Volg jouw D66-thema

Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven en ontvang de laatste updates op basis van jouw interesses.

Door je e-mailadres in te vullen en op "aanmelden" te klikken geef je ons toestemming om je e-mailadres op te slaan. Dit gebruiken wij om je regelmatig updates te sturen. Hier kun je meer lezen over hoe we omgaan met jouw persoonsgegevens. Hier kun je alle voorkeuren wijzigen.

Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 21 november 2018

Inbreng Maarten Groothuizen | Justitie begroting 2019

Hoe zorgen we dat onze rechtsstaat klaar is voor de toekomst? Dat is de fundamentele vraag die Maarten Groothuizen besprak tijdens de begrotingsbehandeling van Justitie. Lees hieronder zijn volledige inbreng. Gesproken tekst geldt. 

 

 

Voorzitter,

Hoe maken we onze rechtsstaat klaar voor de toekomst?

Dat is voor mijn fractie

de fundamentele vraag die vandaag voorligt.

 

Dat begint met de vraag hoe het gaat

met het fundament van onze democratie,

de basis die ervoor zorgt dat we in vrijheid

én veiligheid kunnen leven.

 

Ik heb als officier van justitie

jarenlang onderdeel mogen uitmaken van die rechtsstaat.

Hier in Nederland,

maar ook in voormalig Joegoslavië en Oekraïne.

Bij thuiskomst was het altijd een warm bad.

 

Nederland heeft een goed functionerende rechtsstaat,

waar een burger doorgaans kan rekenen

op het recht en zijn instituties:

de politie, het Openbaar Ministerie en de rechtspraak.

Dat is een groot goed

dat we moeten we koesteren.

 

Maar D66 is de afgelopen jaren

Ook kritisch geweest over de staat van onze rechtsstaat.

En dat zijn we nog steeds.

Want de rechtsstaat is kwetsbaar.

In een samenleving die snel verandert,

heeft hij blijvend aandacht nodig.

En er zijn zorgpunten.

  • Heeft het Openbaar Ministerie wel voldoende tijd, mensen en middelen voor al haar taken?
  • Hebben rechters voldoende tijd om zaken goed af te doen en zich te verdiepen in nieuwe ontwikkelingen binnen en buiten het recht?
  • Krijgen sociaal advocaten wel voldoende betaald voor hun werk?
  • Hebben mensen het idee dat de rechtsstaat ook van hun is?
  • Dat het recht hen helpt en passende oplossingen biedt op belangrijke momenten in het leven als een scheiding of een ontslag?
  • En biedt onze rechtsstaat voldoende tegenwicht aan criminelen die onze regels, waarden en normen aan hun laars lappen?

Ik wil vandaag stil staan bij die zorgen

en de stappen die we moeten zetten

om die zorgen weg te nemen.

Voorzitter,

Eén van belangrijkste vragen

als het gaat om het functioneren van onze rechtstaat

is de financiering van de rechtspraak en het OM.

Uit het jaarverslag van de Rechtspraak blijkt

dat het aantal zaken daalt.

Omdat de rechtspraak voor 95% per zaak wordt betaald,

drukken de vaste lasten steeds zwaarder

op een kleiner aantal zaken.

Voor innovatie en vernieuwing

blijft daarom steeds minder geld over.

Dat is in het kort ook de conclusie

van de heer Van de Berg

die de financiering van de rechtspraak heeft doorgelicht.

 

De outputfinanciering is doorgeschoten.

En op het ‘beruchte’ PMJ-model

valt het nodige af te dingen.

“Een model is geen orakel

waaruit cijfers kritiekloos kunnen worden overgenomen”,

schrijft Van den Berg.

Toch lijkt dat model dwingend als een Romeins legioen.

  • Ik hoor graag van de Minister voor Rechtsbescherming hoe hij de aanbevelingen van de heer Van de Berg gaat oppakken?
  • En ik hoor graag van de Minister van Justitie

wat hij gaat doen om het PMJ-model te verbeteren en om het op een slimmere manier te gebruiken?

Modellen zijn een versimpeling van de werkelijkheid.

En van een Minister die zich bij aantreden afficheerde als de Obelix van de rechtsstaat,

verwacht ik een stevige opstelling tegen Romeinse legioenen.

