{"id":29722,"date":"2015-05-06T12:30:35","date_gmt":"2015-05-06T10:30:35","guid":{"rendered":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/"},"modified":"2015-05-06T12:30:35","modified_gmt":"2015-05-06T10:30:35","slug":"jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen","status":"publish","type":"archive","link":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/","title":{"rendered":"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen"},"content":{"rendered":"<em><strong><a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-6688 alignleft\" src=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png\" alt=\"Jan Glastra van Loon\" width=\"200\" height=\"300\" \/><\/a>Kiezen of delen<\/strong><\/em><strong>\u00a0is zonder meer \u00e9\u00e9n van Jan Glastra van Loon&#8217;s beste essays. Gepubliceerd in december 1964, een kleine twee jaar v\u00f3\u00f3r de oprichting van D66, anticipeert het op veel zaken die de Democraten in hun eerste politieke programma aan de orde zouden stellen. Glastra richt zich op de verhouding tussen kiezers en volksvertegenwoordiging en breekt een lans voor een districtenstelsel.\u00a0<\/strong>\n\nDoor <strong>Dani\u00ebl Boomsma<\/strong>\n\nVolgens hem\u00a0rust de gedachte van evenredige vertegenwoordiging op een bepaalde opvatting van democratie en is het niet de \u00e9nige opvatting van democratie. Het is met name een continentale opvatting, die gegroeid is uit de oppositie tussen absolute monarchie en volkssoevereiniteit. Volgens Glastra zitten er tussen die twee &#8211; absolute monarchie en volkssoevereiniteit &#8211; echter nog een hele hoop schakeringen.\n\n<strong>Vertegenwoordiging<\/strong>\nIn het model van een districtenstelsel is de band tussen kiezer en volksvertegenwoordiging losser, maar wel directer. Het Verenigd Koninkrijk is daar bij uitstek het voorbeeld van, al bestaan er meerdere vormen van een districtenstelsel. Maar allen gaan ze minder sterk uit van de pure volkssoevereiniteit &#8211; dat wil zeggen: de volksvertegenwoordiging en ook de regering die worden gezien als\u00a0orgaan van de volkswil &#8211; en meer van machtscontrole, van de greep die de kiezer heeft op de vorming van de macht, van de regering.\n\nWat betekent dat concreet? Glastra schrijft: &#8221;Het cardinale verschilpunt tussen het Engelse en andere politieke stelsels is, dat het Engelse volk door \u00e9\u00e9n en dezelfde verkiezing zowel zijn regering als\u00a0parlement kiest. Deze verkiezingen hebben daarom niet de betekenis van\u00a0volksvertegenwoordiging in het leven te roepen die een zo zuiver mogelijke\u00a0afspiegeling is van alle politiek relevante stromingen in de natie, maar in de\u00a0eerste plaats die van de keuze van een regering en oppositie&#8221;. En in een voetnoot een Brits commissierapport over de democratie daar citerend: &#8221;A general election is, in fact, considered by a large proportion of this country as practically a referendum on\u00a0the question which of the two governments shall be returned to power&#8221;.\n\n<strong>Levendig<\/strong>\nZuiverheid tegenover greep op de macht dus. Glastra pretendeert niet dat zuiverhuid niet nastrevenswaardig is. Integendeel, hij begrijpt heel goed waarom mensen hun bedenkingen hebben bij een districtenstelsel, simpelweg omdat er stemmen &#8216;verloren&#8217; gaan. Maar tegelijkertijd zegt hij: de politiek wordt nooit gekarakteriseerd door zuiverheid van meningen, in welk stelsel dan ook. Het gaat er dus om waar je de voorkeur aan geeft: een zuivere afspiegeling van de gedachtes van het volk \u00f3f een wezenlijk stem bij de machtsvorming, de vorming van de regering en oppositie.\u00a0Terecht constateerde Glastra dat met een verkiezing die \u00e9cht gaat om de macht, er ook een levendiger democratie ontstaat. D66 huldigde die gedachte later ook.\n\nDe evenredige vertegenwoordiging heeft dus een groot mankement, zegt Glastra: partijen gaan de verkiezingen in met de gedachte dat mensen niet beslissen over de richting van het regeringsbeleid, simpelweg omdat ze geen stem hebben in wie de regering gaat vormen. Althans, ze zal altijd een verbond krijgen van partijen die vervolgens samen een politieke hutspot bereiden met als gevolg dat niemand het idee heeft dat het regeringsbeleid <em>zijn <\/em>beleid is. In 2012 ontstond er een tweestrijd tussen PvdA en VVD. Beiden kampen wilden niet het beleid van de ander, maar ze kregen ze allebei. Glastra beseft zich uiteraard dat in een meerpartijenstelsel als de onze compromissen onvermijdelijk zijn. Maar hij wijst op een theoretisch mankement, dat de verkiezingen uiteindelijk niet zijn gericht\u00a0op het\u00a0kiezen van een regering, maar op het (ver-)delen van Kamerzetels. D\u00e1t is de grootste zwakte van het evenredige stelsel in Nederland.\n\n<strong>&#8220;All out&#8221;<\/strong>\nHet stelsel heeft op die manier ook gevolgen voor het publieke debat. Glastra stelt het heel scherp: &#8221;In dit politieke kader kan zich dan ook geen scherpe \u201call out\u201d gaande\u00a0oppositie ontwikkelen die tegelijkertijd regeringsverantwoordelijkheid ambieert.\u00a0Een buiten een\u00a0regeringscoalitie staande partij kan immers slechts door het\u00a0sluiten van nieuwe compromissen en het deelgenoot worden van een andere\u00a0coalitie hopen kabinetszetels te verwerven.\n\nEr ontstaat zo een klimaat waarin\u00a0felle, nietsontziende kritiek alleen al om die eigenschappen als een blijk van\u00a0gebrek aan verantwoordelijkheidszin wordt beschouwd. Dat klimaat blijft niet\u00a0beperkt tot het parlement, het beheerst het openbare debat in vergaderingen in\u00a0de pers, radio, en televisie. Onze discussies zijn doortrokken van een toontje van\u00a0zoetsappigheid, ja, van nederigheid, die weinig met echte bescheidenheid, veel\u00a0met het niet willen ingooien van eigen glazen te maken heeft.