{"id":30140,"date":"2016-02-09T14:23:25","date_gmt":"2016-02-09T12:23:25","guid":{"rendered":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/"},"modified":"2016-02-09T14:23:25","modified_gmt":"2016-02-09T12:23:25","slug":"boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity","status":"publish","type":"archive","link":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/","title":{"rendered":"Boekrecensie &#8211; Trust: The social virtues and the creation of prosperity"},"content":{"rendered":"<em>Lees hier het <a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2016\/02\/Boekrecensie-1.pdf\" rel=\"\">pdf<\/a> van dit artikel.<\/em>\n\n<strong>Francis Fukuyama verwierf in 1989 bekendheid met zijn <\/strong><strong><em>The End of History? <\/em><\/strong><strong>waarin hij de ideologische overwinning van de westerse liberale democratie beargumenteerde. Alhoewel dit artikel stevig werd bekritiseerd en wellicht door de geschiedenis is ingehaald, bevat het daaropvolgende boek <\/strong><strong><em>Trust <\/em><\/strong><strong>uit 1995 nog steeds een aantal i<\/strong><strong>nteressante inzichten. Vooral nu in crisistijd.<\/strong>\n\nDoor <strong>Coen Brummer<\/strong>\n\nGedurende de laatste tweehonderd jaar heeft een aanzienlijk aantal economen geprobeerd de economische wetenschap te verheffen tot het niveau van de natuurwetenschappen: meetbaar en toetsbaar, met universele wetten. Maar echt lukken wilden die pogingen niet. Toegegeven, in de meeste gevallen daalt de vraag naar een product als de prijs stijgt, maar in de economische geschiedenis kunnen eenvoudige weerleggingen van de universaliteit van dergelijke \u2018wetten\u2019 worden gevonden. Economie is dus meer dan een spel tussen \u2018rationele actoren\u2019 die \u2018nutmaximalisatie\u2019 nastreven.\nDit besef ligt ten grondslag aan <em>Trust; The social virtues and the creation of prosperity <\/em>(1995), een boek waarin de Amerikaanse politicoloog Francis Fukuyama de stelling uitwerkt dat juist culturele factoren, in het bijzonder de mate van vertrouwen in een samenleving, grote invloed hebben op de welvaart en economische groei van een staat. Zijn these in een notendop? Hoe meer vertrouwen burgers in elkaar hebben, hoe groter de kans op welvaart en groei.\n\n<strong>Het einde van de geschiedenis\n<\/strong>Fukuyama verwierf bekendheid door in de zomer van 1989, kort voor de val van de Berlijnse Muur, het essay <em>The End of History? <\/em>te publiceren. In het essay beargumenteerde hij dat met het naderende einde van de Koude Oorlog de intellectuele strijd om de beste samenlevingsvorm definitief was beslecht. De liberale democratie, met haar individuele grondrechten en vrije markteconomie, was superieur gebleken:\n<em>\u2018What we may be witnessing is [\u2026] the end point of mankind\u2019s ideological evolution and the universalization of Western liberal democracy as the final form of human government.\u2019\n<\/em>Met <em>Trust <\/em>bouwt hij voort op deze these. Nu de wereld in toenemende mate zal bestaan uit kapitalistische democratische staten en dus institutioneel gezien uniformer wordt, is het belangrijk om de bestaande culturele verschillen te begrijpen en de gevolgen hiervan te onderzoeken.\n\n<strong>Sociaal kapitaal\n<\/strong>Fukuyama onderzoekt twee soorten samenlevingen. <em>Low trust societies<\/em>, zoals China, Frankrijk en Itali\u00eb, kenmerken zich door het feit dat hun inwoners weinig vertrouwen hebben in landgenoten buiten hun eigen familiekring. De oorzaak van een dergelijk gebrek aan vertrouwen kan worden veroorzaakt door tradities, religieuze overtuigingen of historische ontwikkelingen, zoals een sterk centralistisch ingestelde overheid. In <em>high trust societies <\/em>is er meer vertrouwen tussen burgers onderling. Landen als de Verenigde Staten, Duitsland en Japan beschikken over een netwerk van tradities en gewoonten waarin \u2018sociaal kapitaal\u2019 wordt opgebouwd: er is sprake van een bloeiende <em>civil society <\/em>en er heerst een sterker gevoel van verbondenheid.\n\nDit verschil in vertrouwen, zo stelt Fukuyama, is medeverantwoordelijk voor de potenti\u00eble economische groei. Samenlevingen met voldoende sociaal kapitaal zijn creatiever en innovatiever, omdat burgers zich spontaner en in uiteenlopende verbanden kunnen organiseren. Burgers in samenlevingen met relatief weinig sociaal kapitaal organiseren zich slechts op basis van formele regels, vaak ge\u00efnitieerd door de staat. En dat kost niet alleen meer tijd en geld, maar heeft ook gevolgen voor de inrichting van de economie. Fukuyama beschrijft hoe <em>low trust societies <\/em>vaak gekenmerkt worden door veel kleine familiebedrijven en een handvol grote, vaak bureaucratische staatsbedrijven. <em>High trust societies <\/em>laten juist een gezonder beeld zien: er worden volop private ondernemingen gestart, waarvan een relatief groot aantal kan uitgroeien tot middelgrote en grote bedrijven.\n\nMet deze theorie plaatst Fukuyama zich in een traditie van denkers die het belang van de <em>civil society <\/em>verdedigen, iets wat we in Nederland het \u2018maatschappelijk middenveld\u2019 zouden noemen. Zo dacht de Franse negentiende-eeuwse filosoof Alexis de Tocqueville dat de Verenigde Staten hun veerkracht ontleenden aan hun talent voor het vormen van associaties. Socioloog Emile Durkheim vond dat organisaties die de burger bij het sociale leven zouden betrekken essentieel waren voor het overleven van een natiestaat. En nog niet zo lang geleden publiceerde de Amerikaanse politicoloog Robert Putnam <em>Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community<\/em>, een werk waarin hij waarschuwde voor de negatieve gevolgen van het verval van het Amerikaanse verenigingsleven. De stelling dat een sterke <em>civil society <\/em>bijdraagt aan de kwaliteit van leven in een land, en wellicht ook aan een florerend economisch klimaat, lijkt dus breed aanvaard.\n\n<strong>Kritiek\n<\/strong>Toch is er ook kritiek op Fukuyama\u2019s these. Al in het publicatiejaar van <em>Trust <\/em>schreef het Britse weekblad The Economist dat Fukuyama\u2019s vertrekpunt &#8211; sociale factoren zijn van invloed op de economie &#8211; weliswaar voor de hand lag, maar dat zijn these hoogstwaarschijnlijk incorrect was. Er zijn immers vele uitzonderingen te bedenken op zijn onderzoek. Zo pretendeert Fukuyama met China een klassiek voorbeeld van een <em>low trust society <\/em>te hebben gevonden, met bijbehorende economische problematiek. Maar China heeft al jaren een economische groei van rond de tien procent. En, zo voegde <em>The Economist <\/em>er aan toe, \u2018<em>not, it seems, because of a sudden outbreak of trust.\u2019 <\/em>Hoewel Fukuyama China\u2019s (toenmalige) groei wel degelijk probeert te verklaren, onder meer door deze toe te schrijven aan haar relatieve achterstandspositie en aan buitenlandse investeringen, blijft de vraag onbeantwoord hoe belangrijk de factor vertrouwen nu precies is. Een ander veelgehoord punt van kritiek is dat het tamelijk ongeloofwaardig is dat het binair opdelen van landen in <em>low <\/em>en <em>high trust societies <\/em>een werkbaar model oplevert met eenduidige uitkomsten.\nHoewel <em>Trust <\/em>is geschreven vanuit het perspectief van de veel bekritiseerde <em>End of History<\/em>-these en daardoor duidelijk een product van zijn tijd is, biedt het echter ook tegenwoordig nog interessante inzichten. Allereerst omdat het een scherp pleidooi is voor economie als brede wetenschap. Economen zouden niet slechts vanuit hun rationele modellen naar de wereld moeten kijken, maar moeten ook oog hebben voor de sociale en culturele kant van hun vakgebied. Met de financi\u00eble en economische crisis van de eenentwintigste eeuw is dit besef weliswaar wijder verspreid dan ten tijde van de publicatie van <em>Trust<\/em>, maar nog altijd is de factor cultuur ondergewaardeerd in de economische wetenschap.\nDaarnaast biedt <em>Trust<\/em>, zoals Fukuyama zelf stelt, een waarschuwing: de casussen die in het boek zijn omschreven tonen aan dat het voor overheden eenvoudig is sociaal kapitaal te vernietigen door centralisatiedrang en overvloedige regelzucht, terwijl het opnieuw opbouwen ervan erg lastig is. Omdat een verzorgingsstaat in crisis, die zich de komende jaren zal moeten herbezinnen op de vraag wat haar voornaamste taken zijn, niet zonder het zelforganiserend vermogen van burgers kan, is deze waarschuwing onverminderd actueel.