zonder beschikking kunnen ouders geen bezwaar maken.
• Gebruikelijke zorg: Er staat nergens wat ‘gebruikelijke zorg’ is. Hierdoor kan het college willekeurig bepalen dat ouders alles zelf moeten doen.
• Lokaal team: In de verordening staat dat het lokale team jeugdhulp levert, maar ook dat wie adviseert geen zorg mag leveren. Dit is een tegenstrijdigheid. De slager mag niet zijn eigen vlees keuren.
• Ouder-PGB: Door een onhandige formulering worden per ongeluk alle ouder-PGB’s uitgesloten – terwijl dit juist de meest gangbare vorm van PGB in de jeugdzorg is.

Ook wij willen grip op het systeem,” aldus Van Heteren. “Maar niet door de rechtsbescherming van onze inwoners te ondermijnen. Als de amendementen worden afgewezen, stemmen we tegen de verordening. Dat is ongebruikelijk, maar soms moet je ‘nee’ zeggen tegen een verordening die niet deugt.”

Landelijke context: kabinet mijdt keuzes
Jeugdzorg is sinds de decentralisatie van het Rijk naar gemeenten een splijtzwam in het lokale bestuur. Vóór de decentralisatie zat 1 op de 28 jongeren in jeugdzorg. Nu is dat 1 op de 7 – een verviervoudiging. Elk jaar stijgen de structurele kosten voor gemeente Papendrecht met ongeveer een miljoen euro. “Inmiddels besteden we al meer dan 10 miljoen euro, ruim 10% van onze begroting, aan jeugdzorg,” aldus Van Heteren.
De Volkskrant schreef deze week dat het demissionair kabinet de jeugdzorg wil afremmen van één op de zeven naar één op de tien jongeren in 2028, maar harde keuzes mijdt over welke zorg nog wordt vergoed. “Zonder heldere afbakening blijven gemeenten zitten met oplopende kosten,” reageert Van Heteren.

Veel gemeenten proberen de drempel voor jeugdzorg te verhogen via de verordeningen die zij elke vier jaar besluiten. Maar er zijn zorgen over de rechtsbescherming van ouders en kinderen. Landelijk trekken advocaten aan de bel. Het Europese Hof van Mensenrechten veroordeelde Nederland in april 2025 omdat autoriteiten hereniging van ouders en kind te snel opgeven. Er wordt door sommige advocaten zelfs gesproken over een nieuwe toeslagenaffaire.

Vijf concrete stappen om de crisis op te lossen
“We willen niet alleen kritiek leveren, maar oplossingen aandragen,” zegt Van Heteren. “Het systeem werkt niet, dat snappen wij ook wel. Maar de verantwoordelijkheid hiervoor mogen we nooit bij ouders en kinderen leggen. Grondrechten van inwoners moeten we te allen tijde respecteren en beschermen.

Wij geloven dat het anders kán. Met respect voor grondrechten, investering in preventie en een wethouder die er fulltime mee bezig is.”

D66 Papendrecht pleit voor een concrete aanpak in vijf stappen:

• 1. Maak een definitie van jeugdzorg
“We moeten als raad duidelijke, toetsbare criteria vaststellen. Wees transparant en geef ouders de kans om in beroep te gaan.”

• 2. Investeer in echte preventie
“Stop met het medicaliseren van het opvoeden. Kinderen krijgen nu jeugdhulp voor tandenpoetsen. Investeer in plaats daarvan in sport, cultuur, verenigingen en gemeenschapsgevoel.”

• 3. Laagdrempelige voorzieningen eerst
“Gezinswerkers in de wijk, praktijkondersteuners bij huisartsen, schoolmaatschappelijk werk. Niet elk kind hoeft een diagnose. Bied laagdrempelige zorg voordat we naar jeugdzorg gaan.”

• 4. Strak contractmanagement
“Durven vragen: werkt deze zorg? Wat zijn de resultaten? En als het niet werkt, waarom blijven we het dan doen?”

• 5. Eén wethouder, fulltime, met mandaat
“Jeugdzorg is te belangrijk om een bijzaak te zijn. We hebben een wethouder nodig die zich fulltime met dit dossier bezighoudt en de vrijheid krijgt om het systeem op orde te brengen.”

Het werkt in andere gemeenten
Van Heteren verwijst naar gemeenten waar een andere aanpak wél werkt. “Schouwen-Duivenland ontdekte dat gezinnen met acht verschillende trajecten tegelijk bezig waren. Zutphen verdubbelt het preventiebudget van 15% naar 30%. Kampen kreeg grip op kosten door gezinswerkers en experimenteerruimte. Dat moet in Papendrecht ook kunnen.”

Verkiezingen: “Dit moet op de agenda”
Over twee maanden zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Van Heteren: “Er zullen debatten komen over veiligheid, een opvanglocatie, woningbouw. Maar laten we ook praten over jeugdzorg. Eén op de zeven kinderen zit erin. Meer dan 10 miljoen euro per jaar. Dit verdient een wethouder die er fulltime mee bezig is.”
“Het gaat niet alleen om kosten. Het gaat om kinderen die hulp nodig hebben. Om ouders die vastlopen. Om gezinnen die het systeem niet begrijpen. Het gaat over hoe we als gemeenschap met elkaar omgaan.”