Publicaties

Het Begrotingsakkoord (2013)

Begrotingsakkoord; verantwoordelijkheid nemen in crisistijd

Na de historisch snelle onderhandelingen, waarin D66, GroenLinks en de ChristenUnie samen met VVD en CDA een begrotingsakkoord bereikten, is vandaag het definitieve akkoord gepresenteerd. Met dit begrotingsakkoord heeft D66 drie belangrijke doelen bereikt. We nemen financiële verantwoordelijkheid, zodat onze kinderen niet met onze schulden opgezadeld worden. We draaien een flink aantal maatregelen terug van het kabinet Rutte, om van Nederland een beter land te maken. En we laten zien dat we een betrouwbare partner in Europa zijn.

Met dit akkoord is 2013 na het weglopen van Wilders uit het Catshuis geen verloren jaar meer, zetten we koers richting gezonde overheidsfinanciën en stimuleren we de economie. Het akkoord bevat ruim 12 miljard euro aan hervormingen, ombuigingen en lastenmaatregelen. Ja, het akkoord bevat pijnlijke maatregelen. En iedereen zal iets van deze ingrepen voelen. Daarom vertellen we hier het eerlijke verhaal. Over wat het akkoord u kost, maar belangrijker, wat het u en uw kinderen in de toekomst oplevert.

Terug naar begrotingsevenwicht

Op dit moment geven we in Nederland 28 miljard euro meer uit dan we binnen krijgen. Dat is geleend geld dat we – logisch – op een dag moeten terugbetalen, bovenop de staatsschuld die er al is. De Europese 3% norm is geen luxe, maar de maximale uitzondering. Als we het begrotingstekort terug dringen tot 3% zoals we nu doen, geven we namelijk nog steeds 18 miljard te veel uit. De rente die we daarover betalen kunnen we wel beter besteden. Zo gaven we in 2011 10 miljard euro uit aan rente over onze staatsschuld! Geld dat we ook hadden kunnen steken in onderwijs, een groen en schoon land en de zorg voor onze steeds ouder wordende bevolking. Het uiteindelijke doel is daarom begrotingsevenwicht. D66 is blij dat we erin zijn geslaagd maatregelen te treffen die het begrotingstekort terug dringen en hervormingen door te voeren die ook op langere termijn positieve effecten hebben op de overheidsfinanciën.

De AOW-leeftijd rechtvaardig omhoog

Er zijn door de vergrijzing steeds minder werkende mensen om de steeds hogere kosten te dragen. De beroepsbevolking daalt. Daarom vragen wij van iedereen om iets bij te dragen door langer aan de slag te blijven. Door vanaf nu geleidelijk de AOW-leeftijd te verhogen, voorkomen we dat onze kinderen de rekening krijgen. In het kkoord is afgesproken dat de AOW-leeftijd vanaf 2013 jaarlijks met een maand stijgt. Uiteindelijk wordt de AOW-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. Want iedere generatie leeft langer dan de vorige. We zijn er trots op dat we deze hervorming hebben kunnen doorvoeren. In 2006 stelden wij dit als eerste politieke partij voor, nu is het eindelijk zover.

Doordat we de AOW-leeftijd met kleine stapjes verhogen, zorgen we voor een zachte landing. Voor mensen die inkomsten mislopen doordat zij nu al met prepensioen zijn komt er een overgangsmaatregel. Zij kunnen vanaf hun 65e verjaardag een voorschot op de AOW krijgen. Dit bedrag wordt vervolgens over een vastgestelde termijn terugbetaald. Zo krijgen zij niet met een inkomensgat te maken. Ook is in het akkoord afgesproken dat de partnertoeslag enkele maanden langer doorloopt. Zo voorkomen we dat mensen opeens de partnertoeslag moeten missen, terwijl zij daar wel op rekenden.

Werken aan de vastgeroeste woningmarkt

De woningmarkt zit op slot. Er worden weinig huizen verkocht omdat iedereen blijft zitten waar hij zit. Om weer rust te brengen en vertrouwen in de woningmarkt te stimuleren is duidelijkheid nodig. Daarom hebben we ervoor gekozen de hele huizenmarkt – koop en huur – geleidelijk te hervormen. De hypotheekrenteaftrek was ooit bedoeld om het kopen van een huis gemakkelijker te maken. Maar de laatste tijd stimuleerde het systeem vooral het opbouwen van een zo groot mogelijke schuld. Onze totale hypotheekschuld bedraagt ruim 600 miljard euro. Dat is zelfs meer dan we in een jaar verdienen. Door deze hypotheekschuld hebben we de hoogste private schuld ter wereld. Daarom is besloten dat vanaf 1 januari 2013 de rente op nieuwe hypotheken alleen aftrekbaar is als de lening tijdens de looptijd volledig en tenminste annuïtair wordt afgelost. Zo zijn mensen met een hypotheek op den duur de daadwerkelijke trotse bezitters van een huis. En hebben ze hun schuld afbetaald. Ook beperken we de hoogte van hypotheekleningen, zodat mensen uiteindelijk niet meer kunnen lenen dan de waarde van hun huis. Dat gebeurt in kleine stapjes tot aan 2018.

