{"id":29987,"date":"2016-01-19T15:31:00","date_gmt":"2016-01-19T13:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/"},"modified":"2016-01-19T15:31:00","modified_gmt":"2016-01-19T13:31:00","slug":"boekrecensie-een-renaissancepsycholoog","status":"publish","type":"archive","link":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/","title":{"rendered":"Boekrecensie &#8211; Een renaissancepsycholoog"},"content":{"rendered":"<em>Lees hier het <a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2016\/01\/Boekrecensie-2.pdf\" rel=\"\">pdf<\/a>\u00a0van dit artikel.<\/em>\n\n<strong> Machiavelli blijft, bijna 500 jaar na zijn dood, nog steeds boeien. En niet alleen in positieve zin. Machiavelli, een biografie van Miles Unger (2012) vertelt opnieuw over het leven van deze politiek denker uit Florence. Een informatief boek voor Machiavelli-beginners.<\/strong>\n\nDoor<strong> Coen Brummer<\/strong>\n\nAls het <em>nachleben <\/em>van Niccolo Machiavelli (1469-1527) iets bewijst, dan is het wel dat er uitzonderingen bestaan op het gezegde \u2018over de doden niets dan goeds\u2019. Nog geen tien jaar na het overlijden van de Florentijnse politiek denker beschreef de Engelse kardinaal Reginald Pole het werk van Machiavelli als \u2018sinister van aard\u2019 en gevaarlijk voor de hoven waar dit \u2018vergif\u2019 zich verspreidt. Pole noemde Machiavelli een vijand van de mensheid en verweet hem te schrijven met de \u2018vinger van de duivel\u2019. Niet alleen tijdgenoot Pole verketterde Machiavelli, ook in de eeuwen na zijn dood konden Machiavelli\u2019s idee\u00ebn \u2013 in ieder geval publiekelijk \u2013 op weinig bijval rekenen. Zijn belangrijkste werk, <em>Il Principe, <\/em>werd in 1559 opgenomen in de <em>Index Librorum Prohibitorum<\/em>, de lijst van verboden boeken van de Katholieke Kerk. De Franse geestelijke Innocent Gentillet schreef in 1576 een anti-machiavellistisch pamflet en verweet Machiavelli dat zijn boeken \u2018korans voor hovelingen\u2019 waren. Nog steeds omschrijft het woordenboek \u2018machiavellisme\u2019 als een \u2018sluwe, gewetenloze staatkunde of onderneming (waarbij het doel de middelen heiligt)\u2019.\n\nToegegeven, veel van Machiavelli\u2019s werk leent zich goed voor dergelijke verwijten. De mens komt er bij hem als \u2018ondankbaar, wispelturig en huichelachtig\u2019 wezen niet best vanaf. Maar, zoals Isaiah Berlin terecht opmerkte in een essay in <em>the New York Review of Books <\/em>(<em>The question of Machiavelli<\/em>, November 4, 1971): aan filosofen met aanstootgevende idee\u00ebn is in de geschiedenis geen gebrek. Thomas Hobbes\u2019 <em>Leviathan <\/em>is een naargeestig werk, maar heeft Hobbes nooit een reputatie als die van Machiavelli opgeleverd. Plato\u2019s flirts met totalitaire idee\u00ebn zijn hem niet in dank afgenomen door Karl Popper, maar toch is Plato nooit de personificatie van het politieke kwaad geworden. Daarnaast zijn er meer dan genoeg historici die een meer humanistische of republikeinse lezing van Machiavelli\u2019s werk voorstaan en zijn talloze politiek denkers uit de Verlichting door hem be\u00efnvloedt. Wat maakte een weinig opzienbarende ambtenaar uit Florence dan zo bijzonder dat Shakespeare de ultieme schurk, Richard III, naar zijn evenbeeld schiep? <em>Machiavelli, een biografie <\/em>van Miles Unger laat zich lezen als een poging het antwoord te vinden op die vraag.\n\nUnger schetst Machiavelli als een opgroeiende jongeman uit een middenklassefamilie, die op zijn negentwintigste \u2013 klaarblijkelijk uit het niets \u2013 een positie verwerft als Tweede Kanselier van de republiek. Machiavelli\u2019s honger naar diplomatie wordt opgemerkt en niet lang na zijn eerste aanstelling krijgt hij als tweede betrekking het secretariaat van de Tien van Oorlog en Vrede. De jonge ambtenaar onderneemt diplomatieke reizen naar nabijgelegen stadstaten en het Franse hof, waar hij ervaart hoe het is om pleitbezorger te zijn van de belangen van een republiek die wanhopig boven zijn gewicht bokst. Het krachtenveld waarbinnen Florence politiek moet bedrijven is immers druk bezet met het Vaticaan, de