Voorzitter,

Ook bij het Openbaar Ministerie,

vraag ik aandacht voor het financieringsmodel.

Het OM gaat vanaf volgend jaar voor een deel

haar geld krijgen op basis van productieaantallen.

Maar tegenwoordig verstoort en voorkomt het OM

veel criminele activiteiten.

Het houdt bijvoorbeeld mogelijke

terroristen intensief in de gaten.

Dat is succesvol,

maar óók arbeidsintensief en tijdrovend.

En vertaalt zich vaak niet in strafzaken.

En ook bij de strijd tegen georganiseerde criminaliteit

verandert de aard van het werk.

Het OM werkt samen

met gemeentes,

of met de Belastingdienst

Als blijkt dat een crimineel beter

via het belastingrecht of het bestuursrecht

aangepakt kan worden

levert dat het OM dus geen strafzaak op,

maar het kost wél veel tijd.

 

Daarbij worden strafzaken complexer door

toegenomen digitale middelen,

het slachtoffer dat terecht belangrijker is geworden

en het toenemend belang van deskundigen

in strafprocedures.

Deze complexiteit maakt het werk van officier

van justitie tot één van de mooiste banen van het land.

Maar daar hoort wél een goed

en eerlijk financieringssysteem bij.

 

  • Ik ben dan ook benieuwd hoe de Minister de financiering van het OM toekomstbestendig gaat maken? En op welke manier hij daarbij de bevindingen van Van den Berg betrekt. Graag een reactie.

Voorzitter,

Ik blijf nog even bij mijn oude liefde.

Het OM heeft het moeilijk.

Wisselingen aan de top en incidenten leiden tot onrust.

Een organisatie die anderen de maat neemt,

moet zelf onberispelijk zijn.

Het is goed dat het OM de incidenten

onafhankelijk laat onderzoeken

en haar kop niet in het zand steekt.

Maar er is wel behoefte aan duidelijkheid

en herstel van vertrouwen.

Daarom twee vragen aan de Minister van Justitie:

  • Kan hij aangeven wanneer de commissie Fokkens klaar is met haar onderzoek?
  • Hoe gaat hij het vertrouwen in het OM herstellen?

Voorzitter,

Het recht is er voor iedereen,

Maar weet iedereen het recht ook te bereiken?

In die context ben ik allereerst blij

met de brief van de Minister voor Rechtsbescherming

over de griffierechten.

Het toegangskaartje voor de rechter

gaat voor kleine vorderingen omlaag.

Dat is voor veel ondernemers

erg belangrijk.

Als een klant

een bankstel van 800 euro

niet betaalt,

wil de winkelier op de hoek

geen 470 euro neertellen

voor een ticket tot de rechtszaal.

Met dit voorstel van de minister

– ook al had hij een duwtje

nodig van de heer Van Nispen,

de heer Van Dam en mijzelf –

gaan de griffierechten voor kleine vorderingen

terecht met 1/3 naar beneden.

Maar de toegangsprijs is niet de enige factor.

Het gaat er óók om of mensen

het vertrouwen hebben dat onze rechtsstaat er voor hen is.

Of de rechtsstaat hen échte oplossingen biedt.

En of ze goed begrijpen wat er gebeurt.

Met die gedachte in het achterhoofd

schreef ik afgelopen zomer

het plan een rechter voor iedereen:

  • Uitspraken van rechters in begrijpelijke taal;
  • Een diverse rechterlijke macht;
  • En rechtspraak die oplossingen biedt voor problemen waarmee mensen worstelen.
  • Is de Minister bereid het actieplan van D66 met de Rechtspraak te gaan bespreken en daarover aan de Kamer te rapporteren? Graag een reactie.

Als het gaat om de toegang tot het recht,

is gesubsidieerde rechtsbijstand van groot belang.

Ook voor mensen met een kleine beurs,

moet het recht bereikbaar zijn.

Tijdens Kabinet Rutte II van VVD en PvdA

is er in totaal 26 miljoen bezuinigd en

liep de discussie over het stelsel vast.

De gevolgen zijn bekend.

