Statendag 7 november

Algemene Beschouwingen -Begroting 2026

Spreektekst Kasper van de Langenberg


In Brabant willen we vooruit. Vooruit met woningbouw, vooruit met natuurherstel en letterlijk vooruit met de bereikbaarheid van Brabant. Daarin investeren we samen met gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Maar, dat doen we ook samen met het Rijk. Na 2 jaar nagenoeg stilstand op deze cruciale onderwerpen is er weer hoop. De uitslag van de Tweede Kamer verkiezingen toont aan dat optimisme het gewonnen heeft van pessimisme. Nederland is klaar met de stilstand en het ruziemaken in Den Haag van de afgelopen periode. Zoals Udenaar Rob Jetten het tegen Omroep Brabant zei: ‘Meer Brabant in Den Haag is sowieso goed voor het land.’ In deze Statenzaal werken we vaak van links tot rechts goed samen. Immers, samen maken we Brabant! Wij zijn hoopvol dat er snel een nieuw kabinet wordt gevormd dat ook zo gaat werken. Een kabinet dat doorbraken op cruciale dossiers gaat leveren. Ook voor Brabant. Met deze begroting zijn wij er in ieder geval klaar voor!

Sterke financiën, sterke toekomst
Brabant staat er namelijk financieel sterk voor. Onze begroting is in balans en de reserves zijn robuust. Dat geeft ruimte om te blijven investeren in de toekomst van onze provincie voor al onze inwoners. En dat is hard nodig want we hebben doorbraken nodig.
Doorbraken voor al die Brabanders die een geschikte woning zoeken. Zo ontwikkelen we het versteende Fellenoord in Eindhoven naar een groen en waterrijke woonwijk. Eigenlijk een nieuw stadsdeel waar mensen fijn kunnen wonen, direct naast het trein en busstation.
Doorbraken voor de natuur, die er op veel plekken slecht aan toe is. Zodat de heide op de Kampina weer paars kleurt en niet overwoekert raakt door stikstofminnend gras.
En doorbraken om al onze nieuwe woningen en werklocaties bereikbaar te maken via een robuust OV-netwerk, maar ook door broodnodige investeringen in rijkswegen. Als de Brabantse economie blijft groeien en daarmee onze steden en dorpen, moeten we volop investeren in dit netwerk, anders loopt Brabant letterlijk én figuurlijk vast.

Slim omgaan met schaarse ruimte
Duidelijk is dat de schaarse ruimte in Brabant vraagt om keuzes voor wonen, maar ook voor werken. Op het gebied van wonen ziet D66 een college dat doet wat het kan om gemeenten te helpen bij de woningbouwopgave. In het bijzonder een compliment aan gedeputeerde Dirken voor het uitvoeren van onze Motie ‘Beter benutten bestaande voorraad’. We kijken erg uit naar het plan van aanpak om splitsen, optoppen, en transformeren van de bestaande bebouwing veel meer mogelijk te maken. Om gemeenten maximaal te ondersteunen met de woningbouw, dienen we vandaag de motie ‘Doen wat we kunnen voor woningen’ van de PvdA, mede in.

Naast wonen, moeten we ook aandacht hebben voor onze werklocaties. Gedeputeerde Smeulders werkt hard aan het vinden van voldoende nieuwe locaties voor bedrijventerreinen. Het wordt echter steeds moeilijker deze te vinden.
Tegelijkertijd zien we dat ongeveer 1/3 van de bestaande bedrijventerreinen in Brabant geheel of gedeeltelijk verouderd is. BrabantAdvies adviseert de provincie om gemeenten te helpen met actievere inzet op de herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. Wij zijn ervan overtuigd dat dit leidt tot efficiënter, verbetering van het ondernemersklimaat, verduurzaming als ook het belangrijkste: we hebben dan per saldo minder nieuwe locaties nodig.

Daarom dienen wij, samen met de PvdA, GL, Lokaal Brabant en de SP, de motie ‘herstructurering bedrijventerreinen in’. Dank aan de mede-indieners voor de constructieve uitwerking van deze motie.

Daarnaast concludeert BrabantAdvies dat veel bedrijven die zitten op de schaarse en strategisch aan het water gelegen locaties met kades en havenfaciliteiten, daar helemaal geen gebruik van maken. Laten we meer sturen op deze strategische en aan het water gelegen bedrijventerreinen!

Daarom dienen we, samen met de VVD en Lokaal Brabant, een tweede motie in met de titel ‘strategische watergebonden werklocaties’.

Gezondheid van Brabanders voorop
Voorzitter, ik stap van onze zorgen over bedrijventerreinen nu over naar de zorg, waarin de gezondheid van Brabanders centraal staat. Wij zijn verheugd over de ontwikkelingen rondom een expertisecentrum voor Q-koorts en long COVID. Dit na de motie die we in deze Staten eerder unaniem hebben aangenomen. We zijn blij met de vervolgmotie van 50Plus die we in concept zagen en graag mede zullen indienen. Dank meneer Brouwers voor uw inzet en persoonlijke commitment op dit belangrijke onderwerp!

We zijn ook meer dan tevreden over de betrokkenheid en inzet van onze Commissaris van de Koning, gedeputeerde gezondheid Boelema en oud D66 minister Pia Dijkstra. Er worden grote stappen gezet om de gezondheid van patiënten te verbeteren en hun om hun leven draaglijker te maken.

Laten we niet vergeten dat het hier niet simpelweg gaat om de uitvoering van een eerdere motie, maar om ziekten en aandoeningen van mensen die ongelofelijk veel pijn en leed veroorzaken. Laten we ons samen sterk maken om die mensen een betere toekomst te bieden!

Sterkere media, sterkere democratie
Voorzitter, het stimuleren van de onderzoeksjournalistiek op provinciale thema’s was voor ons aanleiding om tijdens de laatste perspectiefnota een motie in te dienen. In deze motie ‘Regel je eigen tegenmacht’ pleitten we voor het oprichten van een Brabants Mediafonds. Media, ZZP’ers, de opleiding Journalistiek van Fontys en anderen moeten meer mogelijkheden krijgen objectief ons eigen beleid te controleren. Sterkere media zorgen voor meer transparantie en voldoende tegenmacht. Zo versterken we concreet de democratische rechtstaat in Brabant.

Onlangs ontvingen we een Statenmededeling van gedeputeerde Oudenhoven. GS wil concrete stappen zetten richting een Mediafonds. Wij zijn positief over de voorgenomen aanpak met de opzet van een Mediafonds. Deze wordt vormgegeven samen met de organisaties en professionals in het journalistieke veld. We hebben vertrouwen in dit plan en kijken uit naar de resultaten. Daarom trekt D66 hierbij onze aangehouden motie nr 62A in. Dank en complimenten aan GS voor de inzet

Doorbraken voor Brabant
Voorzitter, afrondend. D66 kiest voor doorbraken voor wonen, voor werken, voor natuurherstel en voor het versterken van democratische rechtstaat. We kunnen in volle overtuiging instemmen met deze begroting die daarvoor de middelen verschaft.
Want als het ergens wél kan , dan is het zeker hier in ons Brabant.
Dank u wel