Deze maatregelen leveren in 2013 13 miljoen op en zelfs 5,4 miljard euro op de lange termijn. Voor bestaande hypotheken verandert er voorlopig niets. Voor iedereen zal gelden dat de aflosperiode met renteaftrek 30 jaar blijft.

Daarnaast hervormen we de huurmarkt. We moeten immers naar het hele plaatje van de woningmarkt kijken, als we willen doen wat nodig is. Om het scheefwonen tegen te gaan en de huurprijzen meer marktconform te maken, mogen verhuurders een inkomensafhankelijke huurverhoging geven aan hun huurders. Op hun beurt betalen verhuurders vanaf 2013 een verhuurdersbelasting. Zo brengen we weer beweging in de woningmarkt en stimuleren we doorstroom.

Uiteraard is er in het begrotingsakkoord gedacht aan starters op de woningmarkt, een zeer belangrijke groep om de huizenmarkt weer vlot te trekken. De overdrachtsbelasting blijft structureel op 2%. Dat scheelt al snel zo’n 10.000 euro voor een gemiddeld huis. Zonder het akkoord was deze belasting per 1 juli weer naar 6% gegaan. D66 vindt deze maatregelen een goede eerste stap in een hervorming van de woningmarkt.

Anders kijken naar de zorg

Een kwalitatief goede en toegankelijke gezondheidszorg is voor iedereen van belang. Om dit in stand te kunnen houden is het noodzakelijk dat de zorg ook betaalbaar blijft. Als we nu niets doen, gaat de helft van ons inkomen in 2040 op aan zorgkosten. Om het kostenbewustzijn van zorg te bevorderen, is in het akkoord afgesproken de eigen bijdrage te verhogen naar 350 euro. Lage inkomens ontvangen een volledige compensatie via de zorgtoeslag. Wie in het ziekenhuis ligt, gaat een bijdrage van 7,50 euro per ligdag betalen als compensatie voor niet-zorgkosten zoals voeding en verblijf.

Ook worden de zogenaamde mobiliteitshulpmiddelen uit het basispakket geschrapt. Dat is de vaak bediscussieerde rollator. Hiermee besparen we 20 miljoen. D66 vindt dit te rechtvaardigen. Immers, een fiets koop je zelf, waarom dan in een later stadium van het leven niet ook je rollator? Hiermee volgen we tevens het advies van het College voor Zorgverzekeringen.

Voor kortdurende Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) verminderen we de eigen bijdrage door compensatie te bieden voor kwetsbare groepen. Door het sluiten van een bestuurlijk akkoord met de veldpartijen om kostenstijging in de hand te houden in de curatieve GGZ ontstaat er een opbrengst van 75 miljoen. Zodat we de eigen bijdrage in de GGZ kunnen verzachten voor de lagere inkomens.

En er komt een onderzoek naar de beloning van medisch specialisten.

Ook gaan we anders kijken naar de manier waarop we de AWBZ-zorg organiseren. Lichte zorg wordt vanaf 1 januari 2013 niet meer vanuit instellingen geboden aan nieuwe cliënten. Voortaan worden cliënten dus zoveel mogelijk in de eigen omgeving geholpen. Dit sluit aan bij het concept van zorg in de buurt. Geld wordt anders ingezet, bijvoorbeeld aan wijkverplegers. Daarnaast vinden mensen het vaak prettiger om vanuit hun eigen huis verzorgd te worden.

Toe naar een schoon land

Dankzij het begrotingsakkoord is de natuur beter af, nu we het openbaar vervoer sparen en de bezuinigingen op natuur zoveel mogelijk stoppen. Het belastingvoordeel op rode diesel verdwijnt en de vrijstelling voor kolenbelasting in de elektriciteitsopwekking wordt afgeschaft. Daarnaast zijn we blij dat er een duurzaamheidspakket wordt samengesteld. Er komt fiscaal voordeel voor onder meer zonnepanelen en groen beleggen wordt voordeliger. Ook is er geld beschikbaar gesteld om energiebesparing en milieuvriendelijker werken te stimuleren, via investeringen.

In het akkoord wordt ook de onbelaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer afgeschaft. Dit geldt voor de auto, het openbaar vervoer en de fiets. Deze maatregel levert ruim een miljard euro op. De vergoeding voor de zakelijke reizen, eveneens voor alle vervoerswijzen, kan in 2013 nog wel onbelast worden vergoed. Natuurlijk is het vervelend dat werknemers die ver van hun werk wonen door deze maatregel in de portemonnee worden getroffen (tenzij hun werkgever de vergoeding verhoogt). Helaas ontkomen we niet aan pijnlijke maatregelen. Met oog op de baten van deze maatregel, ruim een miljard euro, hebben we hier mee ingestemd. Toch zit er ook een positief effect aan. Meer mensen zullen ervoor kiezen dichterbij het werk te gaan- of blijven – wonen. Als de werkzaamheden het toelaten, kunnen wij vaker een dag thuis werken. Hierdoor komen er minder auto’s op de weg, zodat de files verminderen. En het is met een verminderde uitstoot van CO2 beter voor het milieu.

