{"id":30015,"date":"2016-01-20T16:07:56","date_gmt":"2016-01-20T14:07:56","guid":{"rendered":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/een-wereld-te-winnen\/"},"modified":"2016-01-20T16:07:56","modified_gmt":"2016-01-20T14:07:56","slug":"een-wereld-te-winnen","status":"publish","type":"archive","link":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/een-wereld-te-winnen\/","title":{"rendered":"Een wereld te winnen…"},"content":{"rendered":"Lees hier het pdf<\/a>\u00a0van dit artikel.<\/em>\n\nHet sociaal-liberale streven naar individuele ontplooiing en vrijheid gaat hand in hand met het streven naar een duurzame samenleving. Simpel gezegd, onduurzaam gedrag tast de vrijheid van mensen nu, en vooral ook later, aan. Deze maand publiceert de Van Mierlo Stichting een essay over \u2018de duurzame samenleving\u2019. Marijn Bosman borduurt voort op een kernboodschap uit het essay: er valt letterlijk een wereld te winnen op het lokale niveau. <\/strong>\n\nDoor Marijn Bosman<\/strong>\n\nDat er iets grondig mis is met de manier waarop we met onze aarde omgaan, daar zijn we het wel met elkaar over eens. Het klimaatprobleem is re\u00ebel en urgent; we verbruiken en verbranden natuurlijke grondstoffen in een veel hoger tempo dan dat de natuur ze kan aanmaken. Duurzaam\u00adheid is een mondiaal vraagstuk dat om oplossin\u00adgen op wereldschaal vraagt. Echter, dit betekent niet dat op nationaal en lokaal niveau simpelweg kan worden afgewacht. Juist op het lokale niveau, dichtbij mensen om wie het uiteindelijk gaat, kan de duurzame samenleving vorm krijgen (VMS 2013).\n\nMomenteel vindt lokaal milieubeleid vaak plaats op basis van handhaving van de Wet mili\u00adeubeheer. Op basis van die wet kan de gemeente direct of indirect afdwingen dat bedrijven minder broeikasgassen uitstoten, beter afval scheiden of meer duurzame groene stroom gebruiken. Dit beleid is vooral gericht op handhaving van uitstootnormen en milieukwaliteit. Opleggen en verbieden is echter maar \u00e9\u00e9n (belangrijke) kant van de medaille; de gemeente kan veel \u2018slimme duurzaamheidswinst\u2019 behalen door te investeren en te democratiseren.\n\nGroene groei <\/strong>\n\nDe Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft in samenwerking met advies- en ingenieurs\u00adbureau dhv1 <\/strong>gemeentelijke coalitieakkoorden uit 2010 geanalyseerd. Daaruit blijkt dat 95% van de akkoorden ingaat op het thema \u2018duurzaamheid\u2019.\n\nDat is vaker dan thema\u2019s als \u2018veiligheid\u2019 (93%) of \u2018bezuinigingen\u2019 (89%). Zelfs in deze turbulente tijden lijkt duurzaamheid dus vaste voet aan de grond te krijgen. Alleen het thema \u2018werk\u2019 scoort hoger, namelijk 97%. Kortom, duurzaamheid is zeker niet een thema dat alleen van sociaal-liberalen is\u2026\n\nDat blijkt ook uit de respectievelijke lokale verkiezingsprogramma\u2019s van politieke partijen. De meeste politieke partijen vragen expliciet aandacht voor duurzaamheid en koppelen dit aan een andere grote zorg van deze tijd: de economie. In Amsterdam wil de PvdA haar \u2018ambities voor een duurzaam Amsterdam\u2019 sterk opschroeven en koppelt die nadrukkelijk aan \u2018de economie, met innovaties in wonen, bedrijvigheid en energie.\u2019 Ook GroenLinks in Den Haag maakt deze kop\u00adpeling tussen duurzaamheid en economie: \u2018door te investeren in alternatieve energiebronnen en duurzaamheid ontstaan nieuwe banen in de groe\u00adne sector.