Beschouwing perspectiefnota 2027-2030

In de perspectiefnota wordt een begroting gepresenteerd voor 2027 en een meerjarenraming tot en met 2030. Deze wordt in de gemeenteraad vastgesteld.

De documenten en fragmenten van de vergadering zijn terug te zien via de volgende link: Gemeenteraad 23 juni 2026 19:30:00, Gemeente Dalfsen
(Het fragment van D66 is terug te zien onder agenda punt 3: 1h21m:25s)

De inbreng van Bernard Smalbraak voor D66 was:

Voorzitter,
Vanavond behandelen we de perspectiefnota. En deze is qua voorgesteld beleid zeg maar een nota met de handrem erop, bewust, we hebben immers net een nieuw coalitie en dito akkoord
Die handrem is feitelijk best goed gekozen gelet wat er allemaal op ons afkomt, of feitelijk het gebrek daaraan. Althans als het gaat wat er uit Den Haag komt. Anderszins komt er namelijk heel veel op ons af.
En als inwoner van Dalfsen probeer ik een beetje bij te houden wat er allemaal op mij afkomt.
Dat valt nog niet mee.
Ik moet mij voorbereiden op kunstmatige intelligentie, terwijl ik bij sommige gemeentelijke formulieren nog steeds moet bewijzen dat ik geen robot ben.
Ik moet digitaal vaardig zijn, maar ook uitkijken voor cybercriminelen, datalekken, nepnieuws en berichten van familieleden die dringend geld nodig hebben en toevallig een nieuw telefoonnummer hebben.
Ik moet mijn huis verduurzamen, maar wel op een elektriciteitsnet dat zelf eerst nog verbouwd moet worden.
Ik moet van het gas af, maar vooral niet tegelijkertijd met andere inwoners.
Ik moet zonnepanelen nemen, maar wel die ‘s nachts werken of anders nog extra investeren in een batterij.
Ik moet mijn tuin klimaatbestendig maken, de tegels eruit halen en ruimte geven aan water en biodiversiteit. Wellicht kunnen we die stenen dan elders In Dalfsen gebruiken opdat er eindelijk gebouwd gaat worden.
Ik moet water vasthouden als het regent, water besparen als het droog is en mij ondertussen afvragen of de kwaliteit ervan nog wel op orde is
Ik moet bomen planten tegen de hitte, zolang ze natuurlijk geen woningbouw, kabel, leiding of verkeersplan in de weg staan.
Ik moet vaker de fiets pakken, maar ook geduld hebben met een Rondweg waar al zo lang over wordt gesproken dat hij inmiddels bijna circulair beleid is.
Ik moet duurzaam wonen, bereikbaar blijven, ruimte geven aan natuur én begrijpen dat al die doelen soms precies dezelfde vierkante meter nodig hebben.

En ik moet vooral integraal denken.
Dat is een bestuurlijk woord voor het moment waarop alle problemen tegelijk op dezelfde plek blijken te liggen. En die plek voelt als mijn achtertuin.

