11. Financiën blijven onder controle na fikse korting rijksbijdrage
Door minder bijdragen vanuit Den Haag ontstaat nieuwe realiteit. D66 Bronckhorst staat voor het eerlijke verhaal. Wensdenken kan niet langer aan de orde zijn. Momenteel is voor Nederlandse gemeenten de gemiddelde ombuiging waarvoor zij staan 25 Euro per inwoner. In Bronckhorst is dat 100 Euro. Wij ontkomen dan ook niet aan forse keuzes te maken. Dat de ombuiging bij ons aanmerkelijk hoger uitvalt is niet vreemd.
Bronckhorst staat wat betreft grondoppervlakte in de top 3 van grootste gemeenten in Nederland. Onze gemeente kent 44 kernen en 36.000 inwoners. Vanwege de spreiding van die 44 kernen in een groot gebied hebben wij daardoor tal van voorzieningen. Denk daarbij aan sportverenigingen, dorpshuizen en bijvoorbeeld 5 zwembaden. Daarnaast wonen er relatief veel ouderen in onze gemeente met niet zelden een zorgvraag en leven er relatief weinig jongeren in Bronckhorst.
Voor ongeveer 70% van het beschikbare budget is Bronckhorst afhankelijk van de Rijksbijdragen. En die bijdragen worden substantieel minder komende jaren. Het Rijk gaat veel meer geld uitgeven aan defensie om onze veiligheid in Nederland te garanderen.
Bronckhorst kent één van de hoogste besteedbare inkomens per huishouden in de provincie Gelderland. We zijn dus een welvarende gemeente. De gemiddelde gemeentelijke woonlasten (OZB en de riool- en afvalstoffenheffing) zijn in onze gemeente passend voor de tijd. Maar die verandert. Voor D66 Bronckhorst is de ‘OZB -knop’ een mogelijk middel om meer inkomen te genereren zodat onze voorzieningen op gelijkwaardig niveau kunnen worden behouden. Deze kunnen we anders niet meer betalen uit de Rijksbijdrage die vooralsnog fiks naar beneden wordt bijgesteld.
D66 Bronckhorst wil niet botweg alleen bezuinigen, maar ook meer inkomsten genereren. Tekorten kun je opvangen door waar mogelijk te bezuinigen. Maar je kunt ook voor inkomsten zorgen zodat we kunnen blijven investeren in onze verenigingen, zwembaden, scholen en dorpshuizen in onze kernen.
In Bronckhorst kennen we een zeer hoge brede welvaart: sociale relaties, veiligheid, en de balans tussen werk en privé. Dus veel inwoners in onze gemeente staan er goed voor. En dat wil D66 Bronckhorst zo houden. Maar we zullen wel ieder een steentje hieraan moeten bijdragen om dit ook in de toekomst te garanderen. Dat is de keerzijde van het beleid dat de laatste jaren door het Rijk in gang is gezet met als gevolg dat er minder geld gaat naar gemeenten.
Naoberschap Bijdrage houdt onze dorpen vitaal. D66 Bronckhorst denkt aan een ‘Naoberschap Bijdrage’ van ongeveer 50 Euro per jaar per huishouden om daarmee voorzieningen in stand te houden. Die bijdrage komt terecht in een strak geformuleerde bestemmingsreserve waarmee we kunnen blijven investeren in vernieuwing en verduurzaming van onderkomens voor verenigingen, scholen en bijvoorbeeld dorpshuizen. Voor D66 Bronckhorst is het vanzelfsprekend dat huishoudens met een inkomen tot 130% van het Sociaal Minimum hierbij worden ontzien.
Degelijk financieel beleid met sluitende begroting. Mooie plannen kunnen alleen ten uitvoer worden gebracht met degelijk financieel beleid. Voor D66 Bronckhorst is het duidelijk: wij staan voor een sluitende gemeentelijke begroting vanaf 2026-2027. We geven niet meer uit dan er binnenkomt tenzij het écht niet anders kan.
Veruit het meeste geld geeft Bronckhorst uit aan de zorg. De vraag naar zorg is enigszins onvoorspelbaar. We zullen gedwongen worden om zaken te veranderen. Betere contracten met zorgleveranciers, de zorg anders vormgeven, woonzorgbuurten creëren waardoor zorgverleners minder tijd kwijt zijn met reizen van het ene naar het andere adres in onze grote gemeente. Maar ook andere kosten zullen we kritisch tegen het licht houden om een solide financiële situatie te handhaven waarin kosten en baten in balans zijn. Je kunt namelijk niet eindeloos uit de reserve putten. Die raakt dan op en vervolgens kun je onverwachte uitgaven die wel hard nodig zijn voor een bloeiend Bronckhorst niet meer betalen.