\u2019 Dat de VVD in bijvoorbeeld Winsum duurzaamheid aan economische bedrijvigheid koppelt, zal wellicht niet verbazen.\n\n\u2018Groene groei\u2019 is met andere woorden een thema dat veel politieke partijen aanspreekt en bezig\u00adhoudt. Op het koppelen van groen met groei kunnen sociaal-liberalen zich dus niet (meer) on\u00adderscheiden. W\u00e9l op de slimme toekomstgerichtheid die sociaal-liberalen eigen is: het verknopen van langetermijndoelen aan kortetermijnsucces\u00adsen. Hoe? Door te laten zien dat duurzaamheid nastreven op de lange termijn eigenlijk hetzelfde is als het nastreven van efficiency <\/em>op korte termijn. Het is goed om hierbij te benadrukken dat voor sociaal-liberalen zowel \u2018duurzaamheid\u2019 als \u2018effici\u00adency\u2019 niet het einddoel is: het gaat uiteindelijk om de ontplooiingsmogelijkheden voor huidige en toekomstige individuen. Dit is wat \u2018intergenerati\u00adonele vrijheid\u2019 wordt genoemd (VMS 2013).\n\nEffici\u00ebntie en schaarste <\/strong>\n\nZoals gezegd is duurzaamheid in principe, maar niet alleen, een efficiencyslag2<\/strong>. Ten eerste maakt toenemende schaarste van goedkoop winbare fossiele brandstoffen een duurzame energiehuis\u00adhouding op langere termijn goedkoper dan een energievoorziening die grotendeels op fossiele brandstoffen is gebaseerd. Ten tweede is het voorkomen van vervuiling goedkoper dan het opruimen ervan. Ten derde zal het terugwinnen van grondstoffen uiteindelijk makkelijker zijn dan het importeren ervan uit verre landen en van soms onbetrouwbare handelspartners.\n\nDe winst die een eventuele duurzaamheidsslag oplevert ligt echter vaak verder in de toekomst dan de meeste politici, bedrijven, ambtenaren, accountants, en managers vooruit kijken. Zij worden afgerekend op kortetermijnresultaten behaald binnen afzienbare tijd. Echter, door die kortetermijnresultaten te verknopen met die langetermijn duurzaamheidswinst ontstaat een situatie die ook voor partijen die \u2018consuminderen\u2019 (groene partijen) of \u2018marktdenken\u2019 (conservatieve en conservatief-liberale partijen) voorstaan ook gewaardeerd kunnen worden.\n\nNeem als voorbeeld hierbij hoe de gemeente Rot\u00adterdam met minimale investeringen woningen energiezuiniger probeert te maken. Een uitdaging waar meer gemeenten voor staan. In Rotterdam staat de gemeente garant voor de verbouwing, de bank leent de huurders het geld, de woningcor\u00adporaties isoleren de woningen en de bewoners betalen de lening terug via hun huur (die dus gaandeweg lager wordt). Uiteindelijk verdient iedereen hier aan, terwijl de gemeente geen geld uit geeft.\n\nDit is in mijn ogen een mooi voorbeeld van een sociaal-liberale oplossing voor de zogeheten The tragedy of the commons, <\/em>naar het artikel van Gareth Hardin in Science <\/em>in 1962 (VMS 2013). Water, lucht, (en het energieverbruik in een appartementen\u00adcomplex) zijn van niemand en daarmee van ieder\u00adeen. In het najagen van het eigen nut worden deze \u2018goederen\u2019 overbenut en uiteindelijk uitgeput. Dit zien we dagelijks in overbeviste visstanden, overbegraasde gemeenschappelijke weides en overbenut grondwater (en verwarmingen in corporatiewoningen die niet uitgezet worden). Kort\u00adom, om uitputting van hulpstoffen te voorkomen omdat het individu overbenutting niet \u2018merkt\u2019 is het vanuit het sociaal-liberalisme gedacht soms nodig dat de staat intervenieert om de ontplooi\u00adingsmogelijkheden van individuen die de hulp\u00adbronnen niet overbenutten te beschermen.