En dat alles speelt zich af in een wereld waarin oorlog, klimaatverandering en economische onzekerheid steeds minder ver weg lijken.
Gelukkig woon ik in Dalfsen.
Een veilige, sociale en financieel gezonde gemeente.
Tenminste, dat dacht ik.
Want vervolgens lees ik de perspectiefnota.
En daarin staan tekorten.
Geen klein ongemak, geen financieel buitje dat vanzelf overwaait, maar structurele tekorten van miljoenen euro’s.
Maar goed, we hebben sinds twee weken ook een coalitieakkoord. En dat akkoord biedt vertrouwen.
Het heet zelfs: Vertrouwd dichtbij, samen vooruit.
Dat klinkt prettig.
Bij “vertrouwd dichtbij” denk je aan de buurman met een reservesleutel of het touwtje uit de brievenbus.
Bij “samen vooruit” hoop je vooral dat iemand weet waarheen — en wat het kost.
In het akkoord lees ik veel zaken die mij als inwoner gerust stellen.
We gaan investeren in zorg, in onderwijs, in Kulturhusen, in woningen, in veiligheid, in de Rondweg, in sport, in klimaat, in economie en in de gemeentelijke organisatie.
Eigenlijk in bijna alles waar ik mij zorgen over maakte. Dat is knap
Maar was ik na het lezen van de perspectiefnota bezorgd over het geld. Nu raak ik ook nog bezorgd over de uitvoering.
Maar, voorzitter, er is hoop.
Want in zowel de perspectiefnota als het coalitieakkoord vond ik het antwoord: ik moet weerbaarder worden.
De samenleving moet weerbaar zijn.
Onze dorpen moeten veerkrachtig zijn.
Inwoners moeten zelfredzaam zijn.
De gemeente moet voorbereid zijn op crises.
Er komen noodsteunpunten, we versterken het noaberschap en bij noodsituaties moet de gemeentelijke organisatie blijven functioneren.
Kijk, daar heb je als bezorgde inwoner wat aan.
Ik moet mij dus wapenen.
Niet letterlijk, voor alle duidelijkheid — dat geeft bij de behandeling van een perspectiefnota altijd zoveel onrust.
Maar financieel, digitaal, sociaal, mentaal en misschien ook nog met een noodpakket voor 72 uur.
En toch bleef ik na al het leeswerk zitten met één vraag.
Want weerbaarheid is een prachtig woord.
Het klinkt daadkrachtig, veilig en toekomstbestendig.
Maar een woord houdt bij een stroomstoring het licht niet aan.
Een beleidsvoornemen vult geen noodsteunpunt.
En noaberschap is onbetaalbaar, maar de mensen, middelen en voorzieningen die het ondersteunen helaas niet.
Het coalitieakkoord sorteert dus overtuigend voor op een weerbare samenleving.
Maar in de perspectiefnota is geen geld.
En het coalitie akkoord is niet doorgerekend. Dus, zoals het een goed weerbare inwoner betaamt, heb ik het zelf maar even gedaan. Op een bierviltje.
Extra personeel om alle ambities uit te voeren: voorzichtig geraamd een half tot één miljoen euro structureel per jaar.
Structurele inzet op bestaanszekerheid, weerbaarheid, noodsteunpunten, economie en aanvullende uitvoering: nog eens grofweg een half tot één miljoen.
Dan kom ik uit op ongeveer één tot twee miljoen euro aan extra structurele druk per jaar.
En dan heb ik mogelijke investeringen in Hoonhorst, sportaccommodaties, mobiliteit en de Rondweg nog niet meegerekend.
Ook de rekening voor onze scholen komt nog. Alleen voor Nieuwleusen gaat het na realisatie om grofweg acht ton aan jaarlijkse kapitaallasten. Een terechte investering, maar wel een rekening die voorbij de horizon van deze perspectiefnota ligt.
Alles bij elkaar kan de structurele financiële druk dus oplopen van ongeveer vijf miljoen naar zes à zeven miljoen euro per jaar. En wie weet hoeveel na 2030
Het kan meer zijn. Het kan minder zijn.
Dat is het aardige van een bierviltje: het is onnauwkeurig, het verontrustende is dat het voorlopig de enige doorrekening is die er ligt.
De afgelopen jaren werden we bij de jaarrekening regelmatig positief verrast. Het lijkt erop dat we die geruststelling alvast doortrekken naar de toekomst.
Maar rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
En dan dringt zich toch de vraag op: hebben we in de zeven financieel rijke jaren te weinig geïnvesteerd, om dat nu in de zeven magere jaren alsnog te gaan doen?
We bespreken vandaag dus een beleidsneutrale perspectiefnota, terwijl de politieke werkelijkheid inmiddels allesbehalve neutraal is.
Dat is een beetje alsof we de route bespreken, terwijl de nieuwe chauffeur vorige week heeft aangekondigd dat hij een andere bestemming heeft gekozen.
We weten alleen nog niet hoeveel brandstof daarvoor nodig is.
Voorzitter,
D66 onderschrijft dat Dalfsen weerbaarder moet worden.
Onze inwoners, onze gemeenschappen, onze organisatie én onze begroting.
Maar dan moeten we wel weten wat we daarmee bedoelen.
Wat verwachten wij van inwoners?
Wat organiseert de gemeente?
Welke voorzieningen zijn noodzakelijk?
Wat kost dat?

En welke andere ambitie wijkt wanneer geld of capaciteit ontbreekt?
Want echte weerbaarheid begint niet bij zeggen dat we voorbereid zijn.
Echte weerbaarheid begint bij de vraag:
Hoe dan?

Die vraag staat voor ons centraal en daar hebben we wat ideeën bij die we graag komende week delen, daarnaast zal dat de insteek zijn waar we de bijdragen van mijn collega raadsleden op zullen wegen.