Het regende op 19 augustus, en toch stonden er bijna vijftig mensen op een akker in Terhole. Ik was er via een uitnodiging van Het Zeeuwse Landschap, op het demoperceel van Grenspark Groot Saeftinghe, waar Vereecken Agro, Agrarische Natuurvereniging De Groene Oogst en Stichting Historische Gewassen samen een natuurinclusief bouwplan uitvoeren. Zonnebloemen, een insectencamera, en een gewas dat in vier maanden tot ruim drie meter was opgeschoten: vezelhennep. Ondanks de enorm droge zomer staat de hennep torenhoog en dik begroeid op het demoveld.
Nee, geen wiet. De rassen die een boer mag inzaaien zijn door de EU gecertificeerd op maximaal 0,3 procent THC, tientallen keren lager dan wat in een coffeeshop ligt. Je zou een halve baal moeten oproken en krijgt dan hoofdpijn, geen high. Dit gewas wordt al eeuwen geteeld voor de vezel.
Een gewas dat zichzelf redt
Ellen Vereecken van Vereecken Agro uit de Kruispolder legde uit waarom hennep boeren en bouwers tegelijk interesseert. In april de grond in, na honderd dagen maairijp. Het groeit zo snel dicht dat onkruid geen kans krijgt: geen gewasbescherming, weinig bemesting, nauwelijks water. Op kleigrond levert een hectare 9 tot 11 ton droge stof. En het diepe wortelgestel maakt de plant bestand tegen droogte, zoals deze zomer in Terhole te zien was — een eigenschap die met elk warmer jaar meer waard wordt. Na het maaien blijft het gewas een paar weken op het veld liggen om te roten, net als vlas; hennep is de robuustere neef van vlas.
Eén stengel, twee producten
De stengel bestaat uit een houtige kern met daaromheen een bast van lange vezels. Die lange bastvezel is het hoogwaardigste wat de plant oplevert: gesponnen en geweven zoals linnen wordt het stof voor kleding — het woord canvas komt van cannabis. Sterk, ademend, en opnieuw gevraagd nu de kledingindustrie van polyester en waterslurpende katoen af wil. Het ras dat in Terhole staat is precies zo’n lange-vezelras, en Vereecken Agro heeft de speciale oogstmachine die de vezel heel houdt. Dat is geen detail: de meeste hennep in Nederland wordt gehakseld voor bulk, en wie de lange vezel intact kan oogsten, bedient de duurste toepassing.
De houtige kern, de scheven, en de korte vezels blijven als bijproduct over. Juist die bulk is bouwmateriaal: isolatieplaten en -dekens, bouwplaten, en kalkhennep, een mengsel met kalk dat als wand- of vloerisolatie wordt gestort. Zo levert één akker zowel een hemd als een muur.
Terugkeer, geen experiment
Dat Stichting Historische Gewassen meedoet is geen toeval. Bij veel boerderijen in Zuidwest-Nederland lag vroeger een hennepakker; de vezel was onmisbaar voor touw en zeildoek. Pas begin twintigste eeuw verdrongen sisal en jute de teelt. Hennep is hier dus geen nieuwigheid maar een terugkeer, en op Proefboerderij Rusthoeve in Colijnsplaat werd in 2013 al vezelhennep geoogst: het gewas doet het goed op Zeeuwse grond.
Waarom dit nu urgent is
Intussen zitten we met de erfenis van de chemische snelle oplossing. Ureumformaldehydeschuim, UF-schuim, werd in de jaren zeventig en tachtig massaal in spouwmuren gespoten en kwam rond 2014 terug, vooral bij woningcorporaties. Volgens het kabinet zit het in tienduizenden woningen. Het geeft formaldehyde af, een Zeer Zorgwekkende Stof. Sinds februari raden de GGD’en het af; dit voorjaar kwamen honderden meldingen binnen van klachten aan ogen, keel en luchtwegen, en enkele tientallen huishoudens kregen het advies hun huis te verlaten. Sinds 1 april is er geen subsidie meer voor, en op 1 september verlaagde het RIVM de advieswaarde voor formaldehyde. Verboden is het niet. Het zit er gewoon nog.
Gemeenten die via de nationale isolatieaanpak spouwmuren lieten vullen, zoals Meierijstad, lopen nu hun woningen na. Ook voor Hulst is dat een vraag die een antwoord verdient: wat zit er in de muren van de woningen die hier de laatste jaren met subsidie zijn geïsoleerd?
En de “veilige” plastic variant, EPS-parels? Die lekken bij elke verbouwing uit de spouw en breken buiten af tot microplastics die niemand meer opruimt. We willen naar circulair bouwen. Een materiaal dat gas afgeeft of over vijftig jaar als plastic in de sloot ligt, past daar niet in.
Vijftienhonderd jaar bewijs
In de Ellora-grotten in India, uitgehouwen tussen de zesde en elfde eeuw, vonden onderzoekers hennepvezels in de klei- en kalkpleister van de wanden. Die pleister staat er na meer dan 1500 jaar nog, in een klimaat met hete zomers en een moesson — ruim het dubbele van wat Europese studies een kalkhennepwand toedichten. In grot 12 blijft het jaarrond 26 tot 27 graden, terwijl het buiten schommelt tussen 18 en 32. Zet dat naast schuim dat na één seizoen al klachten geeft.
Van akker naar muur en terug
Hennepisolatie legt de CO₂ die de plant opnam decennialang vast in de muur en is aan het eind composteerbaar of opnieuw te verwerken. Geen gas, geen parels, geen sanering. Wat ontbreekt is schaal: hennepstro laat zich hooguit zestig kilometer vervoeren, dus telers en verwerkers moeten elkaar in de regio vinden. Precies waar een demoperceel als Terhole voor is.
Drie dingen kan de gemeente doen. Biobased als eis in onze eigen bouw- en isolatieprojecten, niet als optie in de bijlage. Afzetzekerheid voor telers, door zelf af te nemen en met de provincie naar verwerking in de regio te kijken. En het Grenspark benutten: aan Vlaamse kant staat de hennepketen verder dan bij ons, en dat is geen bedreiging maar een kortere weg.
Wie op 19 augustus in de regen tussen de hennep stond, zag geen experiment. Die zag een gewas dat hier eeuwen heeft gestaan, de droogste zomer in jaren doorstond, en het antwoord blijkt op een vraag die we onszelf in 2026 opnieuw stellen: waarmee isoleren we eigenlijk?
Hennep kan meer dan isoleren: net over de grens loopt een proef om er PFAS mee uit de bodem te halen. Daarover een volgende keer.
Bronnen: Grenspark Groot Saeftinghe, Excursie op demoperceel Terhole (20-08-2026) · GGD Leefomgeving, GGD adviseert: gebruik geen UF-schuim voor spouwmuurisolatie (24-02-2026) en dossier UF-schuim · Gemeente Meierijstad, Onderzoek naar gebruik van UF-isolatieschuim (februari 2026) · Singh & Sardesai, Cannabis sativa in ancient clay plaster of Ellora Caves, Current Science (2016) · Groen Kennisnet / Building Balance, Handboek vezelhennepteelt, -verwerking en -toepassingen (2023) · Landbouwleven, Vezelhennep zit in de lift (20-04-2026) · Omroep Zeeland, Proef met vezelhennep in Colijnsplaat (2013) · Wikipedia, Vezelhennep.
Beeld: D66 Hulst
Beeld: D66 Hulst
Lees hier meer over de circulaire economie.