Veel sociaal advocaten werken inmiddels de helft

van het aantal uren in feite gratis

en sommigen gooien het bijltje erbij neer.

Het is dan ook goed dat er nu een contourennota ligt.

Het NRC betichtte de Minister voor Rechtsbescherming

zelfs van het hebben van een “visie”.

Ik neem aan dat daarover

bij de VVD nog wel even wordt doorgesproken.

Voorzitter,

Serieus.

Ik zie in de contourennota een éérste stapje vooruit.

  • Het belangrijkste voor D66 is dat mensen met een laag inkomen verzekerd zijn van rechtsbijstand, op álle rechtsgebieden.
  • Er komt een juridische huisarts
  • die je verwijst naar een passende oplossing.
  • Deze juridische huisarts is er niet alleen voor de lage inkomens,
  • maar voor iedereen.
  • en je betaalt straks één vaste prijs
  • voor het eindresultaat.

Dat is positief.

En ook goed is dat de rol van de overheid als veroorzaker

van onnodige procedures wordt aangepakt.

Toch roept de brief van de minister

ook nog veel vragen op.

Want veel is nog onduidelijk.

  • Hoe gaan bijvoorbeeld die rechtshulppakketten
  • er precies uitzien?
  • En kan de Minister de systematiek voor eigen bijdrages concreter maken?

Dan de vergoeding

van de rechtshulpverleners zelf.

Ik ben blij te lezen

dat de minister een betere vergoeding wil.

Hij zet een eerste stap.

Maar hoe groot is die eerste stap

en wanneer komt die?

De sociale advocatuur wacht

namelijk al heel erg lang op een antwoord.

Graag een reactie van de minister.

Mijn fractie zal kritisch volgen

hoe dit plan in de praktijk voor mensen uitpakt.

Het is verstandig dat de Minister

zijn plannen stapsgewijs.

De vraag is wel hoe hij de Kamer daarin gaat meenemen.

Kan hij toezeggen dat de Kamer regelmatig en uitgebreid wordt geïnformeerd over de stappen, knelpunten en keuzes?

 

Voorzitter,

 

Tot slot.

De bestrijding van criminaliteit.

Het kabinet investeert veel in extra politiemensen,

digitalisering van de strafrechtketen en de bestrijding van ondermijnende criminaliteit.

Na lang wachten hebben we de plannen van de Minister over de besteding van de ondermijningsgelden gekregen.

Ik ben daarover overwegend positief.

Het is goed dat de plannen zijn ontwikkeld vanuit de praktijk.

Nu komt het aan op uitvoering.

Speciale aandacht gaat daarbij uit naar het afpakken van criminele vermogens.

Dat gaat me niet snel genoeg.

D66 komt daarom met een initiatiefvoorstel voor

non conviction based confiscation.

 

Voorzitter,

 

Migratie is eigen aan de mens.

Sterker nog; de mens zou waarschijnlijk

zijn uitgestorven

als hij niet de natuurlijke drang had gehad

om steeds op zoek te gaan naar een beter bestaan.

 

Dus voorzitter,

 

Dat mensen hun land verlaten

omdat ze daar geen perspectief hebben,

is niet gek.

 

De enige reden dat iemand

op een klein rubber bootje

een onstuimige zee over gaat,

is omdat de plek waar het hem brengt,

meer perspectief biedt

dan de plek waar hij vandaan kwam.

Ik denk dat iedereen dat wel begrijpt.

 

En toch boezemt het beeld van ongecontroleerde migratie

veel mensen angst in.

Angst voor verlies van controle,

angst voor verlies van identiteit,

of simpelweg angst voor concurrentie

bij banen of een huis.

 

Voorzitter,

 

De combinatie van een grote groep mensen

op zoek naar perspectief,

en de angst die dat oproept

maakt migratie

tot één van de meest besproken thema’s van onze tijd.

Maar plek voor een fatsoenlijk,

feitelijk debat is er helaas steeds minder.

 

Dat is jammer. En contraproductief.

Migratie is geen onbeheersbaar natuurverschijnsel.

Het is een diep menselijk fenomeen,

dat onze geschiedenis heeft gevormd.

Met kansen en successen,

maar ook met vraagstukken, spanningen en knelpunten.