Franse en Spaanse rijken en de Italiaanse vorstendommen. Als in 1512 na een machtswisseling de beruchte familie De\u2019 Medici weer controle krijgt over Florence, is het gedaan met de invloed van Machiavelli. Hij wordt op staande voet ontslagen en trekt zich terug op een bescheiden boerderij buiten de stad. In een poging op goede voet te komen met het zittende regime zet Machiavelli zich aan het schrijven van een handleiding voor een eigentijdse heerser, op basis van zijn ervaringen in de republiek. Het werk \u2013 <em>Il Principe <\/em>\u2013 wordt hoopvol opgedragen aan Lorenzo di Piero de\u2019 Medici, maar een nieuwe betrekking blijft uit.\n\nAls biograaf is Unger wellicht het best te vergelijken met een auteur als Walter Isaacson, die biografie\u00ebn publiceerde over Benjamin Franklin, Albert Einstein, Henry Kissinger en Steve Jobs. Beide zijn meer journalist dan academicus, meer verteller dan onderzoeker. <em>Machiavelli <\/em>is dan ook meer een beschrijving van het leven van Machiavelli dan een vernieuwende studie. De fases uit Machiavelli\u2019s leven worden beschreven met veel aandacht voor het politieke, militaire en culturele klimaat van het Itali\u00eb van de vijftiende en zestiende eeuw. Van meerwaarde voor de lezer zonder kennis van de Italiaanse geschiedenis, maar de hoofdpersoon van de biografie is soms pagina\u2019s lang zoek.\n\nOok bij de delen die Machiavelli\u2019s idee\u00ebn behandelen, met name in het hoofdstuk over <em>Il Principe<\/em>, beschrijft Unger voornamelijk wat Machiavelli met het boek voor ogen had, en in mindere mate wat er daadwerkelijk in staat. Het meest omvangrijke werk van Machiavelli, <em>Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, <\/em>valt geen eigen hoofdstuk ten deel, terwijl dit juist een werk is waarin de meer ideologische kant van de denker aan bod komt. De keuzes die Unger maakt houden de biografie lichtvoetig, maar een verdieping op de ontwikkeling van het denken van Machiavelli blijft zo achterwege.\n\nEn dat is zonde, want juist de samenhang tussen Machiavelli\u2019s ervaringen uit zijn werkzame leven en zijn politieke theorie \u2013 bij uitstek een thema om in een biografie nader uit te diepen \u2013 is vijfhonderd jaar na <em>Il Principe <\/em>nog steeds van meerwaarde. Met Machiavelli zien we namelijk een filosoof die zich niet laat leiden door een in afzondering uitgedachte ethiek, maar door het streven zo goed mogelijk om te gaan met onvoorziene gebeurtenissen. Een voorbeeld hiervan is het belang dat hij hecht aan het aanvoelen van maatschappelijke ontwikkelingen. \u2018Ik geloof\u2019, schreef Machiavelli, \u2018dat het iemand goed gaat als zijn aanpak harmoniseert met de geest van de tijd, en dat het hem slecht gaat als deze daarmee contrasteert.\u2019 Dit leidt er toe dat Machiavelli geen Platoonse zoektocht naar universele regels onderneemt. Want wat voor zin heeft het ideologische beginselen te formuleren als zij in de ene situatie tot succes leiden, maar in een ander geval tot ellende? Een politieke theorie moet in de eerste plaats aansluiting vinden met de daadwerkelijke politiek. Unger: \u2018Uitgaande van deze werkelijkheid lijkt het [Machiavelli] nogal zinloos om te mediteren over situaties die zich nooit zullen voordoen en om gedragsmodellen te bieden voor mensen die zo rechtschapen zijn als op deze aarde nog nooit is vertoond.\u2019\n\nHet gevolg is dat Machiavelli meer een politiek psycholoog is, dan een politiek filosoof zoals we die tegenwoordig kennen: druk in de weer met ingewikkelde denksystemen die de aansluiting met de feitelijke politiek missen. Misschien is dat ook wel (een deel van) het antwoord op de vraag waarom Machiavelli een overwegend duistere culturele erfenis heeft nagelaten. Hij doorzag de psyche van de mens in een historische setting, die zich uitstekend leende voor een grimmig mensbeeld. In het Florence van de Renaissance, zo schrijft Unger, \u2018toonde de mens zich een intens politiek wezen, dat voortdurend naar macht dorstte en zijn buren met afgunst bezag \u2013 een wezen van onbegrensde lusten en oneindige mogelijkheden.