\n\nBetwistbaarheid <\/strong>\n\nEen ander mooi voorbeeld betreft de distributie van goederen in binnensteden. De gemeente Nijmegen bijvoorbeeld werkt samen met de Stadsregio Arnhem-Nijmegen en de provincie Gelderland aan een duurzame oplossing met als doel de hoeveelheid leveringen naar de binnen\u00adstad te beperken door leveringen aan de rand van de stad te bundelen. Via het initiatief Combipakt worden de veelal kleine leveringen (anderhalf miljoen vervoersbewegingen van bestelbusjes per jaar) voortaan afgeleverd bij een beperkt aantal locaties op een bepaald bedrijventerrein. Daar worden ze gebundeld, waardoor het aantal ritjes naar de eindontvanger drastisch daalt.\n\nHet doorbreken van vastgeroeste patronen die vaak ten grondslag liggen aan niet-duurzame activiteiten, is bij uitstek een sociaal-liberale gedachte die we \u2018betwistbaarheid\u2019 noemen. Be\u00adtwistbaarheid betekent dat een domein open is voor nieuwkomers en nieuwe idee\u00ebn (VMS 2013; maar ook 2011). Hiervan is nu echter nauwelijks sprake in onze economie en maatschappij. Som\u00admige mensen, organisaties en bedrijven hebben \u2018meer macht\u2019 \u2013 door privileges, of door hun be\u00adlang in de economie of politiek \u2013 dan anderen. Zij profiteren nog vaak van bestaande onduurzame structuren en kunnen ongestraft freeriden <\/em>op de investeringen van anderen. Dit zien wij vaak bij belanghebbenden in inherent onduurzame mark\u00adten, bijvoorbeeld die van fossiele brandstoffen, energie-intensieve industrie\u00ebn of de bio-indus\u00adtrie. Deze belanghebbenden zetten hun sterke lobby\u2019s in om maatregelen gericht op duurzaam\u00adheid tegen te houden of terug te draaien.\n\nHet organiseren van tegenmacht, of het cre\u00ebren van een gelijk maatschappelijk speelveld (zoals door het steunen van Combipakt) is daarom een belangrijk element in ons streven naar een duur\u00adzame samenleving. Door een betere informatie\u00advoorziening, een krachtig hoorbare stem voor allen en het transparant maken en bestrijden van hindermachten wordt een vruchtbare politieke discussie over duurzaamheid mogelijk. Dit \u2018de\u00admocratiseren\u2019 van het duurzaamheidsvraagstuk past uiteraard goed bij de democratische uit\u00adgangspunten van een sociaal-liberale partij, met als doel om mensen zeggenschap en invloed te geven op de inrichting van hun eigen leven.\n\nLokaal maatwerk <\/strong>\n\nBovenstaande voorbeelden laten zien dat gemeen\u00adten veel invloed kunnen hebben op wat er in hun omgeving gebeurt, zonder dat daarvoor de mili\u00adeuregeldruk omhoog hoeft. Gemeenten zijn veel beter in staat om maatwerk te leveren dan welke andere overheidslaag dan ook. Door effici\u00ebnter om te gaan met energie en grondstoffen kunnen langetermijnperspectieven en kortetermijnac\u00adties op \u00e9\u00e9n lijn worden gebracht. Daar profiteren inwoners, bedrijven en uiteindelijk de hele sa\u00admenleving van.\n\n \n\nMarijn Bosman <\/strong>is adviseur bij adviesbureau CREM, oud-deelnemer aan Route66, lid van de programmacommissie in Amsterdam en is redacteur van Idee<\/em>.\n\n \n\nNoten <\/strong>\n\n1 Sinds 2012 bekend als Royal HaskoningDHV.\n\n2 Bij het sociaal-liberalisme past een brede opvatting over de relatie tussen mens en natuur waarbij de bescherming van het ecologische systeem uit meer dan enkel instrumentele overwegingen voortvloeit (VMS 2013).\n\n \n\nReferentie <\/strong>\n