 

D66 is ervan overtuigd dat we dit vraagstuk op een goede manier kunnen aanpakken.

Maar dat moeten we dan wel samen doen.

Niet alleen in Nederland.

Maar ook internationaal .

 

Door te investeren in goed bestuur, economische ontwikkeling

en werkgelegenheid in landen van herkomst.

 

Door gewetenloze criminelen die misbruik maken

van kwetsbare mensen internationaal aan te pakken.

 

En door te zorgen dat migranten in het land van aankomst

volwaardig meedoen.

 

En, ja. Daar hoort ook bij dat we rekening houden

met de belangen van de ontvangende gemeenschap.

Integratie vraagt iets van iedereen.

 

D66 denkt dat we dit debat kunnen voeren.

Op een rustige en goede manier.

Maar alleen als we dat doen op basis van feiten.

En op basis van realistische oplossingen.

 

De Adviescommissie voor Vreemdelingen Zaken adviseert

daarom om een jaarlijkse rapportage over migratie te maken,

waarin de feiten, knelpunten, kansen,

dilemma’s en oplossingsrichtingen kunnen worden benoemd en besproken.

 

  • Deelt de staatssecretaris de mening van D66 dat dit een goed idee is?

 

Ik overweeg op dit punt een motie in te dienen.

 

Voorzitter,

 

Naast een debat op basis van feiten

is het voor het behouden van draagvlak

cruciaal dat mensen de niet mogen blijven,

sneller worden teruggestuurd.

 

En dat geldt zeker

als het gaat om ‘veilige landers’ die overlast geven.

 

De overheid moet daadkrachtig optreden

tegen deze groep van enkelen

die het voor velen verpest.

 

  • Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat mensen uit veilige landen die geen recht hebben op asiel sneller worden teruggestuurd? En hoe gaat hij zorgen dat deze mensen in de tussentijd geen problemen veroorzaken.

 

Voorzitter,

 

Tot slot.

 

Afgelopen zaterdag bezocht ik de zogenaamde ”Tussenvoorziening” in Drenthe.

Statushouders verblijven daar acht weken

voordat zij in de regio een woning krijgen.

 

In die acht weken wordt gewerkt aan taal,

praktische kennis en vaardigheden,

zodat menen makkelijker mee kunnen doen en sneller integreren.

Prachtig!

 

Want grote AZC’s zijn voor niemand goed.

Kleinschalige opvang, een flexibel asielsysteem en snel meedoen zijn de sleutel tot succes.

 

Wel was ik verrast om te horen

dat dit in Nederland de enige voorziening is.

 

Kan de staatssecretaris dat toelichten?

Dit is wat we willen.

Dit is wat we hebben afgesproken.

Waarom niet veel meer pilots?

Ik mis het gevoel van urgentie.

We moeten hier veel meer haast mee maken!

 

Wat ik ook mis, is de aansluiting op de arbeidsmarkt.

Werk is hét middel om een toekomst op te bouwen,

om te integreren

En om een bijdrage te leveren.

Van nieuwkomer naar Nederlander.

En liefst zo snel mogelijk!

Als mensen een grote kans hebben op een asielvergunning,

moet direct worden nagedacht in welke regio ze de beste kans op werk hebben.

Maar die match ontbreekt

Ik ben daarom gecharmeerd van een idee van het CBS om met behulp van data over mensen en regio’s een betere inschatting te maken.

Zodat mensen beter kunnen worden gematcht aan de toekomstige woonregio.

In Zwitserland loopt daarmee al een succesvolle proef.

Hoe kijkt de staatssecretaris daar tegen aan?

Is hij bereid onderzoek te laten doen naar deze vormen van slim koppelen?

Dank u wel.

Thema

Justitie & veiligheid

D66 wil dat iedereen zijn leven naar eigen inzicht in kan richten. Dat vraagt om een overheid die het individu ruimte en vertrouwen geeft. Maar er is geen ik zonder wij. We leven en werken samen, we hebben elkaar nodig. Zonder democratie en een functionerende rechtsstaat zijn vrijheid en veiligheid een illusie. Daarom verdedigen wij de rechtsstaat en democratie in Nederland en streven we ernaar deze te versterken in de rest van de wereld.

Lees meer