Kortom bezuinigen waar het effectief is. Investeren waar het telt. Voldoende reserves behouden om tegenvallers op te vangen. We investeren met onder andere de ‘Naoberschap Bijdrage’ in onze inwoners, wijken, scholen, sport, verenigingen en de toekomst. We houden het vangnet voor kwetsbaren overeind, zorgen voor veilige en groene wijken, ondersteunen scholen en bouwen aan betaalbare woningen. Bronckhorst blijft bruisen en bloeien: cultuur, kennis, innovatie en betrokken inwoners maken onze kernen, onze gemeente uniek.
Tegelijkertijd staan we ook voor andere grote uitdagingen: netcongestie, waterhuisvesting, stikstof, polarisatie en digitalisering vragen om een sterke lokale overheid in Bronckhorst. Daarom blijft onze oproep aan het Rijk overeind: stop met korten – vooral op jeugdzorg – en geef ons als gemeente de financiële ruimte om ons werk goed te doen voor onze inwoners en bedrijven.
Integraal besturen begint bij financiën. Veel inspanningen om (binnen en buiten de gemeentelijke organisatie) samen te werken lopen stuk op de verkokerde budgetstructuur. D66 Bronckhorst wil daarom dat de geldstromen per gebied in kaart worden gebracht en dus per gebied worden gebundeld. Hierdoor kunnen we nog beter gebiedsgericht zaken verbeteren.
We investeren in de huidige mensen die werken op het gemeentehuis. Daarmee willen wij de effectiviteit van de gemeente Bronckhorst vergroten. Werken aan een slanke en wendbare organisatie, zodat we inwoners beter van dienst kunnen zijn en sneller kunnen inspelen op ontwikkelingen. Daarnaast maken wij ook menskracht vrij voor een navolgbare en écht transparante overheid die goed communiceert met onze inwoners.
Financiën toegankelijk maken. We willen voor de inwoners navolgbaar in heldere taal duidelijk maken welke keuzes worden gemaakt en wat dat kost. Een publiek dashboard waarbij de inwoners in één oogopslag zien wat de gemeente doet, welk geld er binnenkomt en wat er uitgegeven wordt, kan daarbij helpen. Wij maken in de begroting heldere afspraken over wat we willen bereiken voor onze inwoners. Deze zogenaamde ‘maatschappelijke effecten’ zijn de politieke prioriteiten van de raad. Daarmee kan de zogenaamde programmabegroting ook korter en bondiger worden. De risicoanalyse dient naast de financiële risico’s substantieel meer aandacht te geven aan juridische, politieke, milieutechnische en maatschappelijke gevolgen.
Regio Achterhoek (8RHK) terug naar de basis. In de Achterhoek werken we als gemeenten goed samen binnen de 8RHK. Tegelijkertijd zien wij in de praktijk dat de aanwezige raadsleden hier eigenlijk niet uit de verf komen. Iedere fractie van deelnemende gemeenten mag ongeacht grootte één persoon afvaardigen. En zij stemmen over plannen. Dat geeft dan zogenaamd een democratische legitimatie over wat de 8RHK gaat doen. Het kost veel tijd en er zijn veel mensen en middelen mee gemoeid. Dat moet anders in een tijd van bezuinigingen mede ingegeven doordat het Rijk het budget voor defensie substantieel heeft verhoogd. D66 Bronckhorst staat voor een 8RHK organisatie die weer teruggaat naar waarom het ooit is gestart: het coördineren door de organisatie van subsidies, de lobby en communicatie en marketing. Samen dragen we het positieve verhaal van de Achterhoek uit, het bijzondere potentieel en de ambities: “Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit”. Daarvoor is niet een hele ‘kerstboomorganisatie’ noodzakelijk. Wij zien dat andere succesvolle regionale samenwerkingsverbanden het afkunnen met minder middelen.
D66 Bronckhorst vindt dat gemeenteraden hun wethouders en burgemeesters met duidelijke opdrachten op stap moeten sturen om deze in samenspraak met andere gemeenten in de Achterhoek te realiseren. Meer is niet nodig. Dan kunnen de financiële bijdragen van de betrokken gemeenten voor dit belangrijke Achterhoekse samenwerkingsverband naar beneden worden bijgesteld met behoud van dezelfde impact voor de Achterhoek die 8RHK nu in Den Haag en Europa weet te behalen.
Kies je D66 Bronckhorst dan kies je voor solide en verstandig financieel beleid