Werken belonen, consumptie belasten

Het BTW-tarief wordt vanaf oktober 2012 met twee procent punt verhoogd. Dit geldt alleen voor het hoge tarief op luxe goederen. Ja, iedereen zal deze maatregel voelen. Ons doel is de lasten zo eerlijk mogelijk te verdelen. Daarom blijven de lage BTW-producten, zoals de dagelijkse boodschappen, buiten schot. Deze blijven dus op het lage tarief van 6%. Dat verandert niet. De opbrengst van deze maatregel komt ten goede aan het stimuleren van economische groei: We verlagen structureel de overdrachtsbelasting en de inkomstenbelasting. Dat zorgt ervoor dat werken meer loont en meer mensen actief worden op de arbeidsmarkt. Maar ons denken staat niet stil. Zo wil D66 verder gaan met hervormen van de arbeidsmarkt om werken aantrekkelijk te maken en klaar te stomen voor de aanstaande vergrijzing.

Pijnlijke maatregelen teruggedraaid

D66 is blij dat we een aantal pijnlijke maatregelen van het kabinet Rutte-Verhagen kunnen terugdraaien. We stoppen de bezuinigingen op het passend onderwijs, omdat we vinden dat kinderen die al ondersteuning nodig hebben niet nóg een uitdaging erbij hoeven te krijgen. Omdat we vinden dat mensen zoveel mogelijk zeggenschap over hun leven moeten hebben, stoppen we in 2013 de bezuinigingen op de palliatieve zorg en het persoonsgebonden budget. We voorkomen liever dan dat we genezen, dus draaien we ook de bezuinigingen op preventie in de zorg terug. Voor preventie en palliatieve zorg wordt vanaf 2013 zelfs structureel 100 miljoen euro extra uitgetrokken.

Het halen van je recht is weer voor iedereen betaalbaar, nu we de prijsverhoging van de griffierechten hebben teruggedraaid. En omdat we vinden dat de armsten ter wereld niet degenen zijn die onze begroting sluitend hoeven te maken, houden we het budget voor ontwikkelingssamenwerking op 0.7%.

BTW omlaag voor ondernemers in de culturele sector

Daarnaast is D66 blij dat we er tijdens de onderhandelingen in zijn geslaagd de verhoging van de BTW op podiumkunsten en kunstvoorwerpen terug te draaien. Ondernemers in de culturele sector werden door het kabinet Rutte en Verhagen hard geraakt door de bezuinigingen in 2011. Aan de ene kant een subsidiesstop en aan de andere kant een BTW-verhoging. Met het terugdraaien van de BTW-verhoging krijgt de culturele sector meer lucht en worden ze in staat gesteld omzet te maken en inkomen te verdienen. De BTW-verlaging gaat al per 1 juli 2012 in.

Koopkracht ontzien in tijden van crisis

Wat zijn de effecten van al deze maatregelen? We hebben als land tijden boven onze stand geleefd en er is verzuimd het dak te repareren toen de zon nog scheen. In het akkoord hebben we het koopkrachtverlies relatief beperkt en evenwichtig weten te houden. Zo compenseren we lage inkomens voor de verhoging van het eigen risico naar 350 euro. De 1,5 miljard euro die de btw-verhoging oplevert zetten we in om vooral werkenden met lage inkomens zoveel mogelijk te ontzien. De arbeidskorting wordt met 1,2 miljard euro verhoogd voor lage en middeninkomens. Daarnaast worden de zorgtoeslag, het kindgebonden budget en de alleenstaande ouderenkorting verhoogd.

Op naar 12 september en erna!

Een mooi akkoord, waarin veel belangrijke maatregelen zijn genomen. Hiermee zetten we een belangrijke stap naar een economische stabiel Nederland, zonder schulden door te schuiven naar volgende generaties. Door problemen die we nu tegenkomen, ook nu aan te pakken.
Maar dat betekent niet dat we klaar zijn. We moeten juist nu aan de slag. Daarom werken we hard aan onze plannen voor een beter, gezonder en schoner Nederland. Waarin een ieder het beste onderwijs kan volgen en een baan vindt die bij zijn ambities past. Waarin werken lonend wordt. Waarin de woningmarkt echt van het slot gaat. En waarin de energie niet grijs maar groen is. Er is veel bereikt, maar nog genoeg te doen!

Deze publicatie is beschikbaar als download in de volgende formaten: