Blijf op de hoogte!

Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 18 april 2018

Toespraak Alexander Pechtold bij afscheid Pieter Smit

Pieter Smit

Vorige week overleed onze Pieter Smit. Pieter was burgemeester van Oldambt. Op de herdenkingsbijeenkomst sprak D66-partijgenoot Alexander Pechtold. “Pieter was een man die ik zeer zal missen. En die ik dank voor alles wat hij heeft betekend voor het openbaar bestuur, voor de partij en voor mij.” Hieronder leest u de hele toespraak.

Hier vindt u het in memoriam voor Pieter. Als u uw condoleance achter wilt laten, kan dat hier.

Carla, Charlotte, Renee en Jeroen, dames en heren,

Woorden zijn vandaag machteloos. En moeilijk te vinden. Ik zeg u in alle eerlijkheid: hier te spreken, valt me zwaar. Ik was zeer op Pieter gesteld. Spreken op zijn afscheid als burgemeester had ik met plezier gedaan. Spreken op zijn afscheid van het leven doe ik met een zwaar gemoed. En nog vol ongeloof.

De dood is altijd ongrijpbaar,maar de dood van Pieter is werkelijk niet te bevatten. Wij hielden van Pieter als mens en als bestuurder. Ik ontmoette Pieter op een lentedag als deze. Hij was toen Wethouder van Zoetermeer, onder de rook van Den Haag. Een schijnbaar onverwoestbare kerel van mijn leeftijd. Eentje met een zachte, vriendelijke glimlach. Een grote vriendelijke reus. Ik herinner me niet veel  van wat we die eerste dag uitwisselden. Alleen maar dat als ik het voor het kiezen had, Pieters gezicht zou kleven aan onze partij.

Atypische D66’er

Hij was in zekere zin een atypische D66’er. Anders. Een kerel uit één stuk. Geen hoogdravend gedoe. Niet lullen, maar poetsen. Eens een politieman, altijd een politieman. Ik wil u een paar dingen vertellen die ik van Pieter heb geleerd en gezien. Pieter leefde zonder de last van het vooroordeel. Had voor elk een oor. Voor ieder een woord. Hij kon nieuwe mensen ontmoeten. Iedere dag. Overal. Dat is heel simpel, maar waar.

Op een recent D66 bestuurdersweekend was Pieter ongeveer de enige  die oog had voor de aanwezige notulist. Hij vroeg of hij wat wilde drinken, en niet andersom. Voor Pieter de gewoonste zaak van de wereld; de jongen wist niet wat hem overkwam.

Samenwerken zat in Pieter’s DNA

Pieter had een onbeschrijfelijk zachte manier van benadering. Vertelde zijn verhalen  natuurlijk en simpel. In zijn eerste woord zat altijd een lach, hoe serieus de boodschap -met zijn licht schorre stem- ook was. Als hij sprak, deed hij dat doorgaans in de wij-vorm. Niet het deftige pluralis-majesteitis van de Oranjes, maar het menselijke wij.

Samenwerking zat in zijn menselijke én zijn politieke DNA. Voor iemand die gewoon al gek genoeg vond, cultiveerde hij zijn eigenzinnigheid zeer bewust. Welke andere burgemeester staat in contact met zijn publiek via de twitter-naam @deburgemeester? En welke andere politicus maakt zich daar ook nog eens populair mee?

Voor een burgemeester die ver boven de partijen stond, bleef Pieter ook politiek een echte D66’er. Eigen verantwoordelijkheid mocht nooit betekenen : ‘ieder voor zich’. Hij predikte zijn idealen niet, maar droeg ze uit. Een pragmatische idealist in de beste traditie van Van Mierlo.

Pieter beschikte over een diep sociaal bewustzijn. Een jongen uit een arbeidersfamilie die zag dat wij allemaal iets kunnen veranderen. Een lasserszoon die de verbindingstechniek van zijn vader met vergelijkbaar vakmanschap toepaste op de samenleving.