\n\n&nbsp;\n\n<strong>Coen Brummer <\/strong>is afgestudeerd als historicus en volgt een research master \u2018<em>history and philosophy of science<\/em>\u2019.\n\n&nbsp;\n\nHeeft dit artikel uw interesse gewekt? Klik <a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/2015\/07\/07\/neem-nu-een-abonnement-op-idee\/\">hier <\/a>voor meer info en abonnementen.\n\n&#8212;\n\nDit artikel verscheen in <a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/idee-jaargangen\/idee-edities-2012\/idee-nr-2-vertrouwen-tussen-vrijheid-en-controle\/\"><em>idee <\/em>nr. 2 2012: Vertrouwen, tussen vrijheid en controle,<\/a> en is te vinden bij de onderwerpen <a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/standpunt-over\/literatuur\/\"><em>literatuur<\/em><\/a> en <em><a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/standpunt-over\/cultuur\/\">cultuur<\/a>.<\/em>","protected":false},"author":35,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","class_list":["post-30140","archive","type-archive","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lees hier het pdf van dit artikel. Francis Fukuyama verwierf in 1989 bekendheid met zijn The End of History? waarin hij de ideologische overwinning van de westerse liberale democratie beargumenteerde. Alhoewel dit artikel stevig werd bekritiseerd en wellicht door de geschiedenis is ingehaald, bevat het daaropvolgende boek Trust uit 1995 nog steeds een aantal interessante [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@vmstichting\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\\\/\",\"name\":\"Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-02-09T12:23:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Archives\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Boekrecensie &#8211; Trust: The social virtues and the creation of prosperity\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"width\":1920,\"height\":1080,\"caption\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/vmstichting\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mr.hansvanmierlostichting\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","og_description":"Lees hier het pdf van dit artikel. Francis Fukuyama verwierf in 1989 bekendheid met zijn The End of History? waarin hij de ideologische overwinning van de westerse liberale democratie beargumenteerde. Alhoewel dit artikel stevig werd bekritiseerd en wellicht door de geschiedenis is ingehaald, bevat het daaropvolgende boek Trust uit 1995 nog steeds een aantal interessante [&hellip;]","og_url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/","og_site_name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@vmstichting","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"6 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/","name":"Boekrecensie - Trust: The social virtues and the creation of prosperity &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","isPartOf":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website"},"datePublished":"2016-02-09T12:23:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-trust-the-social-virtues-and-the-creation-of-prosperity\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Archives","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Boekrecensie &#8211; Trust: The social virtues and the creation of prosperity"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","description":"Just another WordPress site","publisher":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization","name":"Mr. Hans van Mierlo Stichting","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","contentUrl":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","width":1920,"height":1080,"caption":"Mr. Hans van Mierlo Stichting"},"image":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","https:\/\/x.com\/vmstichting","https:\/\/www.instagram.com\/mr.hansvanmierlostichting\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive\/30140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive"}],"about":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/types\/archive"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}