Dertig jaar interne markt heeft Europeanen eenheid en nieuwe mogelijkheden gegeven. Dankzij de interne markt kunnen mensen, goederen, diensten en kapitaal zich vrij bewegen door de Europese Unie. Dankzij de harmonisatie van wet- en regelgeving en de wederzijdse erkenning van normen kunnen bedrijven producten en diensten aanbieden op een markt van 450 miljoen mensen. Dankzij de interne markt is de Europese Unie één van de machtigste handelsblokken ter wereld, op gelijke voet met andere grootmachten zoals de Verenigde Staten en China. Burgers in de Europese Unie profiteren van de hoogste veiligheidsnormen voor producten en kunnen in elke lidstaat studeren, wonen, werken en met pensioen gaan. Zo is de interne markt een bron van welvaart en een belangrijke bouwsteen van de Europese Unie.
Toch is er nog veel werk te doen. D66 wil dat de interne markt voor álle Europeanen werkt. We willen een interne markt die in dienst staat van onze doelen en waarden: een groene economie, een eerlijke verdeling van de welvaart tussen mensen en tussen regio’s, en democratisch zeggenschap van mensen. We willen een interne markt waarvan niet alleen bedrijven profiteren, maar waarin ook consumenten en werkenden een vuist kunnen maken tegen bedrijven die hun marktmacht misbruiken. We willen een interne markt die de voedingsbodem is voor duurzame bedrijven en consumptie en voor digitale innovatie waar we allemaal van profiteren.
De interne markt is immers ook een instrument. Om gemeenschappelijke standaarden te zetten voor duurzame producten, om kennis en ervaring te delen via het vrij verkeer van diensten, om groene investeringen te doen of administraties te vereenvoudigen. Wat een kleine stap lijkt, kan groots uitpakken: denk aan wat de uitfasering van de gloeilamp heeft betekend voor de intrede van zuinige en goedkopere ledlampen. D66 wil een interne markt die keuzes makkelijker maakt voor innovatieve en groene familiebedrijven, MKB en duidelijke voordelen heeft voor mensen. Dat vraagt om proactieve regie van de Europese Commissie.
· Gezamenlijk bieden we een effectief tegenmacht aan grote multinationale bedrijven. Het is cruciaal om Europese marktregulering en mededingingsmacht verder te versterken, zoals met een sterkere bevoegdheid van de Europese Commissie om marktonderzoeken te doen. In verschillende sectoren leidt een gebrek aan concurrentie tot een steeds grotere macht van al heel grote bedrijven, van technologiebedrijven, tot farmaceuten en agrobedrijven. Om consumenten en werkenden beter te beschermen én om innovatie te stimuleren moet de Europese Commissie harder kunnen ingrijpen. Dat vraagt niet alleen om hoge boetes, maar ook om het kunnen opknippen van bedrijfsstructuren.
· D66 wil investeren in markttoezicht, zowel waar het gaat om financiële middelen als om het mandaat en de onafhankelijke positie van nationale en Europese toezichthouders. Als daarbij problemen of nationale inconsistenties aan het licht komen, onderneemt de Europese Commissie actie met een beroep op de Single Market Act.
· Het is hoog tijd om de digitale interne markt verder te brengen, zodat consumenten in heel de Europese Unie onder dezelfde voorwaarden producten of diensten kunnen afnemen. D66 wil dat de Europese Commissie de mededingingsregels in de digitale markt streng handhaaft, ook waar het gaat om bedrijven die de Europese markt ‘opknippen’ in kleinere markten. Daarnaast breiden we de Geoblocking-verordening uit en voeren we één Europees auteursrecht in.
· We willen een verbod op territoriale leveringsbeperkingen, waarbij hetzelfde product door de fabrikant in de ene lidstaat veel goedkoper wordt verkocht dan in een andere lidstaat.
· Een van de belemmeringen voor de interne markt is dat het etiket op producten in de nationale taal moet zijn. We onderzoeken of het mogelijk is om dit te vervangen, bijvoorbeeld door de verplichte informatie in de nationale taal digitaal beschikbaar te maken via een QR-code en via uniforme pictogrammen.
· Om te voorkomen dat verschillen tussen landen, regio’s of bedrijven toenemen, is meer Europese coördinatie voor staatssteun nodig. Als lidstaten elkaar gaan beconcurreren met staatssteun, bijvoorbeeld om de energietransitie mogelijk te maken, wordt concurrentie op de interne markt verstoord. Zo hebben innovatievere bedrijven die geen staatssteun krijgen een nadeel ten opzichte van minder concurrerende bedrijven die wél staatssteun krijgen. Dat is onwenselijk. Verschillen in openbare aanbestedingsprocessen worden dus weggenomen.
· Om de strategische autonomie van de Europese Unie verder te versterken, is het belangrijk om productieketens binnen de Unie beter te laten functioneren, ook in crisistijd. Tijdens de coronapandemie bleek hoe snel deze ketens ‘op slot’ kunnen gaan en lidstaten toch hun eigen regels stellen. Wij willen meer waarborgen dat ook in tijden van crisis lidstaten de regels van de interne markt respecteren en naleven.
· D66 wil dat de Europese Commissie de prijsbepaling van basisbehoeften als medicijnen, energie en voedsel onderzoekt. Want terwijl prijzen voor andere producten beginnen te dalen, blijven prijzen voor basisbehoeften vaak hoog en blijven multinationals miljarden aan overwinsten maken door hun marktmacht, vaak ten koste van de bestaanszekerheid van mensen.