Pieter was ook zorgzaam. Onze landelijke bestuurders ontvingen graag zijn advies. Onze Groningse afdelingen, fracties en besturen konden eigenlijk niet zonder zijn steun. Voelde precies aan wie een knuffel nodig had, en wie een strenge blik. Die natuurlijke aanleg verklaart misschien ook zijn succes bij de Mobiele Eenheid en de Haagse politie.

Pieter als symbool van de wederopstanding van D66

In 2010 verruilde Pieter  het Westen  voor het rustige Noorden. Met zijn verhuizing schreef hij geschiedenis. De eerste door de Kroon benoemde burgemeester van de watergemeente Oldambt. Ik herinner me zijn installatie nog levendig. Ik wist niet wat me overkwam toen ik de gemeentegrens passeerde en m’n auto ergens probeerde te parkeren. Het had wel wat weg  van de intocht van Sinterklaas. Eén groot volksfeest.

Vanaf het moment dat ik hoorde dat Pieter hier in Oldambt  benoemd zou worden,  zei ik in Den Haag:  “Daar wil ik bij zijn.” Het gewicht van deze benoeming ontging sommige anderen daar, maar mij niet. Pieter was in 2010 één van de eerste D66-burgemeesters buiten de Randstad. Voor mij méér dan zomaar een benoeming. Het was de bevestiging dat de partij weer op de weg terug was, dat we er weer toe deden. Pieter was voor mij  niet zomaar een burgemeester, hij was het symbool van de wederopstanding van D66.

Wij waren écht trots. En wij niet alleen. Pieter straalde, glunderde. Nog nét iets meer dan de mensen voor wie hij was gekomen. En hij liet direct zien  waarom hij was binnengehaald. “Er werd een zwaargewicht gevraagd,” vertelde hij zijn publiek die avond. “Nu heb ik vanmorgen  nog op de weegschaal gestaan en ik kan u verzekeren: “van een zwaargewicht kan gesproken worden.”

Ansichtkaarten uit Oldambt

Er stond druk op zijn project. Pieter zei bij zijn aantreden: “Er gaat niets boven Groningen, maar er is meer in het Oldambt.” Hij moest het gekreukte imago van deze verborgen parel ontkreuken. Dat was niet makkelijk. Maar hij vond voor zijn Oldambt de weg omhoog. Zo gaf hij gaf mensen trots.  Trots op hun plek.

En er schoot mij zojuist nog te binnen dat ik werd gebeld door Elsevier. Zij waren bezig met een in memoriam voor Pieter. En ze zeiden: “Wij hebben hier een stapel ansichtkaarten uit Oldambt liggen van de burgemeester, want Pieter was niet tevreden met de jaarlijkse ranking van Oldambt.” Dus stuurde de burgemeester de redactie van Elsevier om de maand een nieuwe kaart met goed nieuws uit Oldambt.

Trots dat zijn gezicht aan onze partij zal kleven

Boven alles koesterde Pieter geluk. Hij was grappig en scherpzinnig; had heel veel lol. Wij bewonderden hem om zijn onstuitbare levenslust en positieve blik. Ja, in het rijk der optimisten was Pieter keizer. Niet omdat hij er blind vanuit ging dat alles goed zou komen. Maar omdat hij reële uitdagingen zag en iedere ochtend opstond met de energie er iets van te maken. In die zin was hij dus toch een typische D66’er. En het vervult mij met trots dat zijn gezicht voor altijd aan onze partij zal kleven.

Bij alle grote woorden die op een droevige dag als vandaag worden uitgesproken,  zou Pieter zich ongetwijfeld ongemakkelijk hebben gevoeld. Hij zou willen dat we hem niet groter maken in de dood dan wat hij was in het leven.

Dat we hem vooral herinneren om wat hij wilde zijn: simpelweg een goed en fatsoenlijk man. Een man die ik zeer zal missen. En die ik dank voor alles wat hij heeft betekend. Voor het openbaar bestuur. Voor de partij. Voor mij.