&#8221;\n\nWat moet er dan veranderen? De belangen van gevestigde partijen zijn groot, en een districtenstelsel invoeren is lastig, weet ook Glastra. Een eerste stap is dat partijen voor verkiezingen al een coalitie vormen, een\u00a0potenti\u00eble\u00a0coalitie zodat de kiezer met zijn stem invloed heeft op wie er gaan regeren.\u00a0Het winstpunt t.o.v. het\u00a0huidige systeem, is dat het dwingt tot coalitie en meerderheidsvorming v\u00f3\u00f3r en\u00a0tijdens de verkiezingen, waardoor\u00a0kiezers &#8221;een grotere en meer directe\u00a0invloed op de bepaling van de politieke kleur van de regering&#8221; hebben. Op lange termijn was Glastra echter voorstander van een districtenstelsel. Hij wist dat slepende kwalen soms gevaarlijker zijn dan acute. In het <a href=\"http:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/2015\/04\/14\/historische-canon-d66-5-het-eerste-verkiezingsprogramma\/\">eerste partijprogramma van D66<\/a> klonk in ieder geval alvast het startsein voor het verhelpen van die kwalen.\n\nLees hier <a href=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Kiezen-of-delen.pdf\">Kiezen of delen<\/a>.","protected":false},"author":35,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","class_list":["post-29722","archive","type-archive","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kiezen of delen\u00a0is zonder meer \u00e9\u00e9n van Jan Glastra van Loon&#8217;s beste essays. Gepubliceerd in december 1964, een kleine twee jaar v\u00f3\u00f3r de oprichting van D66, anticipeert het op veel zaken die de Democraten in hun eerste politieke programma aan de orde zouden stellen. Glastra richt zich op de verhouding tussen kiezers en volksvertegenwoordiging en [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mr. Hans van Mierlo stichting\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@vmstichting\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/\",\"name\":\"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vanmierlostichting.d66.nl\\\/content\\\/uploads\\\/sites\\\/296\\\/2015\\\/05\\\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png\",\"datePublished\":\"2015-05-06T10:30:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vanmierlostichting.d66.nl\\\/content\\\/uploads\\\/sites\\\/296\\\/2015\\\/05\\\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vanmierlostichting.d66.nl\\\/content\\\/uploads\\\/sites\\\/296\\\/2015\\\/05\\\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Archives\",\"item\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/archive\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo stichting\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#organization\",\"name\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/4\\\/2021\\\/05\\\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png\",\"width\":1920,\"height\":1080,\"caption\":\"Mr. Hans van Mierlo Stichting\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/d66.nl\\\/vanmierlostichting\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/vanmierlostichting\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/vmstichting\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/mr.hansvanmierlostichting\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","og_description":"Kiezen of delen\u00a0is zonder meer \u00e9\u00e9n van Jan Glastra van Loon&#8217;s beste essays. Gepubliceerd in december 1964, een kleine twee jaar v\u00f3\u00f3r de oprichting van D66, anticipeert het op veel zaken die de Democraten in hun eerste politieke programma aan de orde zouden stellen. Glastra richt zich op de verhouding tussen kiezers en volksvertegenwoordiging en [&hellip;]","og_url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/","og_site_name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","og_image":[{"url":"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@vmstichting","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"4 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/","name":"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen &#8211; Mr. Hans van Mierlo stichting","isPartOf":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png","datePublished":"2015-05-06T10:30:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/#primaryimage","url":"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png","contentUrl":"https:\/\/vanmierlostichting.d66.nl\/content\/uploads\/sites\/296\/2015\/05\/Jan-Glastra-van-Loon-200x300.png"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/jan-glastra-van-loon-kiezen-of-delen\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Archives","item":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/archive\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Jan Glastra van Loon: Kiezen of Delen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#website","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","name":"Mr. Hans van Mierlo stichting","description":"Just another WordPress site","publisher":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#organization","name":"Mr. Hans van Mierlo Stichting","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","contentUrl":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2021\/05\/Mr-Hans-van-Mierlo-stichting-logo.png","width":1920,"height":1080,"caption":"Mr. Hans van Mierlo Stichting"},"image":{"@id":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/vanmierlostichting\/","https:\/\/x.com\/vmstichting","https:\/\/www.instagram.com\/mr.hansvanmierlostichting\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive\/29722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/archive"}],"about":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/types\/archive"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/d66.nl\/vanmierlostichting\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}