\u2019 In <em>Il Principe <\/em>beschreef Machiavelli \u2013 als psycholoog van de Renaissance \u2013 slechts wat hij zag. Niet wat hij wilde zien.\n\n&nbsp;\n\n<strong>Coen Brummer <\/strong>studeerde geschiedenis en filosofie. Hij werkt als persvoorlichter bij de Tweede Kamerfractie van D66.\n\n&nbsp;\n\nHeeft dit artikel uw interesse gewekt? Klik <a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/2015\/07\/07\/neem-nu-een-abonnement-op-idee\/\">hier <\/a>voor meer info en abonnementen.\n\n\u2013 \u2013\n\nDit artikel verscheen in <a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/idee-jaargangen\/idee-edities-2013\/idee-nr-5-nieuwe-welvaart\/\"><em>idee<\/em> nr. 5 2013: Nieuwe welvaart<\/a>, en is te vinden bij de onderwerpen <em><a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/standpunt-over\/geschiedenis\/\">geschiedenis<\/a> <\/em>en <em><a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/standpunt-over\/literatuur\/\">literatuur<\/a>.<\/em>","protected":false},"author":35,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","class_list":["post-29987","archive","type-archive","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lees hier het pdf\u00a0van dit artikel. Machiavelli blijft, bijna 500 jaar na zijn dood, nog steeds boeien. En niet alleen in positieve zin. Machiavelli, een biografie van Miles Unger (2012) vertelt opnieuw over het leven van deze politiek denker uit Florence. Een informatief boek voor Machiavelli-beginners. Door Coen Brummer Als het nachleben van Niccolo Machiavelli [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@vmstichting\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\\\/\",\"name\":\"Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-01-19T13:31:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Archives\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Boekrecensie &#8211; Een renaissancepsycholoog\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"width\":1920,\"height\":1080,\"caption\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/vmstichting\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mr.hansvanmierlostichting\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","og_description":"Lees hier het pdf\u00a0van dit artikel. Machiavelli blijft, bijna 500 jaar na zijn dood, nog steeds boeien. En niet alleen in positieve zin. Machiavelli, een biografie van Miles Unger (2012) vertelt opnieuw over het leven van deze politiek denker uit Florence. Een informatief boek voor Machiavelli-beginners. Door Coen Brummer Als het nachleben van Niccolo Machiavelli [&hellip;]","og_url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/","og_site_name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@vmstichting","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"6 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/","name":"Boekrecensie - Een renaissancepsycholoog &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","isPartOf":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website"},"datePublished":"2016-01-19T13:31:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/boekrecensie-een-renaissancepsycholoog\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Archives","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Boekrecensie &#8211; Een renaissancepsycholoog"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","description":"Just another WordPress site","publisher":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization","name":"Mr. Hans van Mierlo Stichting","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","contentUrl":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","width":1920,"height":1080,"caption":"Mr. Hans van Mierlo Stichting"},"image":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","https:\/\/x.com\/vmstichting","https:\/\/www.instagram.com\/mr.hansvanmierlostichting\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive\/29987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive"}],"about":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/types\/archive"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}